ਪੰਜਾਬੀ 
English 
پنجابی 
Español 
Français 
Deutsch 
Português 
Bahasa Indonesia 
Türkçe 
Tiếng Việt 
Filipino 
Svenska हिंदी संस्कृत 
Nederlands 
Română 
Magyar 
Polski 
Čeština 
Afrikaans 
Italiano Català 
Shqip 
Gaeilge Cymraeg 
Slovenčina 
Slovenščina 
Dansk 
Eesti 
Latviešu 
Lietuvių 
Norsk 
Malti 
Íslenska Galego 
Kreyòl Ayisyen 
Latin 
Bahasa Melayu 
Kiswahili 
Hrvatski 
Suomi 
Русский मराठी ગુજરાતી తెలుగు ಕನ್ನಡ தமிழ் മലയാളം 
বাংলা 
Ελληνικά 
日本語 
中文 اردو سنڌي 
فارسی 
العربية 
עברית 
한국어 श्री दसम् ग्रन्थः
पुटः - 403
ਮਨੋ ਇੰਦ੍ਰ ਕੇ ਬਜ੍ਰ ਲਗੇ ਟੁਟ ਕੈ ਧਰਨੀ ਗਿਰ ਸ੍ਰਿੰਗ ਸੁਮੇਰ ਪਰੇ ॥੧੦੫੧॥
मनो इंद्र के बज्र लगे टुट कै धरनी गिर स्रिंग सुमेर परे ॥१०५१॥स शरैर्हजान् अश्वान् च निपातयन् शक्रवज्रेण च ।।1051।।
ਸ੍ਰੀ ਜਦੁਬੀਰ ਸਰਾਸਨ ਤੇ ਬਹੁ ਤੀਰ ਛੁਟੇ ਛੁਟ ਕੈ ਭਟ ਘਾਏ ॥
स्री जदुबीर सरासन ते बहु तीर छुटे छुट कै भट घाए ॥श्रीकृष्णस्य धनुः मुक्ताः बहवः बाणाः योद्धान् निपातयन्ति।
ਪੈਦਲ ਮਾਰਿ ਰਥੀ ਬਿਰਥੀ ਕਰਿ ਸਤ੍ਰ ਘਨੇ ਜਮਲੋਕਿ ਪਠਾਏ ॥
पैदल मारि रथी बिरथी करि सत्र घने जमलोकि पठाए ॥कृष्णधनुः बहूनि बाणाः निर्वृताः, अनेके योद्धाः तेन हताः, पदातिपुरुषाः हताः, सारथीः रथविहीनाः, बहवः शत्रवः च यमालयं प्रति प्रेषिताः
ਭਾਜਿ ਅਨੇਕ ਗਏ ਰਨ ਤੇ ਜੋਊ ਲਾਜ ਭਰੇ ਹਰਿ ਪੈ ਪੁਨਿ ਆਏ ॥
भाजि अनेक गए रन ते जोऊ लाज भरे हरि पै पुनि आए ॥रणक्षेत्रात् पलायिताः बहवः शिष्टाः कृष्णं प्रति प्रत्यागताः।
ਤੇ ਬ੍ਰਿਜਨਾਥ ਕੇ ਹਾਥ ਲਗੇ ਗ੍ਰਿਹ ਕਉ ਫਿਰਿ ਜੀਵਤ ਜਾਨ ਨ ਪਾਏ ॥੧੦੫੨॥
ते ब्रिजनाथ के हाथ लगे ग्रिह कउ फिरि जीवत जान न पाए ॥१०५२॥बहवः योद्धाः पलायिताः, धावन् लज्जिताः च पुनः कृष्णेन सह युद्धं कृतवन्तः, परन्तु कृष्णस्य हस्तेन मृत्युः कोऽपि पलायितुं न शक्तवान्।१०५२।
ਕੋਪ ਭਰੇ ਰਨ ਮੈ ਭਟ ਯੌ ਚਹੂੰ ਓਰਨ ਤੇ ਲਲਕਾਰ ਪਰੇ ॥
कोप भरे रन मै भट यौ चहूं ओरन ते ललकार परे ॥योधाः क्रुद्धाः भवन्ति युद्धक्षेत्रे चतुःपक्षेभ्यः उद्घोषाः श्रूयते
ਕਰਿ ਚਉਪ ਭਿਰੇ ਅਪਨੇ ਮਨ ਮੈ ਨੰਦ ਨੰਦਨ ਤੇ ਨ ਰਤੀ ਕੁ ਡਰੇ ॥
करि चउप भिरे अपने मन मै नंद नंदन ते न रती कु डरे ॥शत्रुसेनायोद्धवः महता उत्साहेन युध्यन्ति, ते कृष्णात् किञ्चित् अपि भयं न कुर्वन्ति
ਤਬ ਹੀ ਬ੍ਰਿਜਨਾਥ ਸਰਾਸਨ ਲੈ ਛਿਨ ਮੈ ਉਨ ਕੇ ਅਭਿਮਾਨ ਹਰੇ ॥
तब ही ब्रिजनाथ सरासन लै छिन मै उन के अभिमान हरे ॥तदा एव श्रीकृष्णः धनुषं गृहीत्वा तेषां गौरवं क्षणमात्रेण अपसारितवान्।
ਜੋਊ ਆਵਤ ਭੇ ਧਨ ਬਾਨ ਧਰੇ ਹਰਿ ਜੂ ਸਿਗਰੇ ਬਿਨੁ ਪ੍ਰਾਣ ਕਰੇ ॥੧੦੫੩॥
जोऊ आवत भे धन बान धरे हरि जू सिगरे बिनु प्राण करे ॥१०५३॥धनुर्बाणहस्ते गृहीत्वा कृष्णः तेषां अभिमानं क्षणमात्रेण विदारयति यश्च सम्मुखीभवति कृष्णः तं हत्वा निष्प्राणान् करोति।१०५३।
ਕਬਿਤੁ ॥
कबितु ॥कबिट्
ਸ੍ਰਉਨਤ ਤਰੰਗਨੀ ਉਠਤ ਕੋਪਿ ਬਲ ਬੀਰ ਮਾਰਿ ਮਾਰਿ ਤੀਰ ਰਿਪੁ ਖੰਡ ਕੀਏ ਰਨ ਮੈ ॥
स्रउनत तरंगनी उठत कोपि बल बीर मारि मारि तीर रिपु खंड कीए रन मै ॥बाणविसर्जनेन शत्रवः रणक्षेत्रे खण्डाः भवन्ति, रक्तधाराः च प्रवहन्ति
ਬਾਜ ਗਜ ਮਾਰੇ ਰਥੀ ਬ੍ਰਿਥੀ ਕਰਿ ਡਾਰੇ ਕੇਤੇ ਪੈਦਲ ਬਿਦਾਰੇ ਸਿੰਘ ਜੈਸੇ ਮ੍ਰਿਗ ਬਨ ਮੈ ॥
बाज गज मारे रथी ब्रिथी करि डारे केते पैदल बिदारे सिंघ जैसे म्रिग बन मै ॥गजाः अश्वाः च हताः, सूतानां रथविहीनाः, पदातिपुरुषाः च हता यथा सिंहः वने मृगान् हन्ति
ਜੈਸੇ ਸਿਵ ਕੋਪ ਕੈ ਜਗਤ ਜੀਵ ਮਾਰਿ ਪ੍ਰਲੈ ਤੈਸੇ ਹਰਿ ਅਰਿ ਯੌ ਸੰਘਾਰੇ ਆਈ ਮਨ ਮੈ ॥
जैसे सिव कोप कै जगत जीव मारि प्रलै तैसे हरि अरि यौ संघारे आई मन मै ॥यथा शिवः प्रलयसमये भूतानां नाशं करोति तथा कृष्णेन शत्रून् नाशः कृतः
ਏਕ ਮਾਰਿ ਡਾਰੇ ਏਕ ਘਾਇ ਛਿਤਿ ਪਾਰੇ ਏਕ ਤ੍ਰਸੇ ਏਕ ਹਾਰੇ ਜਾ ਕੇ ਤਾਕਤ ਨ ਤਨ ਮੈ ॥੧੦੫੪॥
एक मारि डारे एक घाइ छिति पारे एक त्रसे एक हारे जा के ताकत न तन मै ॥१०५४॥बहवः हताः, बहवः क्षताः भूमौ शयिताः, अनेके च अशक्ताः, भीताः च शयिताः सन्ति।१०५४।
ਸਵੈਯਾ ॥
सवैया ॥स्वय्या
ਬਹੁਰੋ ਘਨਿ ਸ੍ਯਾਮ ਘਨ ਸੁਰ ਕੈ ਬਰਖਿਯੋ ਸਰ ਬੂੰਦਨ ਜਿਉ ਮਗਵਾ ॥
बहुरो घनि स्याम घन सुर कै बरखियो सर बूंदन जिउ मगवा ॥अथ श्रीकृष्णः क्विवरं बाणान् (तथा) इन्द्र इव (बिन्दून् वर्षति)।
ਚਤੁਰੰਗ ਚਮੂੰ ਹਨਿ ਸ੍ਰਉਨ ਬਹਿਯੋ ਸੁ ਭਇਓ ਰਨ ਈਗਰ ਕੇ ਰੰਗਵਾ ॥
चतुरंग चमूं हनि स्रउन बहियो सु भइओ रन ईगर के रंगवा ॥कृष्णः मेघ इव गर्जति तस्य बाणाः जलबिन्दव इव वर्ष्यन्ते, सेनायाः चतुर्णां विभागानां रक्तप्रवाहेन सह, युद्धक्षेत्रं रक्तं जातम्
ਕਹੂੰ ਮੁੰਡ ਝਰੇ ਰਥ ਪੁੰਜ ਢਰੇ ਗਜ ਸੁੰਡ ਪਰੇ ਕਹੂੰ ਹੈ ਤੰਗਵਾ ॥
कहूं मुंड झरे रथ पुंज ढरे गज सुंड परे कहूं है तंगवा ॥क्वचित् कपालाः शयिताः क्वचित् रथराशिः कुत्रचित् गजानां कूपाः
ਜਦੁਬੀਰ ਜੁ ਕੋਪ ਕੈ ਤੀਰ ਹਨੇ ਕਹੂੰ ਬੀਰ ਗਿਰੇ ਸੁ ਕਹੂੰ ਅੰਗਵਾ ॥੧੦੫੫॥
जदुबीर जु कोप कै तीर हने कहूं बीर गिरे सु कहूं अंगवा ॥१०५५॥महाक्रोधः कृष्णः बाणवृष्टिं कृतवान् क्वचित् योधाः पतिताः क्वचित् विकीर्णाः अङ्गाः शयिताः।।१।
ਬਹੁ ਜੂਝਿ ਪਰੇ ਛਿਤ ਪੈ ਭਟ ਯੌ ਅਰਿ ਕੈ ਬਰ ਕੈ ਹਰਿ ਸਿਉ ਲਰਿ ਕੈ ॥
बहु जूझि परे छित पै भट यौ अरि कै बर कै हरि सिउ लरि कै ॥कृष्णेन सह शूरेण युद्धं कृत्वा योधाः भूमौ शयिताः |
ਧਨੁ ਬਾਨ ਕ੍ਰਿਪਾਨ ਗਦਾ ਗਹਿ ਪਾਨਿ ਗਿਰੇ ਰਨ ਬੀਚ ਇਤੀ ਕਰਿ ਕੈ ॥
धनु बान क्रिपान गदा गहि पानि गिरे रन बीच इती करि कै ॥धनुर्बाणखड्गगदादीनि धारयन्तः योद्धाः अन्त्यपर्यन्तं युद्धं कृतवन्तः
ਤਿਹ ਮਾਸ ਗਿਰਾਸ ਮਵਾਸ ਉਦਾਸ ਹੁਇ ਗੀਧ ਸੁ ਮੋਨ ਰਹੀ ਧਰਿ ਕੈ ॥
तिह मास गिरास मवास उदास हुइ गीध सु मोन रही धरि कै ॥गृध्राः मांसं भक्षयन्तः दुःखिताः मौनाः च उपविष्टाः सन्ति
ਸੁ ਮਨੋ ਬੁਟੀਆ ਬਰ ਬੀਰਨ ਕੀ ਨ ਪਚੀ ਉਰ ਮੈ ਬਰਿ ਕੈ ਫਰਿਕੈ ॥੧੦੫੬॥
सु मनो बुटीआ बर बीरन की न पची उर मै बरि कै फरिकै ॥१०५६॥एतेषां योद्धानां मांसानां पिवेः गृध्रैः न पच्यन्ते इति भाति।१०५६।
ਅਸਿ ਕੋਪਿ ਹਲਾਯੁਧ ਪਾਨਿ ਲੀਯੋ ਸੁ ਧਸਿਯੋ ਦਲ ਮੈ ਅਤਿ ਰੋਸ ਭਰਿਯੋ ॥
असि कोपि हलायुध पानि लीयो सु धसियो दल मै अति रोस भरियो ॥बलरामः क्रोधः स्वशस्त्राणि हस्ते गृहीत्वा शत्रुपङ्क्तौ प्रविष्टवान्
ਬਹੁ ਬੀਰ ਹਨੇ ਰਨ ਭੂਮਿ ਬਿਖੈ ਪ੍ਰਤਨਾਪਤਿ ਤੇ ਨ ਰਤੀ ਕੁ ਡਰਿਯੋ ॥
बहु बीर हने रन भूमि बिखै प्रतनापति ते न रती कु डरियो ॥शत्रुसेनासेनाभयं विना सः अनेकेषां योद्धानां वधं कृतवान्
ਗਜ ਬਾਜ ਰਥੀ ਅਰੁ ਪਤਿ ਚਮੂੰ ਹਨਿ ਕੈ ਉਨ ਬੀਰਨ ਤੇਜ ਹਰਿਯੋ ॥
गज बाज रथी अरु पति चमूं हनि कै उन बीरन तेज हरियो ॥गजान् अश्वान् सूतान् च हत्वा निर्प्राणान् कृतवान् |
ਜਿਮ ਤਾਤ ਧਰਾ ਸੁਰਪਤਿ ਲਰਿਯੋ ਹਰਿ ਭ੍ਰਾਤ ਬਲੀ ਇਮ ਜੁਧ ਕਰਿਯੋ ॥੧੦੫੭॥
जिम तात धरा सुरपति लरियो हरि भ्रात बली इम जुध करियो ॥१०५७॥यथा इन्द्रः युद्धं करोति तथैव बलरामः कृष्णस्य शक्तिशालिनः भ्राता युद्धं कृतवान्।१०५७।
ਜੁਧ ਜੁਰੇ ਜਦੁਰਾਇ ਸਖਾ ਕਿਧੋ ਕ੍ਰੋਧ ਭਰੇ ਦੁਰਜੋਧਨ ਸੋਹੈ ॥
जुध जुरे जदुराइ सखा किधो क्रोध भरे दुरजोधन सोहै ॥कृष्णस्य मित्रं (बलरामः) युद्धे निरतः, (सः) दुर्योधन इव दृश्यते, क्रोधपूर्णः।
ਭੀਰ ਪਰੇ ਰਨਿ ਰਾਵਨ ਸੋ ਸੁਤ ਰਾਵਨ ਕੋ ਤਿਹ ਕੀ ਸਮ ਕੋ ਹੈ ॥
भीर परे रनि रावन सो सुत रावन को तिह की सम को है ॥बलरामः कृष्णभ्राता दुर्योधन इव क्रोधपूर्णः अथवा राम-रावणयुद्धे रावणस्य पुत्रः मेघनाद इव युद्धं कुर्वन् अस्ति
ਭੀਖਮ ਸੋ ਮਰਬੇ ਕਹੁ ਹੈ ਲਰਿਬੇ ਕਹੁ ਰਾਮ ਬਲੀ ਬਰਿ ਜੋ ਹੈ ॥
भीखम सो मरबे कहु है लरिबे कहु राम बली बरि जो है ॥वीरः भीषमं हन्तुं गच्छति इति भासते, बलरामः च रामस्य बलेन समः स्यात्
ਅੰਗਦ ਹੈ ਕਿ ਹਨੂ ਜਮੁ ਹੈ ਕਿ ਭਰਿਯੋ ਬਲਿਭਦ੍ਰ ਭਯਾਨਕ ਰੋਹੈ ॥੧੦੫੮॥
अंगद है कि हनू जमु है कि भरियो बलिभद्र भयानक रोहै ॥१०५८॥घोरः बलभद्रः क्रोधेन अङ्गदः हनुमारः इव भासते।1058।
ਦ੍ਰਿੜ ਕੈ ਬਲਿ ਕੋਪਿ ਹਲਾਯੁਧ ਲੈ ਅਰਿ ਕੇ ਦਲ ਭੀਤਰ ਧਾਇ ਗਯੋ ॥
द्रिड़ कै बलि कोपि हलायुध लै अरि के दल भीतर धाइ गयो ॥अत्यन्तं क्रुद्धः बलरामः शत्रुसैन्यस्य उपरि पतितः
ਗਜ ਬਾਜ ਰਥੀ ਬਿਰਥੀ ਕਰਿ ਕੈ ਬਹੁ ਪੈਦਲ ਕੋ ਦਲੁ ਕੋਪਿ ਛਯੋ ॥
गज बाज रथी बिरथी करि कै बहु पैदल को दलु कोपि छयो ॥तस्य क्रोधस्य छायायां बहवः गजाः, अश्वाः, सारथीः, पदातिः सैनिकाः इत्यादयः आगताः सन्ति
ਕਲਿ ਨਾਰਦ ਭੂਤ ਪਿਸਾਚ ਘਨੇ ਸਿਵ ਰੀਝ ਰਹਿਯੋ ਰਨ ਦੇਖਿ ਨਯੋ ॥
कलि नारद भूत पिसाच घने सिव रीझ रहियो रन देखि नयो ॥एतत् युद्धं दृष्ट्वा नारदः भूताः दानवाः शिवाः इत्यादयः प्रसन्नाः भवन्ति
ਅਰਿ ਯੌ ਸਟਕੇ ਮ੍ਰਿਗ ਕੇ ਗਨ ਜ੍ਯੋ ਮੁਸਲੀਧਰਿ ਮਾਨਹੁ ਸਿੰਘ ਭਯੋ ॥੧੦੫੯॥
अरि यौ सटके म्रिग के गन ज्यो मुसलीधरि मानहु सिंघ भयो ॥१०५९॥शत्रुस्य सेना मृग इव बलरामः सिंह इव दृश्यते।१०५९।
ਇਕ ਓਰਿ ਹਲਾਯੁਧ ਜੁਧ ਕਰੈ ਇਕ ਓਰਿ ਗੋਬਿੰਦਹ ਖਗ ਸੰਭਾਰਿਯੋ ॥
इक ओरि हलायुध जुध करै इक ओरि गोबिंदह खग संभारियो ॥पार्श्वे बलरामः युद्धं करोति परतः कृष्णः खड्गं गृहीतवान्
ਬਾਜ ਰਥੀ ਗਜਪਤਿ ਹਨੇ ਅਤਿ ਰੋਸ ਭਰੇ ਦਲ ਕੋ ਲਲਕਾਰਿਯੋ ॥
बाज रथी गजपति हने अति रोस भरे दल को ललकारियो ॥अश्वरथान् गजेश्वरान् च हत्वा महाक्रोधेन सेनाम् आक्षेपं कृतवान्
ਬਾਨ ਕਮਾਨ ਗਦਾ ਗਹਿ ਸ੍ਰੀ ਹਰਿ ਸੈਥਨ ਸਿਉ ਅਰਿ ਪੁੰਜ ਬਿਡਾਰਿਯੋ ॥
बान कमान गदा गहि स्री हरि सैथन सिउ अरि पुंज बिडारियो ॥सः धनुषबाणगदा इत्यादिभिः शस्त्रैः शत्रुसमागमं खण्डखण्डं कृतवान्।
ਮਾਰੁਤ ਹ੍ਵੈ ਘਨ ਸ੍ਯਾਮ ਕਿਧੋ ਉਮਡਿਯੋ ਦਲ ਪਾਵਸ ਮੇਘ ਨਿਵਾਰਿਯੋ ॥੧੦੬੦॥
मारुत ह्वै घन स्याम किधो उमडियो दल पावस मेघ निवारियो ॥१०६०॥वृष्टौ पक्षेण विकीर्णान् मेघान् इव शत्रून् हन्ति।१०६०।
ਸ੍ਰੀ ਨੰਦ ਲਾਲ ਸਦਾ ਰਿਪੁ ਘਾਲ ਕਰਾਲ ਬਿਸਾਲ ਸਬੈ ਧਨੁ ਲੀਨੋ ॥
स्री नंद लाल सदा रिपु घाल कराल बिसाल सबै धनु लीनो ॥यदा श्रीकृष्णः सदा शत्रुहन्ता घोरं महत् धनुः धारयति।
ਇਉ ਸਰ ਜਾਲ ਚਲੇ ਤਿਹ ਕਾਲ ਤਬੈ ਅਰਿ ਸਾਲ ਰਿਸੈ ਇਹ ਕੀਨੋ ॥
इउ सर जाल चले तिह काल तबै अरि साल रिसै इह कीनो ॥यदा कृष्णः नित्यशत्रुनाशकः स्वस्य घोरं धनुः हस्ते गृहीतवान् तदा तस्मात् बाणसमूहाः निर्गताः, शत्रुणां हृदयं च अतीव क्रुद्धम् अभवत्
ਘਾਇਨ ਸੰਗਿ ਗਿਰੀ ਚਤੁਰੰਗ ਚਮੂੰ ਸਭ ਕੋ ਤਨ ਸ੍ਰਉਨਤ ਭੀਨੋ ॥
घाइन संगि गिरी चतुरंग चमूं सभ को तन स्रउनत भीनो ॥चत्वारः सर्वे क्षतविघ्नाः पतिताः, रक्ताभिमग्नाः च
ਮਾਨਹੁ ਪੰਦ੍ਰਸਵੋ ਬਿਧ ਨੇ ਸੁ ਰਚਿਯੋ ਰੰਗ ਆਰੁਨ ਲੋਕ ਨਵੀਨੋ ॥੧੦੬੧॥
मानहु पंद्रसवो बिध ने सु रचियो रंग आरुन लोक नवीनो ॥१०६१॥इदं प्रतीयते स्म यत् प्रोविडेन्स् इत्यनेन इदं जगत् रक्तवर्णेन निर्मितम्।१०६१।
ਬ੍ਰਿਜਭੂਖਨ ਦੂਖਨ ਦੈਤਨ ਕੇ ਰਿਪੁ ਸਾਥ ਰਿਸੈ ਅਤਿ ਮਾਨ ਭਰਿਯੋ ॥
ब्रिजभूखन दूखन दैतन के रिपु साथ रिसै अति मान भरियो ॥श्रीकृष्णः राक्षसानां पीडकः, क्रोधपूर्णः सः शत्रुस्य सम्मानं कृतवान् (अर्थात् युद्धं कृतवान्)।
ਸੁ ਧਵਾਇ ਤਹਾ ਰਥ ਜਾਇ ਪਰਿਯੋ ਲਖਿ ਦਾਨਵ ਸੈਨ ਨ ਨੈਕੁ ਡਰਿਯੋ ॥
सु धवाइ तहा रथ जाइ परियो लखि दानव सैन न नैकु डरियो ॥कृष्णः दानवपीडकः महाक्रोधः गर्वेण च रथं अग्रे कृत्वा निर्भयेन शत्रुं पतितः।
ਧਨੁ ਬਾਨ ਸੰਭਾਰਿ ਅਯੋਧਨ ਮੈ ਹਰਿ ਕੇਹਰਿ ਕੀ ਬਿਧਿ ਜਿਉ ਬਿਚਰਿਯੋ ॥
धनु बान संभारि अयोधन मै हरि केहरि की बिधि जिउ बिचरियो ॥धनुर्बाणधरः श्रीकृष्णः सिंहवत् प्रान्तरे भ्रमति।
ਭੁਜ ਦੰਡ ਅਦੰਡਨ ਖੰਡਨ ਕੈ ਰਿਸ ਕੈ ਦਲ ਖੰਡਨਿ ਖੰਡ ਕਰਿਯੋ ॥੧੦੬੨॥
भुज दंड अदंडन खंडन कै रिस कै दल खंडनि खंड करियो ॥१०६२॥धनुर्बाणौ धारयन् रणक्षेत्रे सिंहवत् चरन् बाहुबलेन क्रोधेन शत्रुबलानाम् शॉपिङ्गं कर्तुं आरब्धवान्।१०६२।
ਮਧੁਸੂਦਨ ਬੀਚ ਅਯੋਧਨ ਕੇ ਬਹੁਰੋ ਕਰ ਮੈ ਧਨੁ ਬਾਨ ਲਯੋ ॥
मधुसूदन बीच अयोधन के बहुरो कर मै धनु बान लयो ॥श्रीकृष्णः ('मध्यसूडान') पुनः धनुः बाणं च युद्धक्षेत्रे आदाय।