श्री दसम् ग्रन्थः

पुटः - 547


ਸੁਨਿ ਭੂਪਤਿ ਯਾ ਜਗਤ ਮੈ ਦੁਖੀ ਰਹਤ ਹਰਿ ਸੰਤ ॥
सुनि भूपति या जगत मै दुखी रहत हरि संत ॥

राजन ! शृणु, इह लोके हरेः साधवः सदा दुःखिताः भवन्ति।

ਅੰਤਿ ਲਹਤ ਹੈ ਮੁਕਤਿ ਫਲ ਪਾਵਤ ਹੈ ਭਗਵੰਤ ॥੨੪੫੫॥
अंति लहत है मुकति फल पावत है भगवंत ॥२४५५॥

“हे राजन् ! शृणुत, ईश्वरस्य सन्ताः अस्मिन् जगति पीडां प्राप्नुवन्ति, परन्तु अन्ते ते मोक्षं प्राप्नुवन्ति, भगवन्तं च साक्षात्कारं कुर्वन्ति।२४५५।

ਸੋਰਠਾ ॥
सोरठा ॥

सोर्था

ਰੁਦ੍ਰ ਭਗਤ ਜਗ ਮਾਹਿ ਸੁਖ ਕੇ ਦਿਵਸ ਸਦਾ ਭਰੈ ॥
रुद्र भगत जग माहि सुख के दिवस सदा भरै ॥

रुद्रभक्ताः सदा लोके सुखदिनानि रमन्ते। (किन्तु ते) म्रियन्ते, .

ਮਰੈ ਫਿਰਿ ਆਵਹਿ ਜਾਹਿ ਫਲੁ ਕਛੁ ਲਹੈ ਨ ਮੁਕਤਿ ਕੋ ॥੨੪੫੬॥
मरै फिरि आवहि जाहि फलु कछु लहै न मुकति को ॥२४५६॥

“रुद्रभक्ताः सदा लोके सुखेन जीवनं यापयन्ति, परन्तु मोक्षं प्राप्तुं न शक्नुवन्ति, स्थानान्तरे च सर्वदा तिष्ठन्ति”२४५६ ।

ਸਵੈਯਾ ॥
सवैया ॥

स्वय्या

ਸੁਨ ਲੈ ਭਸਮਾਗਦ ਦੈਤ ਹੁਤੋ ਤਿਹ ਨਾਰਦ ਤੇ ਜਬ ਹੀ ਸੁਨਿ ਪਾਯੋ ॥
सुन लै भसमागद दैत हुतो तिह नारद ते जब ही सुनि पायो ॥

(हे राजन्!) शृणु, भस्मङ्गदः नाम विशालः आसीत्, यदा सः नारदात् एतत् श्रुतवान्।

ਰੁਦ੍ਰ ਕੀ ਸੇਵ ਕਰੀ ਰੁਚਿ ਸੋ ਬਹੁਤੇ ਦਿਨ ਰੁਦ੍ਰਹਿ ਕੋ ਰਿਝਵਾਯੋ ॥
रुद्र की सेव करी रुचि सो बहुते दिन रुद्रहि को रिझवायो ॥

भस्माङ्गदः नाम राक्षसः नारदात् रुद्रस्य दयालुतां श्रुत्वा एकचित्ततया रुद्रस्य सेवां कृत्वा प्रीतिम् अकरोत्

ਆਪਨੇ ਮਾਸਹਿ ਕਾਟਿ ਕੈ ਆਗ ਮੈ ਹੋਮ ਕਰਿਯੋ ਨ ਰਤੀ ਕੁ ਡਰਾਯੋ ॥
आपने मासहि काटि कै आग मै होम करियो न रती कु डरायो ॥

(सः) मांसं छित्त्वा अग्नौ यजित्वा रतिवत् न भीतः।

ਹਾਥ ਧਰੋ ਜਿਹ ਕੇ ਸਿਰ ਪੈ ਤਿਹ ਛਾਰ ਉਡੈ ਸੁ ਇਹੈ ਬਰੁ ਪਾਯੋ ॥੨੪੫੭॥
हाथ धरो जिह के सिर पै तिह छार उडै सु इहै बरु पायो ॥२४५७॥

अभयेन मांसं छित्त्वा अग्नौ होमं कृत्वा यस्य शिरसि हस्तं स्थापयति तस्य भस्मनिपातः स्यात् इति वरोऽयं दत्तः।।२४५७।

ਹਾਥ ਧਰੋ ਜਿਹ ਕੈ ਸਿਰ ਪੈ ਤਿਹ ਛਾਰ ਉਡੈ ਜਬ ਹੀ ਬਰੁ ਪਾਯੋ ॥
हाथ धरो जिह कै सिर पै तिह छार उडै जब ही बरु पायो ॥

यस्य शिरसि हस्तौ निक्षिपामि, भस्म उड्डीयेत्' इति (एतत्) वरं प्राप्ते।

ਰੁਦ੍ਰ ਹੀ ਕਉ ਪ੍ਰਥਮੈ ਹਤਿ ਕੈ ਜੜ ਚਾਹਤ ਤਿਉ ਤਿਹ ਤ੍ਰੀਅ ਛਿਨਾਯੋ ॥
रुद्र ही कउ प्रथमै हति कै जड़ चाहत तिउ तिह त्रीअ छिनायो ॥

यदा सः हस्तं स्थापयित्वा व्यक्तिं भस्मकरणं वरं प्राप्नोत्, तदा सः मूर्खः प्रथमतया रुद्रं भस्मकरणं कृत्वा पार्वतीं ग्रहणं कर्तुम् इच्छति स्म

ਰੁਦ੍ਰ ਭਜਿਯੋ ਤਬ ਆਏ ਹੈ ਸ੍ਯਾਮ ਜੂ ਆਇ ਕੈ ਸੋ ਛਲ ਸੋ ਜਰਵਾਯੋ ॥
रुद्र भजियो तब आए है स्याम जू आइ कै सो छल सो जरवायो ॥

ततः रुद्रः धावित्वा वञ्चना भूमासुरस्य न्यूनीकरणं कृतवान्

ਭੂਪ ਕਹੋ ਬਡੋ ਸੋ ਤੁਮ ਹੀ ਕਿ ਬਡੋ ਹਰ ਹੈ ਜਿਹ ਤਾਹਿ ਬਚਾਯੋ ॥੨੪੫੮॥
भूप कहो बडो सो तुम ही कि बडो हर है जिह ताहि बचायो ॥२४५८॥

अतः हे राजन् ! त्वं मां ब्रूहि त्वं महान् वा ईश्वरः महान् यः त्वां रक्षितवान्।२४५८।

ਇਤਿ ਸ੍ਰੀ ਬਚਿਤ੍ਰ ਨਾਟਕ ਗ੍ਰੰਥੇ ਕ੍ਰਿਸਨਾਵਤਾਰੇ ਭਸਮਾਗਦ ਦੈਤ ਬਧਹ ਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤੰ ॥
इति स्री बचित्र नाटक ग्रंथे क्रिसनावतारे भसमागद दैत बधह धिआइ समापतं ॥

बचित्तरनाटके कृष्णावतारे भस्मङ्गदसुरवधवर्णनसमाप्ति।

ਅਥ ਭ੍ਰਿਗਲਤਾ ਕੋ ਪ੍ਰਸੰਗ ਕਥਨੰ ॥
अथ भ्रिगलता को प्रसंग कथनं ॥

अधुना भृगुना पादप्रहारस्य वर्णनम् आरभ्यते

ਸਵੈਯਾ ॥
सवैया ॥

स्वय्या

ਬੈਠੇ ਹੁਤੇ ਰਿਖਿ ਸਾਤ ਤਹਾ ਇਕਠੇ ਤਿਨ ਕੇ ਜੀਅ ਮੈ ਅਸ ਆਯੋ ॥
बैठे हुते रिखि सात तहा इकठे तिन के जीअ मै अस आयो ॥

एकदा सप्तर्षयः एकत्र उपविष्टाः, रुद्रः सद् इति मनसि चिन्तयन्।

ਰੁਦ੍ਰ ਭਲੋ ਬ੍ਰਹਮਾ ਕਿਧੋ ਬਿਸਨੁ ਜੂ ਪੈ ਪ੍ਰਿਥਮੈ ਜਿਹ ਕੋ ਠਹਰਾਯੋ ॥
रुद्र भलो ब्रहमा किधो बिसनु जू पै प्रिथमै जिह को ठहरायो ॥

ब्रह्मा भद्रं विष्णुश्च सर्वश्रेष्ठः |

ਤੀਨੋ ਅਨੰਤ ਹੈ ਅੰਤਿ ਕਛੂ ਨਹਿ ਹੈ ਇਨ ਕੋ ਕਿਨ ਹੂ ਨਹੀ ਪਾਯੋ ॥
तीनो अनंत है अंति कछू नहि है इन को किन हू नही पायो ॥

त्रयाणां क्रीडा अनन्तम् अस्ति, तेषां रहस्यं कोऽपि अवगन्तुं न शक्तवान् आसीत्

ਭੇਦ ਲਹੋ ਇਨ ਕੋ ਤਿਨ ਮੈ ਭ੍ਰਿਗ ਬੈਠੋ ਹੁਤੋ ਸੋਊ ਦੇਖਨ ਧਾਯੋ ॥੨੪੫੯॥
भेद लहो इन को तिन मै भ्रिग बैठो हुतो सोऊ देखन धायो ॥२४५९॥

तेषां स्वरं ज्ञातुं भृगुः तत्र उपविष्टानां मुनिषु एकः,२४५९ ।

ਰੁਦ੍ਰ ਕੇ ਧਾਮ ਗਯੋ ਕਹਿਓ ਤੁਮ ਜੀਵ ਹਨੋ ਤਿਹ ਸੂਲ ਸੰਭਾਰਿਯੋ ॥
रुद्र के धाम गयो कहिओ तुम जीव हनो तिह सूल संभारियो ॥

स रुद्रस्य गृहं गतवान्, मुनिः रुद्रं रुद्रं प्राह त्वं भूतानि नाशयसि इति श्रुत्वा रुद्रः शूलं गृहीतवान्

ਗਯੋ ਚਤੁਰਾਨਨ ਕੇ ਚਲਿ ਕੈ ਇਹ ਬੇਦ ਰਰੈ ਇਹ ਜਾਨ ਨ ਪਾਰਿਯੋ ॥
गयो चतुरानन के चलि कै इह बेद ररै इह जान न पारियो ॥

अथ स मुनिः ब्रह्माम् समीपं गत्वा उक्तवान् – “त्वं वेदपाठं निष्प्रयोजनं पुनः पुनः करोषि” इति ब्रह्मणापि एतानि वचनानि न रोचन्ते स्म

ਬਿਸਨ ਕੇ ਲੋਕ ਗਯੋ ਸੁਖ ਸੋਵਤ ਕੋਪ ਭਰਿਯੋ ਰਿਖਿ ਲਾਤਹਿ ਮਾਰਿਯੋ ॥
बिसन के लोक गयो सुख सोवत कोप भरियो रिखि लातहि मारियो ॥

विष्णुसमीपं प्राप्य सुप्तं दृष्ट्वा मुनिः पादेन प्रहृतवान्