श्री दसम् ग्रन्थः

पुटः - 123


ਰੋਹ ਦਿਖਾਲੀ ਦਿਤੀਆ ਵਰਿਆਮੀ ਤੁਰੇ ਨਚਾਏ ॥
रोह दिखाली दितीआ वरिआमी तुरे नचाए ॥

महान् क्रोधः दृश्यमानः, शूराः योद्धवः अश्वानाम् नृत्यं कृतवन्तः ।

ਘੁਰੇ ਦਮਾਮੇ ਦੋਹਰੇ ਜਮ ਬਾਹਣ ਜਿਉ ਅਰੜਾਏ ॥
घुरे दमामे दोहरे जम बाहण जिउ अरड़ाए ॥

द्वितुरकीः यमवाहनस्य पुरुषमहिषस्य उच्चैः स्वरमिव ।

ਦੇਉ ਦਾਨੋ ਲੁਝਣ ਆਏ ॥੨੩॥
देउ दानो लुझण आए ॥२३॥

युद्धाय समागताः सुरासुराः ॥२३॥

ਪਉੜੀ ॥
पउड़ी ॥

पौरि

ਦਾਨੋ ਦੇਉ ਅਨਾਗੀ ਸੰਘਰੁ ਰਚਿਆ ॥
दानो देउ अनागी संघरु रचिआ ॥

असुरदेवैः निरन्तरं युद्धं प्रारब्धम् अस्ति।

ਫੁਲ ਖਿੜੇ ਜਣ ਬਾਗੀਂ ਬਾਣੇ ਜੋਧਿਆਂ ॥
फुल खिड़े जण बागीं बाणे जोधिआं ॥

योधानां वस्त्राणि उद्याने पुष्पाणि इव दृश्यन्ते।

ਭੂਤਾਂ ਇਲਾਂ ਕਾਗੀਂ ਗੋਸਤ ਭਖਿਆ ॥
भूतां इलां कागीं गोसत भखिआ ॥

भूतगृध्रकाकाश्च मांसं खादितवन्तः ।

ਹੁੰਮੜ ਧੁੰਮੜ ਜਾਗੀ ਘਤੀ ਸੂਰਿਆਂ ॥੨੪॥
हुंमड़ धुंमड़ जागी घती सूरिआं ॥२४॥

शूराः योद्धवः परितः धावितुं आरब्धाः।24.

ਸਟ ਪਈ ਨਗਾਰੇ ਦਲਾਂ ਮੁਕਾਬਲਾ ॥
सट पई नगारे दलां मुकाबला ॥

तुरही ताडितः सेनाः परस्परं आक्रमणं कुर्वन्ति।

ਦਿਤੇ ਦੇਉ ਭਜਾਈ ਮਿਲਿ ਕੈ ਰਾਕਸੀਂ ॥
दिते देउ भजाई मिलि कै राकसीं ॥

दानवाः समागत्य देवानां पलायनं कृतवन्तः |

ਲੋਕੀ ਤਿਹੀ ਫਿਰਾਹੀ ਦੋਹੀ ਆਪਣੀ ॥
लोकी तिही फिराही दोही आपणी ॥

त्रिषु लोकेषु स्वाधिकारं प्रदर्शयन्ति स्म ।

ਦੁਰਗਾ ਦੀ ਸਾਮ ਤਕਾਈ ਦੇਵਾਂ ਡਰਦਿਆਂ ॥
दुरगा दी साम तकाई देवां डरदिआं ॥

देवा भयभीताः दुर्गाश्रयम् अययुः |

ਆਂਦੀ ਚੰਡਿ ਚੜਾਈ ਉਤੇ ਰਾਕਸਾ ॥੨੫॥
आंदी चंडि चड़ाई उते राकसा ॥२५॥

चण्डीं देवीं दानवैः सह युद्धं कृतवन्तः।।25।।

ਪਉੜੀ ॥
पउड़ी ॥

पौरि

ਆਈ ਫੇਰ ਭਵਾਨੀ ਖਬਰੀ ਪਾਈਆ ॥
आई फेर भवानी खबरी पाईआ ॥

भवानी देवी पुनः आगता इति वार्तां शृण्वन्ति राक्षसाः |

ਦੈਤ ਵਡੇ ਅਭਿਮਾਨੀ ਹੋਏ ਏਕਠੇ ॥
दैत वडे अभिमानी होए एकठे ॥

अत्यहहङ्कारिणः राक्षसाः समागताः |

ਲੋਚਨ ਧੂਮ ਗੁਮਾਨੀ ਰਾਇ ਬੁਲਾਇਆ ॥
लोचन धूम गुमानी राइ बुलाइआ ॥

राजा सुम्भः अहंकारं लोचन धूमं प्रेषितवान्।

ਜਗ ਵਿਚ ਵਡਾ ਦਾਨੋ ਆਪ ਕਹਾਇਆ ॥
जग विच वडा दानो आप कहाइआ ॥

सः आत्मनः महासुरस्य नामकरणं कृतवान् ।

ਸਟ ਪਈ ਖਰਚਾਮੀ ਦੁਰਗਾ ਲਿਆਵਣੀ ॥੨੬॥
सट पई खरचामी दुरगा लिआवणी ॥२६॥

गर्दभचर्मसंवृतं दुन्दुभिं प्रहृत्य दुर्गा आनीयिष्यतीति घोषितम्।२६।

ਪਉੜੀ ॥
पउड़ी ॥

पौरि

ਕੜਕ ਉਠੀ ਰਣ ਚੰਡੀ ਫਉਜਾਂ ਦੇਖ ਕੈ ॥
कड़क उठी रण चंडी फउजां देख कै ॥

रणक्षेत्रे सैन्यानि दृष्ट्वा चण्डी उच्चैः उद्घोषयत् |

ਧੂਹਿ ਮਿਆਨੋ ਖੰਡਾ ਹੋਈ ਸਾਹਮਣੇ ॥
धूहि मिआनो खंडा होई साहमणे ॥

सा द्विधातुं खड्गं स्कन्धात् आकृष्य शत्रुस्य पुरतः आगता ।

ਸਭੇ ਬੀਰ ਸੰਘਾਰੇ ਧੂਮਰਨੈਣ ਦੇ ॥
सभे बीर संघारे धूमरनैण दे ॥

धूमर नैनस्य सर्वान् योद्धान् सा हतवती।

ਜਣ ਲੈ ਕਟੇ ਆਰੇ ਦਰਖਤ ਬਾਢੀਆਂ ॥੨੭॥
जण लै कटे आरे दरखत बाढीआं ॥२७॥

इदं प्रतीयते यत् काष्ठकारैः आराभिः वृक्षाः छिन्नाः।।27।।

ਪਉੜੀ ॥
पउड़ी ॥

पौरि

ਚੋਬੀਂ ਧਉਂਸ ਬਜਾਈ ਦਲਾਂ ਮੁਕਾਬਲਾ ॥
चोबीं धउंस बजाई दलां मुकाबला ॥

दुन्दुभिवादिभिः दुन्दुभिस्तथा सेनाः परस्परम् आक्रमितवन्तः ।

ਰੋਹ ਭਵਾਨੀ ਆਈ ਉਤੇ ਰਾਕਸਾਂ ॥
रोह भवानी आई उते राकसां ॥

क्रुद्धा भवानी राक्षसानां उपरि आक्रमणं निक्षिपत्।

ਖਬੈ ਦਸਤ ਨਚਾਈ ਸੀਹਣ ਸਾਰ ਦੀ ॥
खबै दसत नचाई सीहण सार दी ॥

वामहस्तेन इस्पातसिंहस्य नृत्यं कृतवती ।

ਬਹੁਤਿਆਂ ਦੇ ਤਨ ਲਾਈ ਕੀਤੀ ਰੰਗੁਲੀ ॥
बहुतिआं दे तन लाई कीती रंगुली ॥

अनेकचिन्तानां शरीरेषु प्रहृत्य वर्णात्मकं कृतवती ।

ਭਾਈਆਂ ਮਾਰਨ ਭਾਈ ਦੁਰਗਾ ਜਾਣਿ ਕੈ ॥
भाईआं मारन भाई दुरगा जाणि कै ॥

भ्रातरः भ्रातरान् दुर्गा इति भ्रान्त्या हन्ति।

ਰੋਹ ਹੋਇ ਚਲਾਈ ਰਾਕਸਿ ਰਾਇ ਨੂੰ ॥
रोह होइ चलाई राकसि राइ नूं ॥

क्रुद्धा सा दानवराजं प्रहृत्य तत् ।

ਜਮ ਪੁਰ ਦੀਆ ਪਠਾਈ ਲੋਚਨ ਧੂਮ ਨੂੰ ॥
जम पुर दीआ पठाई लोचन धूम नूं ॥

लोचन धूमः यमपुरं प्रेषितः।

ਜਾਪੇ ਦਿਤੀ ਸਾਈ ਮਾਰਨ ਸੁੰਭ ਦੀ ॥੨੮॥
जापे दिती साई मारन सुंभ दी ॥२८॥

इदं प्रतीयते यत् सा सुम्भस्य वधार्थं अग्रिमधनं दत्तवती।२८।

ਪਉੜੀ ॥
पउड़ी ॥

पौरि

ਭੰਨੇ ਦੈਤ ਪੁਕਾਰੇ ਰਾਜੇ ਸੁੰਭ ਥੈ ॥
भंने दैत पुकारे राजे सुंभ थै ॥

सुम्भं नृपं प्रति धावित्वा प्रार्थयन्तः राक्षसाः |

ਲੋਚਨ ਧੂਮ ਸੰਘਾਰੇ ਸਣੇ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ॥
लोचन धूम संघारे सणे सिपाहीआं ॥

लोचनधूमः स्वसैनिकैः सह मारितः अस्ति

ਚੁਣਿ ਚੁਣਿ ਜੋਧੇ ਮਾਰੇ ਅੰਦਰ ਖੇਤ ਦੈ ॥
चुणि चुणि जोधे मारे अंदर खेत दै ॥

योधान् योधान् विवृत्य रणस्थले हतान्

ਜਾਪਨ ਅੰਬਰਿ ਤਾਰੇ ਡਿਗਨਿ ਸੂਰਮੇ ॥
जापन अंबरि तारे डिगनि सूरमे ॥

आकाशात् तारा इव पतिताः योधाः इव

ਗਿਰੇ ਪਰਬਤ ਭਾਰੇ ਮਾਰੇ ਬਿਜੁ ਦੇ ॥
गिरे परबत भारे मारे बिजु दे ॥

विद्युद्विह्वलाः पतिताः महतीः पर्वताः

ਦੈਤਾਂ ਦੇ ਦਲ ਹਾਰੇ ਦਹਸਤ ਖਾਇ ਕੈ ॥
दैतां दे दल हारे दहसत खाइ कै ॥

आतङ्कितत्वे राक्षसानां बलानि पराजितानि सन्ति

ਬਚੇ ਸੁ ਮਾਰੇ ਮਾਰੇ ਰਹਦੇ ਰਾਇ ਥੈ ॥੨੯॥
बचे सु मारे मारे रहदे राइ थै ॥२९॥

अवशिष्टाः अपि हताः शेषाः राज्ञः समीपम् आगताः।२९।

ਪਉੜੀ ॥
पउड़ी ॥

पौरि

ਰੋਹ ਹੋਇ ਬੁਲਾਏ ਰਾਕਸਿ ਰਾਇ ਨੇ ॥
रोह होइ बुलाए राकसि राइ ने ॥

अत्यन्तं क्रुद्धः स राजा राक्षसान् आहूतवान् |

ਬੈਠੇ ਮਤਾ ਪਕਾਏ ਦੁਰਗਾ ਲਿਆਵਣੀ ॥
बैठे मता पकाए दुरगा लिआवणी ॥

ते दुर्गां ग्रहणं कर्तुं निश्चयं कृतवन्तः।

ਚੰਡ ਅਰ ਮੁੰਡ ਪਠਾਏ ਬਹੁਤਾ ਕਟਕੁ ਦੈ ॥
चंड अर मुंड पठाए बहुता कटकु दै ॥

चन्दः मुण्डः च महता बलेन सह प्रेषिताः।

ਜਾਪੇ ਛਪਰ ਛਾਏ ਬਣੀਆ ਕੇਜਮਾ ॥
जापे छपर छाए बणीआ केजमा ॥

इव आसीत् यत् एकत्र आगच्छन्तः खड्गाः फूत्काराः छताः इव आसन् ।

ਜੇਤੇ ਰਾਇ ਬੁਲਾਏ ਚਲੇ ਜੁਧ ਨੋ ॥
जेते राइ बुलाए चले जुध नो ॥

ये आहूताः आसन्, ते सर्वे युद्धाय गतवन्तः।

ਜਣ ਜਮ ਪੁਰ ਪਕੜ ਚਲਾਏ ਸਭੇ ਮਾਰਣੇ ॥੩੦॥
जण जम पुर पकड़ चलाए सभे मारणे ॥३०॥

गृहीताः सर्वे वधार्थं यमपुरं प्रेषिताः इति भासते।३०।

ਪਉੜੀ ॥
पउड़ी ॥

पौरि

ਢੋਲ ਨਗਾਰੇ ਵਾਏ ਦਲਾਂ ਮੁਕਾਬਲਾ ॥
ढोल नगारे वाए दलां मुकाबला ॥

दुन्दुभिस्तूरिकाश्च सेनाः परस्परं आक्रम्य च ।

ਰੋਹ ਰੁਹੇਲੇ ਆਏ ਉਤੇ ਰਾਕਸਾਂ ॥
रोह रुहेले आए उते राकसां ॥

क्रुद्धाः योद्धाः राक्षसान् प्रति जग्मुः |

ਸਭਨੀ ਤੁਰੇ ਨਚਾਏ ਬਰਛੇ ਪਕੜਿ ਕੈ ॥
सभनी तुरे नचाए बरछे पकड़ि कै ॥

खड्गधारिणः सर्वे, अश्वानाम् नृत्यं कृतवन्तः।

ਬਹੁਤੇ ਮਾਰ ਗਿਰਾਏ ਅੰਦਰ ਖੇਤ ਦੈ ॥
बहुते मार गिराए अंदर खेत दै ॥

बहूनि हतानि क्षिप्ताः च रणक्षेत्रे |

ਤੀਰੀ ਛਹਬਰ ਲਾਈ ਬੁਠੀ ਦੇਵਤਾ ॥੩੧॥
तीरी छहबर लाई बुठी देवता ॥३१॥

देव्या विक्षिप्ताः बाणाः वर्षाणाम् आगताः।31।

ਭੇਰੀ ਸੰਖ ਵਜਾਏ ਸੰਘਰਿ ਰਚਿਆ ॥
भेरी संख वजाए संघरि रचिआ ॥

दुन्दुभिश्च शङ्खानि च ध्वन्य युद्धं प्रारब्धम् |