त्वया ब्रह्मनाम पठित्वा शिवलिंगं स्थापितं, तदापि त्वां कश्चित् त्रातुम् अशक्नोत्।
कोटि-कोटि-तपः त्वया कोटि-कोटि-दिनानि यावत् कृतं, किन्तु त्वया प्रतिशोधः न शक्तः, गौरव-मूल्यम् अपि न प्रदातुं शक्नोषि।
लौकिककामानां पूर्तये पठितः मन्त्रः न्यूनतमं लाभं अपि न आनयति तथा च तादृशेषु कश्चन मन्त्रः KAL.97 इत्यस्य प्रहारात् त्रातुं न शक्नोति।
किमर्थं मिथ्यातपः प्रवर्तसे यतः ते एकस्यापि गोवस्य लाभं न दास्यन्ति।
The cannot save themselves form the bw (of KAL), कथं त्वां रक्षितुं शक्नुवन्ति?
ते सर्वे क्रोधस्य प्रदीप्ताग्नौ लम्बन्ते, अतः ते तथैव तव लम्बनं करिष्यन्ति।
हे मूर्ख ! मनसि इदानीं चिन्तय; न कश्चित् ते किमपि प्रयोजनं भविष्यति KAL.98.
हे मूर्खपशु! न विजानसि तं महिमा त्रिलोकेषु प्रसृतम्।
त्वं तान् ईश्वरत्वेन भजसे, यस्य स्पर्शेन परलोकात् दूरं वाहयिष्यसि।
त्वं परमराथस्य (सूक्ष्मसत्यस्य) नाम्ना तादृशानि पापानि करोषि यत् तानि कृत्वा महान् पापाः लज्जाम् अनुभवन्ति।
हे मूर्ख ! भगव-देवस्य चरणयोः पततु, भगवान् पाषाणमूर्तीनां अन्तः नास्ति।99।
न मौनं कृत्वा अभिमानं त्यक्त्वा वेषं स्वीकृत्य शिरः मुण्डनं च कर्तुं न शक्यते ।
न कन्ति (काष्ठनिर्मितं भिक्षुभिः तपस्विभिः वा धारितं बीजं वा ह्रस्वं लघु मणिनाम्) धारयित्वा वा तव शिरसि जटाग्रन्थिं कृत्वा वा साक्षात्कर्तुं न शक्यते।
सावधानतया शृणु अहं तुर्थं वदामि, त्वं नीचानां नित्यं दयालुस्य भगवतः आश्रयं विना लक्ष्यं न प्राप्स्यसि।
ईश्वरः केवलं प्रेम्णा एव साक्षात्कर्तुं शक्यते, सः खतनाद्वारा न प्रसन्नः भवति।100.
यदि सर्वे महाद्वीपाः कागदरूपेण परिणताः सर्वे सप्त समुद्राः मसिरूपेण परिणमन्ति
सर्ववनस्पतिच्छेदेन लेखनीं लेखनार्थं कृतं भवेत्
यदि देवी सरस्वती वक्ता (स्तुतिषु) कृता स्यात्, गणेशः च तत्र युगकोटिः हस्तेन लेखनार्थम्
तदापि हे देव ! हे खड्ग-मग्न काल! विना याचना न कश्चित् त्वां किञ्चित् अपि प्रसन्नं कर्तुं शक्नोति।101।
अत्र BACHITTAR NATAK इत्यस्य प्रथमः अध्यायः समाप्तः अस्ति यस्य शीर्षकं The Eulogy of Sri KAL.1.
आत्मकथा
चौपाई
हे भगवन् ! तव स्तुतिः परा अनन्ता च,
तस्य सीमां कोऽपि अवगन्तुं न शक्तवान् ।
देवेश्वराय नृपराजाय च ।
नीचानां करुणेश्वरः विनयानां रक्षकः ॥१॥
दोहरा
मूकः षट् शास्त्रमुच्चारयति अपाङ्गः पर्वतमारोहति।
अन्धः पश्यति बधिरः शृणोति, यदि कल् कृपालुः भवति।2.
चौपाई
हे देव ! मम बुद्धिः तुच्छा अस्ति।
कथं तव स्तुतिं कथयति?
न शक्नोमि (पर्याप्तं वचनं) त्वां स्तुवितुं,
त्वं स्वयमेव एतत् आख्यानं सुधारयतु।3.
अयं कीटः कियत् सीमापर्यन्तं (भवतः स्तुतिं) चित्रयितुं शक्नोति?
त्वं स्वयमेव महत्त्वं सुधारयसि।
यथा पुत्रः पितुः जन्मविषये किमपि वक्तुं न शक्नोति
अथ कथं तव रहस्यं विवृणोति ॥४॥
तव महत्त्वं केवलं तव एव अस्ति
अन्यैः वर्णयितुं न शक्यते ।
हे भगवन् ! केवलं त्वमेव तव कर्माणि जानासि।
तव उच्चनीचकर्मणां स्पष्टीकरणस्य शक्तिः कस्य अस्ति? ५.
शेषनागस्य फणासहस्रं कृतं त्वया |
येषु जिह्वासहस्रद्वयम् अस्ति।
सः तव अनन्तनामानि तावत्पाठयति
तदापि त्वदीयनामान्तं न ज्ञातवान् ॥६॥
तव कर्मणां विषये किं वक्तुं शक्यते ।
तत् अवगत्य भ्रान्तः भवति ।
तव सूक्ष्मं रूपं अनिर्वचनीयम् अस्ति
(अतः) तव अन्तर्निहितरूपस्य विषये वदामि।7.
यदा अहं तव प्रेम्णः भक्तिं पालिष्यामि
तव आख्यानानि सर्वाणि प्रवक्ष्यामि आदौ ।
इदानीं स्वजीवनकथां कथयामि
कथं सोधिगोत्रः (इह लोके) अभवत्।8.
दोहरा
मनसा समाहितेन पूर्ववृत्तान्तं संक्षेपेण कथयामि ।
ततः परं सर्वं कथयिष्यामि विस्तरेण।।9.
चौपाई
आदौ यदा KAL इत्यनेन जगत् निर्मितम्
औमकारेण (एकेश्वरेण) सत्त्वम् आनयितम्।
कल सैन् प्रथमः राजा आसीत्
अप्रमेयबलं परं सौन्दर्यं च यः ॥१०॥
कल्केत् द्वितीयः राजा अभवत्
कुरबरस् च तृतीयः ।
काल्धुजः चतुर्थः किन्नो आसीत्
यस्मात् सर्वं जगत् उत्पन्नम्। ११.
यस्य (शरीरम्) सहस्राक्षविभूषितम्, .
सहस्राक्षं तस्य सहस्रपादं च आसीत् ।
सः शेषनागस्य उपरि सुप्तवान्
तस्मात् शेषस्य स्वामी इति उच्यते ॥१२॥
तस्य एकस्य कर्णस्य स्रावात् बहिः
मधु च कैतभः च अस्तित्वं प्राप्तवन्तौ।