श्री दसम् ग्रन्थः

पुटः - 116


ਬਜੇ ਸੰਖ ਭੇਰੀ ਉਠੈ ਸੰਖ ਨਾਦੰ ॥
बजे संख भेरी उठै संख नादं ॥

शङ्खदुन्दुभिनादः उद्दीयते ।

ਰਣੰਕੈ ਨਫੀਰੀ ਧੁਣ ਨਿਰਬਿਖਾਦੰ ॥੪੯॥੨੦੫॥
रणंकै नफीरी धुण निरबिखादं ॥४९॥२०५॥

क्लारिओनेट् निरन्तरं वाद्यन्ते।49.205।

ਕੜਕੇ ਕ੍ਰਿਪਾਣੰ ਸੜਕਾਰ ਸੇਲੰ ॥
कड़के क्रिपाणं सड़कार सेलं ॥

खड्गाः खड्गाः च शब्दान् उत्पादयन्ति।

ਉਠੀ ਕੂਹ ਜੂਹੰ ਭਈ ਰੇਲ ਪੇਲੰ ॥
उठी कूह जूहं भई रेल पेलं ॥

समग्रे युद्धक्षेत्रे प्रचण्डधावनं भवति।

ਰੁਲੇ ਤਛ ਮੁਛੰ ਗਿਰੇ ਚਉਰ ਚੀਰੰ ॥
रुले तछ मुछं गिरे चउर चीरं ॥

छिन्नशरीराणि विदीर्णानि च वस्त्राणि मक्षिकाः च।

ਕਹੂੰ ਹਥ ਮਥੰ ਕਹੂੰ ਬਰਮ ਬੀਰੰ ॥੫੦॥੨੦੬॥
कहूं हथ मथं कहूं बरम बीरं ॥५०॥२०६॥

क्वचित् हस्ताः क्वचित् ललाटाः क्वचित् कवचाः विकीर्णाः ॥५०.२०६॥

ਰਸਾਵਲ ਛੰਦ ॥
रसावल छंद ॥

रसावल स्तन्जा

ਬਲੀ ਬੈਰ ਰੁਝੇ ॥
बली बैर रुझे ॥

वैरसंलग्नाः महाबलाः योद्धवः ।

ਸਮੂਹ ਸਾਰ ਜੁਝੇ ॥
समूह सार जुझे ॥

सर्वायुधैः युद्धे व्यस्ताः शत्रवः महाबलाः |

ਸੰਭਾਰੇ ਹਥੀਯਾਰੰ ॥
संभारे हथीयारं ॥

शस्त्रसञ्चालनेन

ਬਕੈ ਮਾਰੁ ਮਾਰੰ ॥੫੧॥੨੦੭॥
बकै मारु मारं ॥५१॥२०७॥

बाहून् धारयन्तः हन्ति हन्तु इति उद्घोषयन्ति .५१.२०७।

ਸਬੈ ਸਸਤ੍ਰ ਸਜੇ ॥
सबै ससत्र सजे ॥

सर्वे महायोद्धाः कवचधारिणः |

ਮਹਾਬੀਰ ਗਜੇ ॥
महाबीर गजे ॥

सम्पूर्णास्त्रवेषाः शूरा योद्धवः गर्जन्ति |

ਸਰੰ ਓਘ ਛੁਟੇ ॥
सरं ओघ छुटे ॥

बाणाः पतन्ति स्म, २.

ਕੜਕਾਰੁ ਉਠੇ ॥੫੨॥੨੦੮॥
कड़कारु उठे ॥५२॥२०८॥

श्वसितध्वनिं जनयति बाणानां वॉली अभवत्।52.208।

ਬਜੈ ਬਾਦ੍ਰਿਤੇਅੰ ॥
बजै बाद्रितेअं ॥

घण्टाः ध्वनिं कुर्वन्ति स्म, .

ਹਸੈ ਗਾਧ੍ਰਬੇਅੰ ॥
हसै गाध्रबेअं ॥

नानाविधं वाद्यं वाद्यमानं गन्धर्वाः हसन्ति च।

ਝੰਡਾ ਗਡ ਜੁਟੇ ॥
झंडा गड जुटे ॥

(योद्धानां) ध्वजाः संपुटिताः (संयुक्ताः) ।

ਸਰੰ ਸੰਜ ਫੁਟੇ ॥੫੩॥੨੦੯॥
सरं संज फुटे ॥५३॥२०९॥

दृढतया ध्वजं समाधाय योद्धा युद्धे व्यस्ताः कवचाः बाणैः विदीर्णाः।।५३।२०९।।

ਚਹੂੰ ਓਰ ਉਠੇ ॥
चहूं ओर उठे ॥

(सुर्विरः) चतुर्णां पार्श्वे स्थितः, २.

ਸਰੰ ਬ੍ਰਿਸਟ ਬੁਠੇ ॥
सरं ब्रिसट बुठे ॥

चतुष्टयतः सर्वेभ्यः शराणां वर्षणं भवति ।

ਕਰੋਧੀ ਕਰਾਲੰ ॥
करोधी करालं ॥

क्रुद्धाः उग्राः च (वीरयोद्धाः) २.

ਬਕੈ ਬਿਕਰਾਲੰ ॥੫੪॥੨੧੦॥
बकै बिकरालं ॥५४॥२१०॥

उग्राः भीराः योद्धा नानाप्रकारेषु व्यस्ताः ॥५४.२१०॥

ਭੁਜੰਗ ਪ੍ਰਯਾਤ ਛੰਦ ॥
भुजंग प्रयात छंद ॥

भुजंग प्रयात स्तन्जा

ਕਿਤੇ ਕੁਠੀਅੰ ਬੁਠੀਅੰ ਬ੍ਰਿਸਟ ਬਾਣੰ ॥
किते कुठीअं बुठीअं ब्रिसट बाणं ॥

क्वचित् शूरा योद्धवः छिन्नन्ति क्वचित् बाणवृष्टिः |

ਰਣੰ ਡੁਲੀਯੰ ਬਾਜ ਖਾਲੀ ਪਲਾਣੰ ॥
रणं डुलीयं बाज खाली पलाणं ॥

काष्ठहीनाः अश्वाः रणक्षेत्रे रजसा शयिताः |

ਜੁਝੇ ਜੋਧਿਯੰ ਬੀਰ ਦੇਵੰ ਅਦੇਵੰ ॥
जुझे जोधियं बीर देवं अदेवं ॥

देवासुरयोद्धौ परस्परं युध्यतः |

ਸਭੇ ਸਸਤ੍ਰ ਸਾਜਾ ਮਨੋ ਸਾਤਨੇਵੰ ॥੫੫॥੨੧੧॥
सभे ससत्र साजा मनो सातनेवं ॥५५॥२११॥

घोरा योद्धा भीषं पीतमाहाः इति भासते।।५५।२११।।

ਗਜੇ ਗਜੀਯੰ ਸਰਬ ਸਜੇ ਪਵੰਗੰ ॥
गजे गजीयं सरब सजे पवंगं ॥

अलङ्कृताः अश्वाः गजाः च गर्जन्ति

ਜੁਧੰ ਜੁਟੀਯੰ ਜੋਧ ਛੁਟੇ ਖਤੰਗੰ ॥
जुधं जुटीयं जोध छुटे खतंगं ॥

शूरयोद्धानां च बाणाः प्रहृताः |

ਤੜਕੇ ਤਬਲੰ ਝੜੰਕੇ ਕ੍ਰਿਪਾਣੰ ॥
तड़के तबलं झड़ंके क्रिपाणं ॥

खड्गानां क्रन्दनं तुरहीनादं च

ਸੜਕਾਰ ਸੇਲੰ ਰਣੰਕੇ ਨਿਸਾਣੰ ॥੫੬॥੨੧੨॥
सड़कार सेलं रणंके निसाणं ॥५६॥२१२॥

खड्गदुन्दुभिनादैः सह श्रूयते ॥५६.२१२॥

ਢਮਾ ਢਮ ਢੋਲੰ ਢਲਾ ਢੁਕ ਢਾਲੰ ॥
ढमा ढम ढोलं ढला ढुक ढालं ॥

दुन्दुभिकवचानां शब्दाः निरन्तरं प्रतिध्वनन्ति

ਗਹਾ ਜੂਹ ਗਜੇ ਹਯੰ ਹਲਚਾਲੰ ॥
गहा जूह गजे हयं हलचालं ॥

तत्र तत्र धावन्तः अश्वाः च विस्मयम् अङ्गीकृतवन्तः।

ਸਟਾ ਸਟ ਸੈਲੰ ਖਹਾ ਖੂਨਿ ਖਗੰ ॥
सटा सट सैलं खहा खूनि खगं ॥

खड्गाः प्रहृताः खड्गाः च रक्तेन लिप्ताः।

ਤੁਟੇ ਚਰਮ ਬਰਮੰ ਉਠੇ ਨਾਲ ਅਗੰ ॥੫੭॥੨੧੩॥
तुटे चरम बरमं उठे नाल अगं ॥५७॥२१३॥

ते कवचानि योद्धानां शरीरेषु भग्नाः अङ्गानि च तेषां सह निर्गच्छन्ति।57.213।

ਉਠੇ ਅਗਿ ਨਾਲੰ ਖਹੇ ਖੋਲ ਖਗੰ ॥
उठे अगि नालं खहे खोल खगं ॥

शिरस्त्राणेषु खड्गप्रहारैः अग्निज्वालाः सृज्यन्ते ।

ਨਿਸਾ ਮਾਵਸੀ ਜਾਣੁ ਮਾਸਾਣ ਜਗੰ ॥
निसा मावसी जाणु मासाण जगं ॥

प्रसृते च सर्वथा अन्धकारे रात्रौ इति मत्वा भूताः पिशाचाः च जागरिताः।

ਡਕੀ ਡਾਕਣੀ ਡਾਮਰੂ ਡਉਰ ਡਕੰ ॥
डकी डाकणी डामरू डउर डकं ॥

पिशाचाः बेल्चिंग् कुर्वन्ति, तबोर्स् च वाद्यन्ते।

ਨਚੇ ਬੀਰ ਬੈਤਾਲ ਭੂਤੰ ਭਭਕੰ ॥੫੮॥੨੧੪॥
नचे बीर बैताल भूतं भभकं ॥५८॥२१४॥

तेषां च शब्देन सह भूतदुष्टात्मना नृत्यन्ति।।५८।२१४।।

ਬੇਲੀ ਬਿਦ੍ਰਮ ਛੰਦ ॥
बेली बिद्रम छंद ॥

बेली बिन्दराम STNZA

ਸਰਬ ਸਸਤ੍ਰੁ ਆਵਤ ਭੇ ਜਿਤੇ ॥
सरब ससत्रु आवत भे जिते ॥

यावन्तः शस्त्राणि प्रयुक्तानि आसन्,

ਸਭ ਕਾਟਿ ਦੀਨ ਦ੍ਰੁਗਾ ਤਿਤੇ ॥
सभ काटि दीन द्रुगा तिते ॥

अस्त्रप्रहताः सर्वे प्रहाराः दुर्गा देव्या निरस्ताः।

ਅਰਿ ਅਉਰ ਜੇਤਿਕੁ ਡਾਰੀਅੰ ॥
अरि अउर जेतिकु डारीअं ॥

यावन्तः (शस्त्राणि) शत्रवः क्षिपन्ति स्म, ।

ਤੇਉ ਕਾਟਿ ਭੂਮਿ ਉਤਾਰੀਅੰ ॥੫੯॥੨੧੫॥
तेउ काटि भूमि उतारीअं ॥५९॥२१५॥

एतेषां पार्श्वे अन्ये सर्वे प्रहाराः प्रहृताः निरुद्धाः शस्त्राणि च देव्या भूमौ क्षिपन्ति।।59.215।।

ਸਰ ਆਪ ਕਾਲੀ ਛੰਡੀਅੰ ॥
सर आप काली छंडीअं ॥

कालिः स्वयं बाणान् विदारयति स्म, २.

ਸਰਬਾਸਤ੍ਰ ਸਤ੍ਰ ਬਿਹੰਡੀਅੰ ॥
सरबासत्र सत्र बिहंडीअं ॥

स्वयं कलिः स्वायुधप्रयोगं कृत्वा सर्वाणि दानवशस्त्राणि निष्प्रयोजनानि ।

ਸਸਤ੍ਰ ਹੀਨ ਜਬੈ ਨਿਹਾਰਿਯੋ ॥
ससत्र हीन जबै निहारियो ॥

यदा (देवाः सुम्भां दृष्टवन्तः) कवचहीनाः ।