श्री दसम् ग्रन्थः

पुटः - 453


ਬ੍ਰਹਮ ਕਰੀਟ ਤਵੀਤ ਲਯੋ ਹਰਿ ਗਾਜਿ ਉਠੇ ਤਬ ਹੀ ਸਬ ਸੂਰੇ ॥
ब्रहम करीट तवीत लयो हरि गाजि उठे तब ही सब सूरे ॥

ब्रह्मा मुकुटं कृष्णं ताबीजं च हृत्वा ततः सर्वे योद्धा गर्जन्ति च

ਧਾਇ ਪਰੇ ਨ੍ਰਿਪ ਪੈ ਮਿਲਿ ਕੈ ਚਿਤਿ ਮੈ ਚਪਿ ਰੋਸਿ ਕੈ ਮਾਰਿ ਮਰੂਰੈ ॥
धाइ परे न्रिप पै मिलि कै चिति मै चपि रोसि कै मारि मरूरै ॥

अत्यन्तं क्रुद्धाः मनसा राजानं पतितवन्तः

ਭੂਪਿ ਹਨੇ ਬਰ ਬੀਰ ਘਨੇ ਸੁ ਪਰੇ ਧਰਿ ਊਪਰਿ ਲਾਗਤਿ ਰੂਰੇ ॥
भूपि हने बर बीर घने सु परे धरि ऊपरि लागति रूरे ॥

राज्ञा बहूनि योद्धा नष्टाः, ते च सुरुचिपूर्णाः दृश्यन्ते स्म ।

ਛਾਰ ਲਗਾਇ ਕੈ ਅੰਗ ਮਲੰਗ ਰਹੇ ਮਨੋ ਸੋਇ ਕੈ ਖਾਇ ਧਤੂਰੇ ॥੧੫੬੧॥
छार लगाइ कै अंग मलंग रहे मनो सोइ कै खाइ धतूरे ॥१५६१॥

पृथिव्यां शयन्तः सन्यासीः सुप्त इव पृथिव्यां भस्म लेप्य कण्टक-सेबं खादित्वा।१५६१।

ਹੇਰਿ ਸਬੈ ਮਿਲਿ ਘੇਰਿ ਲਯੋ ਸੁ ਭਯੋ ਮਨ ਭੂਪਤਿ ਕੋਪਮਈ ਹੈ ॥
हेरि सबै मिलि घेरि लयो सु भयो मन भूपति कोपमई है ॥

अन्विष्य राजानं सर्वे वेष्टयन्त्यत्यन्तं क्रुद्धः ।

ਰਾਮ ਅਯੋਧਨ ਮੈ ਫਿਰ ਕੈ ਕਰਰੀ ਕਰ ਬੀਚ ਕਮਾਨ ਲਈ ਹੈ ॥
राम अयोधन मै फिर कै कररी कर बीच कमान लई है ॥

स रणक्षेत्रे चरन् दृढधनुः हस्ते गृहीतवान् ।

ਸੂਰਜ ਕੀ ਸਸਿ ਕੀ ਜਮ ਕੀ ਹਰਿ ਕੀ ਬਹੁ ਸੈਨ ਗਿਰਾਇ ਦਈ ਹੈ ॥
सूरज की ससि की जम की हरि की बहु सैन गिराइ दई है ॥

सूर्यचन्द्रस्य च बलानि पातयित्वा च

ਮਾਨਹੁ ਫਾਗੁਨ ਮਾਸ ਕੇ ਭੀਤਰ ਪਉਨ ਬਹਿਓ ਪਤ ਝਾਰ ਭਈ ਹੈ ॥੧੫੬੨॥
मानहु फागुन मास के भीतर पउन बहिओ पत झार भई है ॥१५६२॥

फागुनऋतौ वातवायुना भूमौ पतितानि पत्राणि इव यमः।१५६२।

ਪਾਨਿ ਸੰਭਾਰਿ ਬਡੋ ਧਨੁ ਭੂਪਤਿ ਰੁਦ੍ਰ ਲਿਲਾਟ ਮੈ ਬਾਨੁ ਲਗਾਯੋ ॥
पानि संभारि बडो धनु भूपति रुद्र लिलाट मै बानु लगायो ॥

महाधनुः हस्ते गृहीत्वा राजा रुद्रस्य ललाटे बाणं कृतवान्

ਏਕ ਕੁਬੇਰ ਕੇ ਮਾਰਿਓ ਰਿਦੈ ਸਰ ਲਾਗਤਿ ਡਾਰਿ ਹਥਿਆਰ ਪਰਾਯੋ ॥
एक कुबेर के मारिओ रिदै सर लागति डारि हथिआर परायो ॥

सः कुबेरस्य हृदये एकं बाणं निपातितवान्, यः क्षेत्रात् पलायितवान्, स्वशस्त्राणि क्षिपन्

ਦੇਖਿ ਜਲਾਧਿਪ ਤਾਹਿ ਦਸਾ ਰਨ ਛਾਡਿ ਭਜਿਯੋ ਮਨ ਮੈ ਡਰ ਪਾਯੋ ॥
देखि जलाधिप ताहि दसा रन छाडि भजियो मन मै डर पायो ॥

तस्य स्थितिं दृष्ट्वा वरुणः अपि देवः रणभूमितः पलायितः अस्ति, हृदये अतीव भीतः अस्ति।

ਧਾਇ ਪਰਿਯੋ ਰਿਸ ਕੈ ਜਮੁ ਯਾ ਪਰ ਸੋ ਨ੍ਰਿਪ ਬਾਨ ਸੋ ਭੂਮਿ ਗਿਰਾਯੋ ॥੧੫੬੩॥
धाइ परियो रिस कै जमु या पर सो न्रिप बान सो भूमि गिरायो ॥१५६३॥

वरुणः तेषां दुर्दशां दृष्ट्वा भयभीतः पलायितवान्, एतस्मिन्नपि यमः क्रुद्धः राज्ञः उपरि पतितः, यः तं बाणेन भूमौ निपातितवान्।1563।

ਯੌ ਜਮਰਾਜ ਗਿਰਾਇ ਦਯੋ ਤਬ ਹੀ ਰਿਸ ਕੈ ਹਰਿ ਕੋ ਦਲ ਧਾਯੋ ॥
यौ जमराज गिराइ दयो तब ही रिस कै हरि को दल धायो ॥

एवं (यदा) यमराजस्य पतनम् अभवत्, तदा एव श्रीकृष्णस्य सेना क्रोधेन आगता।

ਆਏ ਹੈ ਕੋਪ ਭਰੈ ਪਟ ਦੁਇ ਬਿਬਿਧਾਯੁਧ ਲੈ ਤਿਨ ਜੁਧੁ ਮਚਾਯੋ ॥
आए है कोप भरै पट दुइ बिबिधायुध लै तिन जुधु मचायो ॥

यदा यमः पातितः तदा कृष्णस्य सेना क्रोधेन अग्रे धावितवती, तस्य योद्धौ च विविधानि शस्त्राणि गृहीत्वा घोरं युद्धं आरब्धवन्तौ

ਸਿੰਘ ਹੁਤੋ ਬਲਵੰਡ ਸੋ ਜਾਦਵ ਸੋ ਰਿਸ ਸੋ ਨ੍ਰਿਪ ਮਾਰਿ ਗਿਰਾਯੋ ॥
सिंघ हुतो बलवंड सो जादव सो रिस सो न्रिप मारि गिरायो ॥

यादव योद्धा अतीव शूराः, राजा क्रोधेन तान् जघान |

ਬਾਹੁ ਬਲੀ ਬਰਮਾਕ੍ਰਿਤ ਬੰਧੁ ਸੋਊ ਰਨ ਤੇ ਜਮਲੋਕਿ ਪਠਾਯੋ ॥੧੫੬੪॥
बाहु बली बरमाक्रित बंधु सोऊ रन ते जमलोकि पठायो ॥१५६४॥

एवं च तौ भ्रातरौ बाहुबली विक्रमक्राट् च यमनिवासं प्रति प्रेषितौ।1564।

ਅਉਰ ਮਹਾਬਲੀ ਸਿੰਘ ਹੁਤੋ ਸੰਗ ਤੇ ਜਸ ਸਿੰਘ ਕੋ ਮਾਰਿ ਲਯੋ ॥
अउर महाबली सिंघ हुतो संग ते जस सिंघ को मारि लयो ॥

महाबलीसिंहः तेजसिंहः च ये तेषां सह आसन्, ते अपि राजानेन हताः

ਪੁਨਿ ਬੀਰ ਮਹਾ ਜਸ ਸਿੰਘ ਹੁਤੋ ਰਿਸ ਕੈ ਇਹ ਸਾਮੁਹੇ ਆਇ ਗਯੋ ॥
पुनि बीर महा जस सिंघ हुतो रिस कै इह सामुहे आइ गयो ॥

अथ महाजसिंहः अन्यः योद्धा क्रुद्धः सन् राज्ञः पुरतः आगतः।

ਸੋਊ ਖਗ ਸੰਭਾਰ ਕੈ ਕੋਪ ਭਰੇ ਤਿਹ ਕੌ ਨ੍ਰਿਪ ਨੈ ਲਲਕਾਰ ਲਯੋ ॥
सोऊ खग संभार कै कोप भरे तिह कौ न्रिप नै ललकार लयो ॥

कः तं आह्वानं कृतवान्, खड्गं प्रसारयन्

ਕੀਯੋ ਏਕ ਹੀ ਬਾਰ ਪ੍ਰਹਾਰ ਕ੍ਰਿਪਾਨ ਕੋ ਅੰਤ ਕੇ ਧਾਮਿ ਪਠਾਇ ਦਯੋ ॥੧੫੬੫॥
कीयो एक ही बार प्रहार क्रिपान को अंत के धामि पठाइ दयो ॥१५६५॥

एकेन खड्गप्रहारेन यमस्य धाम ययौ ॥१५६५॥

ਚੌਪਈ ॥
चौपई ॥

चौपाई

ਉਤਮ ਸਿੰਘ ਪ੍ਰਲੈ ਸਿੰਘ ਧਾਏ ॥
उतम सिंघ प्रलै सिंघ धाए ॥

(तदा) उत्तमसिंहः प्रलैसिंहः च आक्रमणं कृतवन्तौ

ਪਰਮ ਸਿੰਘ ਅਸਿ ਲੈ ਕਰਿ ਆਏ ॥
परम सिंघ असि लै करि आए ॥

ततः उत्तमसिंहः प्रलयसिंहः च अग्रे धावितवन्तौ परमसिंहः अपि खड्गं उपरि प्रसारितवान्

ਅਤਿ ਪਵਿਤ੍ਰ ਸਿੰਘ ਸ੍ਰੀ ਸਿੰਘ ਗਏ ॥
अति पवित्र सिंघ स्री सिंघ गए ॥

अति पवित्रसिंहः श्रीसिंहः च (युद्धक्षेत्रं) गतवन्तौ।