ਪੰਜਾਬੀ 
English 
پنجابی 
Español 
Français 
Deutsch 
Português 
Bahasa Indonesia 
Türkçe 
Tiếng Việt 
Filipino 
Svenska हिंदी संस्कृत 
Nederlands 
Română 
Magyar 
Polski 
Čeština 
Afrikaans 
Italiano Català 
Shqip 
Gaeilge Cymraeg 
Slovenčina 
Slovenščina 
Dansk 
Eesti 
Latviešu 
Lietuvių 
Norsk 
Malti 
Íslenska Galego 
Kreyòl Ayisyen 
Latin 
Bahasa Melayu 
Kiswahili 
Hrvatski 
Suomi 
Русский मराठी ગુજરાતી తెలుగు ಕನ್ನಡ தமிழ் മലയാളം 
বাংলা 
Ελληνικά 
日本語 
中文 اردو سنڌي 
فارسی 
العربية 
עברית 
한국어 श्री दसम् ग्रन्थः
पुटः - 353
ਕੰਠਸਿਰੀ ਅਰੁ ਬੇਸਰਿ ਮਾਗ ਧਰੈ ਜੋਊ ਸੁੰਦਰ ਸਾਜ ਨਵੀਨੋ ॥
कंठसिरी अरु बेसरि माग धरै जोऊ सुंदर साज नवीनो ॥शिरसि केशविच्छेदे हारसिन्दुकैः अलङ्कृताः
ਜੋ ਅਵਤਾਰਨ ਤੇ ਅਵਤਾਰ ਕਹੈ ਕਬਿ ਸ੍ਯਾਮ ਜੁ ਹੈ ਸੁ ਨਗੀਨੋ ॥
जो अवतारन ते अवतार कहै कबि स्याम जु है सु नगीनो ॥कृष्णावतारावतारोऽपि कविः श्यामः नागिना (मणिगोपीरूपस्य)।
ਤਾਹਿ ਕਿਧੌ ਅਤਿ ਹੀ ਛਲ ਕੈ ਸੁ ਚੁਰਾਇ ਮਨੋ ਮਨ ਗੋਪਿਨ ਲੀਨੋ ॥੫੮੮॥
ताहि किधौ अति ही छल कै सु चुराइ मनो मन गोपिन लीनो ॥५८८॥सर्वे अपि रत्नसदृशं कृष्णं अवतारं महत्तमं च अत्यन्तं वञ्चना च हृत्वा मनसि निगूढम्।।588।।
ਕਾਨਰ ਸੋ ਬ੍ਰਿਖਭਾਨੁ ਸੁਤਾ ਹਸਿ ਬਾਤ ਕਹੀ ਸੰਗ ਸੁੰਦਰ ਐਸੇ ॥
कानर सो ब्रिखभानु सुता हसि बात कही संग सुंदर ऐसे ॥राधा नेत्रे नृत्यं कृतवती, कृष्णेन सह स्मितेन जल्पन्ती
ਨੈਨ ਨਚਾਇ ਮਹਾ ਮ੍ਰਿਗ ਸੇ ਕਬਿ ਸ੍ਯਾਮ ਕਹੈ ਅਤਿ ਹੀ ਸੁ ਰੁਚੈ ਸੇ ॥
नैन नचाइ महा म्रिग से कबि स्याम कहै अति ही सु रुचै से ॥तस्याः नेत्राणि हरिवत् अत्यन्तं मनोहराणि सन्ति
ਤਾ ਛਬਿ ਕੀ ਅਤਿ ਹੀ ਉਪਮਾ ਉਪਜੀ ਕਬਿ ਕੇ ਮਨ ਤੇ ਉਮਗੈ ਸੇ ॥
ता छबि की अति ही उपमा उपजी कबि के मन ते उमगै से ॥तस्य दृश्यस्य अतीव सुन्दरं उपमा कविस्य मनसि आगतं । (इति भाति) २.
ਮਾਨਹੁ ਆਨੰਦ ਕੈ ਅਤਿ ਹੀ ਮਨੋ ਕੇਲ ਕਰੈ ਪਤਿ ਸੋ ਰਤਿ ਜੈਸੇ ॥੫੮੯॥
मानहु आनंद कै अति ही मनो केल करै पति सो रति जैसे ॥५८९॥तस्य दृश्यस्य सौन्दर्यं प्रशंसन् कविः कथयति यत् ते प्रेमदेवेन सह रतिवत् मनोहरकामक्रीडायां लीनाः सन्ति।५८९।
ਗ੍ਵਾਰਿਨ ਕੋ ਹਰਿ ਕੰਚਨ ਸੇ ਤਨ ਮੈ ਮਨਿ ਕੀ ਮਨ ਤੁਲਿ ਖੁਭਾ ਹੈ ॥
ग्वारिन को हरि कंचन से तन मै मनि की मन तुलि खुभा है ॥गोपीनां मनः कृष्णशरीरेण रत्नवत् आलम्बितम्
ਖੇਲਤ ਹੈ ਹਰਿ ਕੇ ਸੰਗ ਸੋ ਜਿਨ ਕੀ ਬਰਨੀ ਨਹੀ ਜਾਤ ਸੁਭਾ ਹੈ ॥
खेलत है हरि के संग सो जिन की बरनी नही जात सुभा है ॥क्रीडन्ति तेन कृष्णेन यस्य स्वभावः वर्णयितुं न शक्यते
ਖੇਲਨ ਕੋ ਭਗਵਾਨ ਰਚੀ ਰਸ ਕੇ ਹਿਤ ਚਿਤ੍ਰ ਬਚਿਤ੍ਰ ਸਭਾ ਹੈ ॥
खेलन को भगवान रची रस के हित चित्र बचित्र सभा है ॥श्रीकृष्णेन क्रीडनार्थं रसप्रतिमा इव महती सभा निर्मिता।
ਯੌ ਉਪਜੀ ਉਪਮਾ ਤਿਨ ਮੈ ਬ੍ਰਿਖਭਾਨੁ ਸੁਤਾ ਮਨੋ ਚੰਦ੍ਰ ਪ੍ਰਭਾ ਹੈ ॥੫੯੦॥
यौ उपजी उपमा तिन मै ब्रिखभानु सुता मनो चंद्र प्रभा है ॥५९०॥भगवता अपि एतां अद्भुतं सभां स्वस्य कामक्रीडायाः कृते निर्मितवती अस्ति तथा च अस्मिन् सभायां राधा चन्द्रवत् भव्या दृश्यते।५९०।
ਬ੍ਰਿਖਭਾਨੁ ਸੁਤਾ ਹਰਿ ਆਇਸ ਮਾਨ ਕੈ ਖੇਲਤ ਭੀ ਅਤਿ ਹੀ ਸ੍ਰਮ ਕੈ ॥
ब्रिखभानु सुता हरि आइस मान कै खेलत भी अति ही स्रम कै ॥कृष्णस्य आज्ञां कृत्वा राधा प्रयत्नेन एकमनः क्रीडति
ਗਹਿ ਹਾਥ ਸੋ ਹਾਥ ਤ੍ਰੀਯਾ ਸਭ ਸੁੰਦਰ ਨਾਚਤ ਰਾਸ ਬਿਖੈ ਭ੍ਰਮ ਕੈ ॥
गहि हाथ सो हाथ त्रीया सभ सुंदर नाचत रास बिखै भ्रम कै ॥सर्वाणि स्त्रियः हस्तं गृहीत्वा स्वकथां वर्णयन्तः कामक्रीडायां गोलपट्टिकासु व्यस्ताः सन्ति
ਤਿਹ ਕੀ ਸੁ ਕਥਾ ਮਨ ਬੀਚ ਬਿਚਾਰਿ ਕਰੈ ਕਬਿ ਸ੍ਯਾਮ ਕਹੀ ਕ੍ਰਮ ਕੈ ॥
तिह की सु कथा मन बीच बिचारि करै कबि स्याम कही क्रम कै ॥कविः श्यामः कथयति, (कविभिः) स्वकथा मनसि विचार्य क्रमेण पाठितम्।
ਮਨੋ ਗੋਪਿਨ ਕੇ ਘਨ ਸੁੰਦਰ ਮੈ ਬ੍ਰਿਜ ਭਾਮਿਨਿ ਦਾਮਿਨਿ ਜਿਉ ਦਮਕੈ ॥੫੯੧॥
मनो गोपिन के घन सुंदर मै ब्रिज भामिनि दामिनि जिउ दमकै ॥५९१॥कविः कथयति यत् मेघसदृशे गोपीसमूहे अन्तः ब्रजस्य अत्यन्तं सुन्दरीः विद्युत् इव ज्वलन्ति।५९१।
ਦੋਹਰਾ ॥
दोहरा ॥दोहरा
ਪਿਖਿ ਕੈ ਨਾਚਤ ਰਾਧਿਕਾ ਕ੍ਰਿਸਨ ਮਨੈ ਸੁਖ ਪਾਇ ॥
पिखि कै नाचत राधिका क्रिसन मनै सुख पाइ ॥राधां नृत्यं दृष्ट्वा कृष्णः अतीव प्रसन्नः अभवत्।
ਅਤਿ ਹੁਲਾਸ ਜੁਤ ਪ੍ਰੇਮ ਛਕਿ ਮੁਰਲੀ ਉਠਿਯੋ ਬਜਾਇ ॥੫੯੨॥
अति हुलास जुत प्रेम छकि मुरली उठियो बजाइ ॥५९२॥राधिकां नृत्यं दृष्ट्वा कृष्णः मनसि प्रसन्नः अभवत्, अत्यन्तं प्रीत्या स्नेहेन च वेणुवादनं कर्तुं प्रवृत्तः।५९२।
ਸਵੈਯਾ ॥
सवैया ॥स्वय्या
ਨਟ ਨਾਇਕ ਸੁਧ ਮਲਾਰ ਬਿਲਾਵਲ ਗ੍ਵਾਰਿਨ ਬੀਚ ਧਮਾਰਨ ਗਾਵੈ ॥
नट नाइक सुध मलार बिलावल ग्वारिन बीच धमारन गावै ॥नटनायकः गोपीषु शुद्धमल्हारः, बिलावलः, धमरः (आदि रागाः) च गायति ।
ਸੋਰਠਿ ਸਾਰੰਗ ਰਾਮਕਲੀ ਸੁ ਬਿਭਾਸ ਭਲੇ ਹਿਤ ਸਾਥ ਬਸਾਵੈ ॥
सोरठि सारंग रामकली सु बिभास भले हित साथ बसावै ॥मुख्यनर्तकी कृष्णः शुद्धमल्हार, बिलावल, सोरथ, सारंग, रामकाली, विभास इत्यादिषु सङ्गीतगुणेषु गायितुं वादयितुं च आरब्धवान् ।
ਗਾਵਹੁ ਹ੍ਵੈ ਮ੍ਰਿਗਨੀ ਤ੍ਰੀਯ ਕੋ ਸੁ ਬੁਲਾਵਤ ਹੈ ਉਪਮਾ ਜੀਯ ਭਾਵੈ ॥
गावहु ह्वै म्रिगनी त्रीय को सु बुलावत है उपमा जीय भावै ॥(तस्य) गायने मृगवत् मोहिताः स्त्रियः (ताः) आह्वयति, (तस्य) उपमा (कविस्य) मनसि एवं प्रहरति।
ਮਾਨਹੁ ਭਉਹਨ ਕੋ ਕਸਿ ਕੈ ਧਨੁ ਨੈਨਨ ਕੇ ਮਨੋ ਤੀਰ ਚਲਾਵੈ ॥੫੯੩॥
मानहु भउहन को कसि कै धनु नैनन के मनो तीर चलावै ॥५९३॥सः हरिकारूपास्त्रीणां गायनेन आकर्षयितुं आरब्धवान्, भ्रूधनुषे च नेत्रबाणान् कठिनतया विसृजति इव आसीत्।५९३।
ਮੇਘ ਮਲਾਰ ਅਉ ਦੇਵਗੰਧਾਰਿ ਭਲੇ ਗਵਰੀ ਕਰਿ ਕੈ ਹਿਤ ਗਾਵੈ ॥
मेघ मलार अउ देवगंधारि भले गवरी करि कै हित गावै ॥मेघः, मल्हारः, देवः गान्धरीं, गौडीं च सुन्दरं गायति।
ਜੈਤਸਿਰੀ ਅਰੁ ਮਾਲਸਿਰੀ ਨਟ ਨਾਇਕ ਸੁੰਦਰ ਭਾਤਿ ਬਸਾਵੈ ॥
जैतसिरी अरु मालसिरी नट नाइक सुंदर भाति बसावै ॥मेघ मल्हार, देवगन्धर, गौरी, जैतश्री, मालश्री आदि संगीत गुणों पर कृष्ण गायन, वादन च सुन्दरं वर्तते।
ਰੀਝ ਰਹੀ ਬ੍ਰਿਜ ਕੀ ਸਭ ਗ੍ਵਾਰਿਨ ਰੀਝ ਰਹੈ ਸੁਰ ਜੋ ਸੁਨ ਪਾਵੈ ॥
रीझ रही ब्रिज की सभ ग्वारिन रीझ रहै सुर जो सुन पावै ॥ब्रजस्त्रियस्तथा देवाः सर्वाः शृण्वन्ति मुग्धाः |
ਅਉਰ ਕੀ ਬਾਤ ਕਹਾ ਕਹੀਯੈ ਤਜਿ ਇੰਦ੍ਰ ਸਭਾ ਸਭ ਆਸਨ ਆਵੈ ॥੫੯੪॥
अउर की बात कहा कहीयै तजि इंद्र सभा सभ आसन आवै ॥५९४॥किं पुनरपि वक्तव्यं, इन्द्रादरदेवा अपि आसनं त्यक्त्वा एतान् रागान् श्रोतुं आगच्छन्ति।५९४।
ਖੇਲਤ ਰਾਸ ਮੈ ਸ੍ਯਾਮ ਕਹੈ ਅਤਿ ਹੀ ਰਸ ਸੰਗ ਤ੍ਰੀਯਾ ਮਿਲਿ ਤੀਨੋ ॥
खेलत रास मै स्याम कहै अति ही रस संग त्रीया मिलि तीनो ॥वदति (कविः) श्याम, त्रयः गोपीः मिलित्वा (मग्नाः) रस (प्रेमस्य) गायन्ति।
ਚੰਦ੍ਰਭਗਾ ਅਰੁ ਚੰਦ੍ਰਮੁਖੀ ਬ੍ਰਿਖਭਾਨ ਸੁਤਾ ਸਜਿ ਸਾਜ ਨਵੀਨੋ ॥
चंद्रभगा अरु चंद्रमुखी ब्रिखभान सुता सजि साज नवीनो ॥प्रेम्णः नाटके लीनः कृष्णः अलङ्कृतचण्डर्भागेन, चन्दर्मुखी, राधा च edxtremely भावुकतया सम्भाषणं करोति
ਅੰਜਨ ਆਖਨ ਦੈ ਬਿੰਦੂਆ ਇਕ ਭਾਲ ਮੈ ਸੇਾਂਧੁਰ ਸੁੰਦਰ ਦੀਨੋ ॥
अंजन आखन दै बिंदूआ इक भाल मै सेांधुर सुंदर दीनो ॥एतेषां गोपीनां नेत्रेषु ललाटस्य नियतं चिह्नं मुसलं, शिरसि केशविच्छेदे केसरं च भवति
ਯੌ ਉਜਪੀ ਉਪਮਾ ਤ੍ਰੀਯ ਕੈ ਸੁਭ ਭਾਗ ਪ੍ਰਕਾਸ ਅਬੈ ਮਨੋ ਕੀਨੋ ॥੫੯੫॥
यौ उजपी उपमा त्रीय कै सुभ भाग प्रकास अबै मनो कीनो ॥५९५॥इदानीं एव एतेषां स्त्रियाणां भाग्यं वर्धितम् इव दृश्यते।५९५।
ਖੇਲਤ ਕਾਨ੍ਰਹ ਸੋ ਚੰਦ੍ਰਭਗਾ ਕਬਿ ਸ੍ਯਾਮ ਕਹੈ ਰਸ ਜੋ ਉਮਹਿਯੋ ਹੈ ॥
खेलत कान्रह सो चंद्रभगा कबि स्याम कहै रस जो उमहियो है ॥गहनः सुखवृष्टिः अभवत्, यदा चण्डर्भागः कृष्णः च एकत्र क्रीडितवन्तौ
ਪ੍ਰੀਤਿ ਕਰੀ ਅਤਿ ਹੀ ਤਿਹ ਸੋ ਬਹੁ ਲੋਗਨ ਕੋ ਉਪਹਾਸ ਸਹਿਯੋ ਹੈ ॥
प्रीति करी अति ही तिह सो बहु लोगन को उपहास सहियो है ॥एते कृष्णप्रेमेण गोपीः बहुजनानाम् उपहासान् सहन्ते स्म
ਮੋਤਿਨ ਮਾਲ ਢਰੀ ਗਰ ਤੇ ਕਬਿ ਨੇ ਤਿਹ ਕੋ ਜਸੁ ਐਸੇ ਕਹਿਯੋ ਹੈ ॥
मोतिन माल ढरी गर ते कबि ने तिह को जसु ऐसे कहियो है ॥तस्य कण्ठे मुक्तामाला आच्छादिता यस्याः सफलता कविना कीर्तिता यथा ।
ਆਨਨ ਚੰਦ੍ਰ ਮਨੋ ਪ੍ਰਗਟੇ ਛਪਿ ਕੈ ਅੰਧਿਆਰੁ ਪਤਾਰਿ ਗਯੋ ਹੈ ॥੫੯੬॥
आनन चंद्र मनो प्रगटे छपि कै अंधिआरु पतारि गयो है ॥५९६॥तस्याः कण्ठात् मुक्ताहारः पतितः कविः चन्द्रमुखस्य प्रकटीकरणे पाताललोके अन्धकारः निगूढः इव भाति इति वदति।५९६।
ਦੋਹਰਾ ॥
दोहरा ॥दोहरा
ਗ੍ਵਾਰਿਨ ਰੂਪ ਨਿਹਾਰ ਕੈ ਇਉ ਉਪਜਯੋ ਜੀਯ ਭਾਵ ॥
ग्वारिन रूप निहार कै इउ उपजयो जीय भाव ॥गोपीस्वरूपदर्शनेन मनः एवं सृज्यते
ਰਾਜਤ ਜ੍ਯੋ ਮਹਿ ਚਾਦਨੀ ਕੰਜਨ ਸਹਿਤ ਤਲਾਵ ॥੫੯੭॥
राजत ज्यो महि चादनी कंजन सहित तलाव ॥५९७॥गोपीनां सौन्दर्यं दृष्ट्वा चन्द्रप्रकाशे निशायां पद्मस्य टङ्की भव्यं दृश्यते।।597।।
ਸਵੈਯਾ ॥
सवैया ॥स्वय्या
ਲੋਚਨ ਹੈ ਜਿਨ ਕੇ ਸੁ ਪ੍ਰਭਾਧਰ ਆਨਨ ਹੈ ਜਿਨ ਕੋ ਸਮ ਮੈਨਾ ॥
लोचन है जिन के सु प्रभाधर आनन है जिन को सम मैना ॥पद्मसदृशं चक्षुः कामदेववदनानां यस्य।
ਕੈ ਕੈ ਕਟਾਛ ਚੁਰਾਇ ਲਯੋ ਮਨ ਪੈ ਤਿਨ ਕੋ ਜੋਊ ਰਛਕ ਧੈਨਾ ॥
कै कै कटाछ चुराइ लयो मन पै तिन को जोऊ रछक धैना ॥पद्मसदृशाक्षिणः प्रेमदेवसदृशं शेषशरीरं च गोरक्षककृष्णेन चिह्नसहितं मनः अपहृतम्
ਕੇਹਰਿ ਸੀ ਜਿਨ ਕੀ ਕਟਿ ਹੈ ਸੁ ਕਪੋਤ ਸੋ ਕੰਠ ਸੁ ਕੋਕਿਲ ਬੈਨਾ ॥
केहरि सी जिन की कटि है सु कपोत सो कंठ सु कोकिल बैना ॥सिंहवत् कृशं मुखं कपोतकण्ठं कोकिल इव स्वरं यस्य।
ਤਾਹਿ ਲਯੋ ਹਰਿ ਕੈ ਹਰਿ ਕੋ ਮਨ ਭਉਹ ਨਚਾਇ ਨਚਾਇ ਕੈ ਨੈਨਾ ॥੫੯੮॥
ताहि लयो हरि कै हरि को मन भउह नचाइ नचाइ कै नैना ॥५९८॥कटिसिंहसदृशं कण्ठं कपोतसदृशं वाक्यं च भ्रूलोचनचिह्नैः कृष्णेन अपहृतं मनः।।५९८।।
ਕਾਨ੍ਰਹ ਬਿਰਾਜਤ ਗ੍ਵਾਰਿਨ ਮੈ ਕਬਿ ਸ੍ਯਾਮ ਕਹੈ ਜਿਨ ਕੋ ਕਛੁ ਭਉ ਨਾ ॥
कान्रह बिराजत ग्वारिन मै कबि स्याम कहै जिन को कछु भउ ना ॥कृष्णस्तेषु गोपीषु उपविष्टः, ये कस्मात् अपि न बिभेति
ਤਾਤ ਕੀ ਬਾਤ ਕੋ ਨੈਕੁ ਸੁਨੈ ਜਿਨ ਕੇ ਸੰਗ ਭ੍ਰਾਤ ਕਰਿਯੋ ਬਨਿ ਗਉਨਾ ॥
तात की बात को नैकु सुनै जिन के संग भ्रात करियो बनि गउना ॥पितुः वचनं श्रुत्वा भ्रात्रा सह वनं गतेन तेन रामसदृशेन कृष्णेन सह भ्रमन्ति
ਤਾ ਕੀ ਲਟੈ ਲਟਕੈ ਤਨ ਮੋ ਜੋਊ ਸਾਧਨ ਕੇ ਮਨਿ ਗਿਆਨ ਦਿਵਉਨਾ ॥
ता की लटै लटकै तन मो जोऊ साधन के मनि गिआन दिवउना ॥तस्य केशानां कुण्डलानि
ਸੰਦਲ ਪੈ ਉਪਜੀ ਉਪਮਾ ਮਨੋ ਲਾਗ ਰਹੇ ਅਹਿ ਰਾਜਨ ਛਉਨਾ ॥੫੯੯॥
संदल पै उपजी उपमा मनो लाग रहे अहि राजन छउना ॥५९९॥ये ज्ञानेन साधवः अपि बोधयन्ति चन्दने कृष्णनागस्य कुमार इव दृश्यन्ते।५९९।
ਖੇਲਤ ਹੈ ਸੋਊ ਗ੍ਵਾਰਿਨ ਮੈ ਜੋਊ ਊਪਰ ਪੀਤ ਧਰੇ ਉਪਰਉਨਾ ॥
खेलत है सोऊ ग्वारिन मै जोऊ ऊपर पीत धरे उपरउना ॥पीतवस्त्रधरः स गोपीभिः सह क्रीडति