श्री दसम् ग्रन्थः

पुटः - 1158


ਭਾਤਿ ਭਾਤਿ ਕੇ ਆਸਨ ਕਰਹਿ ਬਨਾਇ ਕੈ ॥
भाति भाति के आसन करहि बनाइ कै ॥

ते भिन्नानि आसनानि कुर्वन्ति स्म

ਹੋ ਲਪਟਿ ਲਪਟਿ ਦੋਊ ਜਾਹਿ ਪਰਮ ਸੁਖ ਪਾਇ ਕੈ ॥੧੫॥
हो लपटि लपटि दोऊ जाहि परम सुख पाइ कै ॥१५॥

उभौ च परस्परं आलिंग्य बहु सुखं प्राप्नुवन्तौ। १५.

ਕੇਲ ਕਰਤ ਸ੍ਵੈ ਜਾਹਿ ਬਹੁਰਿ ਉਠਿ ਰਤਿ ਕਰੈ ॥
केल करत स्वै जाहि बहुरि उठि रति करै ॥

सः कार्यं कुर्वन् निद्रां करोति स्म ततः उत्थाय रतिं कर्तुं आरभते स्म।

ਭਾਤਿ ਭਾਤਿ ਚਾਤੁਰਤਾ ਮੁਖ ਤੇ ਉਚਰੈ ॥
भाति भाति चातुरता मुख ते उचरै ॥

परस्परं चतुरतापूर्वकं वार्तालापं कुर्वन्ति स्म ।

ਤਰੁਨ ਤਰੁਨਿ ਜਬ ਮਿਲੈ ਨ ਕੋਊ ਹਾਰਹੀ ॥
तरुन तरुनि जब मिलै न कोऊ हारही ॥

युवकयुवतीनां मिलने न द्वयोः अपि हानिः भवति ।

ਹੋ ਬੇਦ ਸਾਸਤ੍ਰ ਸਿੰਮ੍ਰਿਤਿ ਇਹ ਭਾਤਿ ਉਚਾਰਹੀ ॥੧੬॥
हो बेद सासत्र सिंम्रिति इह भाति उचारही ॥१६॥

एवंविधं वेदशास्त्रेषु स्मृतिषु च उक्तम् । 16.

ਤ੍ਰਿਯਾ ਬਾਚ ॥
त्रिया बाच ॥

सा महिला अवदत्-

ਚੌਪਈ ॥
चौपई ॥

चतुर्विंशतिः : १.

ਮੈ ਨ ਨ੍ਰਿਪ ਸੁਤ ਕੇ ਸੰਗ ਜੈ ਹੌ ॥
मै न न्रिप सुत के संग जै हौ ॥

अहं राज्ञः पुत्रेण सह न गमिष्यामि।

ਬਿਨ ਦਾਮਨ ਇਹ ਹਾਥ ਬਿਕੈ ਹੌ ॥
बिन दामन इह हाथ बिकै हौ ॥

अहं तस्य हस्ते अमूल्यं विक्रीतवान्।

ਧਾਇ ਸੁਤਾ ਤਬ ਕੁਅਰਿ ਹਕਾਰੀ ॥
धाइ सुता तब कुअरि हकारी ॥

अथ कुमारी धात्रीं पुत्रीम् ('धाई') आहूतवती।

ਤਵਨ ਪਾਲਕੀ ਭੀਤਰ ਡਾਰੀ ॥੧੭॥
तवन पालकी भीतर डारी ॥१७॥

तं पालकीयां उपविष्टवान्। १७.

ਦਿਵਸਰਾਜ ਅਸਤਾਚਲ ਗਯੋ ॥
दिवसराज असताचल गयो ॥

सूर्यः अस्तं गतः

ਪ੍ਰਾਚੀ ਦਿਸਿ ਤੇ ਸਸਿ ਪ੍ਰਗਟਯੋ ॥
प्राची दिसि ते ससि प्रगटयो ॥

पूर्वतः चन्द्रः उत्थितः।

ਨ੍ਰਿਪ ਸੁਤ ਭੇਦ ਪਛਾਨ੍ਯੋ ਨਾਹੀ ॥
न्रिप सुत भेद पछान्यो नाही ॥

राज्ञः पुत्रः रहस्यं न अवगच्छत्

ਤਾਰਨ ਕੀ ਸਮਝੀ ਪਰਛਾਹੀ ॥੧੮॥
तारन की समझी परछाही ॥१८॥

नक्षत्राणां छायामात्रं च (प्रकाशं) मत्वा (रात्रौ एव दत्ता इत्यर्थः)। १८.

ਅਨਤ ਤ੍ਰਿਯਾ ਕੌ ਲੈ ਗ੍ਰਿਹ ਗਯੋ ॥
अनत त्रिया कौ लै ग्रिह गयो ॥

सः अन्यया स्त्रिया सह गृहं गतः

ਭੇਦ ਨ ਪਸੁ ਪਾਵਤ ਕਛੁ ਭਯੋ ॥
भेद न पसु पावत कछु भयो ॥

स च मूर्खः किमपि ज्ञातुं न शक्तवान्।

ਧਾਇ ਭੇਦ ਸੁਨਿਅਤਿ ਹਰਖਾਨੀ ॥
धाइ भेद सुनिअति हरखानी ॥

यदा धात्री ज्ञातवती (एतत्) तदा सा अतीव प्रसन्ना अभवत्

ਮੋਰੀ ਸੁਤਾ ਕਰੀ ਬਿਧਿ ਰਾਨੀ ॥੧੯॥
मोरी सुता करी बिधि रानी ॥१९॥

मम कन्या वरेण राज्ञी कृता इति। १९.

ਦੋਹਰਾ ॥
दोहरा ॥

द्वयम् : १.

ਰਾਜ ਕੁਅਰਿ ਸੁਤ ਸਾਹ ਕੇ ਸਦਨ ਰਹੀ ਸੁਖ ਪਾਇ ॥
राज कुअरि सुत साह के सदन रही सुख पाइ ॥

राज कुमारी शाहपुत्रस्य गृहे सुखेन निवसति स्म

ਘਾਲ ਪਾਲਕੀ ਧਾਇ ਕੀ ਦੁਹਿਤਾ ਦਈ ਪਠਾਇ ॥੨੦॥
घाल पालकी धाइ की दुहिता दई पठाइ ॥२०॥

धात्रीं च पुत्रीं पलान्किन्यां प्रेषितवान्। २०.

ਇਤਿ ਸ੍ਰੀ ਚਰਿਤ੍ਰ ਪਖ੍ਯਾਨੇ ਤ੍ਰਿਯਾ ਚਰਿਤ੍ਰੇ ਮੰਤ੍ਰੀ ਭੂਪ ਸੰਬਾਦੇ ਦੋਇ ਸੌ ਸੈਤਾਲੀਸ ਚਰਿਤ੍ਰ ਸਮਾਪਤਮ ਸਤੁ ਸੁਭਮ ਸਤੁ ॥੨੪੭॥੪੬੫੬॥ਅਫਜੂੰ॥
इति स्री चरित्र पख्याने त्रिया चरित्रे मंत्री भूप संबादे दोइ सौ सैतालीस चरित्र समापतम सतु सुभम सतु ॥२४७॥४६५६॥अफजूं॥

अत्र श्रीचरितोपख्यानस्य त्रिचरितस्य मन्त्री भूप साम्बदस्य २४७तमस्य पात्रस्य समापनम्, सर्वं शुभम्। २४७.४६५६ इति । गच्छति

ਦੋਹਰਾ ॥
दोहरा ॥

द्वयम् : १.

ਨਦੀ ਨਰਬਦਾ ਕੋ ਰਹੈ ਨ੍ਰਿਪਤਿ ਚਿਤ੍ਰਰਥ ਨਾਮ ॥
नदी नरबदा को रहै न्रिपति चित्ररथ नाम ॥

नर्बत्तनद्याः समीपे चित्ररथः नाम राजा निवसति स्म

ਦੇਸ ਦੇਸ ਕੇ ਏਸ ਜਿਹ ਜਪਤ ਆਠਹੂੰ ਜਾਮ ॥੧॥
देस देस के एस जिह जपत आठहूं जाम ॥१॥

यस्मै देशस्य राजानः अष्टवादनं (अर्थात् वशीकरणं स्वीकुर्वन्तु) ददति स्म।१.

ਚੌਪਈ ॥
चौपई ॥

चतुर्विंशतिः : १.

ਚਿਤ੍ਰ ਮੰਜਰੀ ਤਾ ਕੀ ਤ੍ਰਿਯ ਬਰ ॥
चित्र मंजरी ता की त्रिय बर ॥

चित्र मञ्जरी तस्य सुन्दरी राज्ञी आसीत्,

ਜਾਨੁਕ ਪ੍ਰਭਾ ਦਿਪਤਿ ਕਿਰਣਾਧਰ ॥
जानुक प्रभा दिपति किरणाधर ॥

यस्य सौन्दर्यं सूर्यसदृशम्।

ਚਾਰਿ ਪੁਤ੍ਰ ਤਾ ਕੇ ਸੁੰਦਰ ਅਤਿ ॥
चारि पुत्र ता के सुंदर अति ॥

तस्य चत्वारः सुन्दराः पुत्राः आसन् ।

ਸੂਰਬੀਰ ਬਲਵਾਨ ਬਿਕਟ ਮਤਿ ॥੨॥
सूरबीर बलवान बिकट मति ॥२॥

सः अतीव बलवान्, शूरः, कठोरबुद्धिः च आसीत् । २.

ਦੋਹਰਾ ॥
दोहरा ॥

द्वयम् : १.

ਚਿਤ੍ਰ ਕੇਤੁ ਬਚਿਤ੍ਰ ਧੁਜ ਸਸਿ ਧੁਜ ਰਵਿ ਧੁਜ ਸੂਰ ॥
चित्र केतु बचित्र धुज ससि धुज रवि धुज सूर ॥

चित्र केतु, बचित्र धुज, ससी धुज एवं रवि धुज (नाम)

ਜਿਨ ਕੇ ਧਨੁਖ ਟੰਕੋਰ ਧੁਨਿ ਰਹਤ ਜਗਤ ਮੈ ਪੂਰ ॥੩॥
जिन के धनुख टंकोर धुनि रहत जगत मै पूर ॥३॥

योधानां धनुषां टिङ्कनध्वनिः पूर्णः आसीत् जगति | ३.

ਚੌਪਈ ॥
चौपई ॥

चतुर्विंशतिः : १.

ਨਵਲ ਸਾਹ ਇਕ ਰਹਤ ਨਗਰ ਤਿਹ ॥
नवल साह इक रहत नगर तिह ॥

तस्मिन् नगरे एकः नवलशाहः निवसति स्म ।

ਸਸਿ ਆਭਾ ਵਤਿ ਦੁਹਿਤਾ ਘਰ ਜਿਹ ॥
ससि आभा वति दुहिता घर जिह ॥

तस्य गृहे चन्द्रसौन्दर्यसदृशी कन्या आसीत् ।

ਅਮਿਤ ਪ੍ਰਭਾ ਜਾਨਿਯਤ ਜਾ ਕੀ ਜਗ ॥
अमित प्रभा जानियत जा की जग ॥

तस्याः अगणनीयं सौन्दर्यं जगति प्रसिद्धम् आसीत् ।

ਸੁਰ ਆਸੁਰ ਥਕਿ ਰਹਤ ਨਿਰਖ ਮਗ ॥੪॥
सुर आसुर थकि रहत निरख मग ॥४॥

देवाः दिग्गजाः च तस्य मार्गेण श्रान्ताः भवन्ति स्म । ४.

ਦੋਹਰਾ ॥
दोहरा ॥

द्वयम् : १.

ਚਾਰਿ ਪੁਤ ਜੇ ਨ੍ਰਿਪਤਿ ਕੇ ਤਾ ਕੀ ਪ੍ਰਭਾ ਨਿਹਾਰਿ ॥
चारि पुत जे न्रिपति के ता की प्रभा निहारि ॥

तस्याः सौन्दर्यं दृष्ट्वा चत्वारः राज्ञः पुत्राः |

ਰੀਝਿ ਰਹਤ ਭੇ ਚਿਤ ਬਿਖੈ ਮਨ ਕ੍ਰਮ ਬਚ ਨਿਰਧਾਰ ॥੫॥
रीझि रहत भे चित बिखै मन क्रम बच निरधार ॥५॥

मनः पलायनं कर्म च कृत्वा चित् वसन्ति स्म । ५.

ਚੌਪਈ ॥
चौपई ॥

चतुर्विंशतिः : १.

ਨ੍ਰਿਪ ਸੁਤ ਦੂਤਿਕ ਤਹਾ ਪਠਾਇਸਿ ॥
न्रिप सुत दूतिक तहा पठाइसि ॥

राज्ञः पुत्राः तत्र दूतं प्रेषितवन्तः।

ਭਾਤਿ ਭਾਤਿ ਤਿਹ ਤ੍ਰਿਯਹਿ ਭੁਲਾਇਸਿ ॥
भाति भाति तिह त्रियहि भुलाइसि ॥

सः (शाहस्य) कन्याम् सर्वथा विस्मरितवान्।

ਇਹੀ ਭਾਤਿ ਚਾਰੌ ਉਠਿ ਧਾਏ ॥
इही भाति चारौ उठि धाए ॥

एवं चत्वारः उत्थाय पलायिताः |

ਚਾਰੋ ਚਲਿ ਤਾ ਕੇ ਗ੍ਰਿਹ ਆਏ ॥੬॥
चारो चलि ता के ग्रिह आए ॥६॥

चत्वारः च गत्वा तस्य गृहम् आगताः। ६.