श्री दसम् ग्रन्थः

पुटः - 768


ਮਧੁਸੂਦਨਨਿਨਿ ਆਦਿ ਭਣਿਜੈ ॥
मधुसूदननिनि आदि भणिजै ॥

प्रथमं 'मधु सुदनानिनी' (मधुसुरहत्या कृष्णस्य पत्नी जमननदीयुक्ता भूमिः) इति शब्दं पठन्तु।

ਜਾ ਚਰ ਕਹਿ ਨਾਇਕ ਪਦ ਦਿਜੈ ॥
जा चर कहि नाइक पद दिजै ॥

(ततः) 'जा चार नायक' इति शब्दान् योजयतु।

ਸਤ੍ਰੁ ਸਬਦ ਕੋ ਬਹੁਰ ਬਖਾਨੋ ॥
सत्रु सबद को बहुर बखानो ॥

ततः 'सत्रु' इति वचनम् ।

ਸਭ ਸ੍ਰੀ ਨਾਮ ਤੁਪਕ ਕੇ ਜਾਨੋ ॥੮੮੪॥
सभ स्री नाम तुपक के जानो ॥८८४॥

प्रथमं “मधुसूदननिन्” इति शब्दं वदन्, ततः “जाचार-नायक-शत्रु” इति शब्दान् योजयित्वा तुपकस्य सर्वाणि नामानि ज्ञातव्यानि।८८४।

ਅੜਿਲ ॥
अड़िल ॥

अरिल्

ਮਧੁ ਦੁੰਦਨਨੀ ਮੁਖ ਤੇ ਆਦਿ ਭਣਿਜੀਐ ॥
मधु दुंदननी मुख ते आदि भणिजीऐ ॥

प्रथम जप 'मधु दुन्दननी' (जमान नदी सहित भूमि, राक्षस मधु मारने वाला कृष्ण के पत्नी)।

ਜਾ ਚਰ ਕਹਿ ਕੈ ਪੁਨਿ ਸਬਦੇਾਂਦ੍ਰ ਕਹਿਜੀਐ ॥
जा चर कहि कै पुनि सबदेांद्र कहिजीऐ ॥

ततः 'जा चार इन्द्र' इति योजयतु।

ਸਤ੍ਰੁ ਸਬਦ ਕੋ ਤਾ ਕੇ ਅੰਤਿ ਬਖਾਨੀਐ ॥
सत्रु सबद को ता के अंति बखानीऐ ॥

तदन्ते 'सत्रु' इति वचनम् ।

ਹੋ ਸਕਲ ਤੁਪਕ ਕੇ ਨਾਮ ਪ੍ਰਬੀਨ ਪ੍ਰਮਾਨੀਐ ॥੮੮੫॥
हो सकल तुपक के नाम प्रबीन प्रमानीऐ ॥८८५॥

प्रथमं मधु-दुन्दनीशब्दं वदन् जाचार-शब्देन्द्रं शत्रु-शब्दं योजयित्वा एवं मनसि तुपकनामानि ज्ञातव्यम्।८८५।

ਮਧੁ ਨਾਸਨਨੀ ਮੁਖ ਤੇ ਆਦਿ ਬਖਾਨੀਐ ॥
मधु नासननी मुख ते आदि बखानीऐ ॥

प्रथमं 'मधु नस्नानी' इति शब्दान् मौखिकरूपेण पाठयन्तु।

ਜਾ ਚਰ ਕਹਿ ਕੇ ਪੁਨਿ ਸਬਦੇਸੁਰ ਪ੍ਰਮਾਨੀਐ ॥
जा चर कहि के पुनि सबदेसुर प्रमानीऐ ॥

ततः 'जा चार एसुर' इति शब्दान् योजयन्तु ।

ਸਤ੍ਰੁ ਸਬਦ ਕੋ ਤਾ ਕੇ ਅੰਤਿ ਉਚਾਰੀਐ ॥
सत्रु सबद को ता के अंति उचारीऐ ॥

तस्य अन्ते 'सत्रु' इति शब्दस्य उच्चारणं कुरुत।

ਹੋ ਸਕਲ ਤੁਪਕ ਕੇ ਨਾਮ ਚਤੁਰ ਚਿਤਿ ਧਾਰੀਐ ॥੮੮੬॥
हो सकल तुपक के नाम चतुर चिति धारीऐ ॥८८६॥

“मधुनाशिनानि” इति वदन् “जाचार, शब्देश्वरः शत्रुः” इति शब्दान् योजयित्वा एवं प्रकारेण तुपकस्य नाम मनसि ज्ञातव्यम्।८८६।

ਕਾਲਜਮੁਨ ਅਰਿਨਨਿ ਸਬਦਾਦਿ ਬਖਾਨੀਐ ॥
कालजमुन अरिननि सबदादि बखानीऐ ॥

प्रथमं 'काल जमुन अरिन्नि' इति शब्दानाम् उच्चारणं कुर्वन्तु।

ਜਾ ਚਰ ਕਹਿ ਕੈ ਪੁਨਿ ਨਾਇਕ ਪਦ ਠਾਨੀਐ ॥
जा चर कहि कै पुनि नाइक पद ठानीऐ ॥

ततः 'जा चारनायक' इति शब्दान् योजयन्तु ।

ਸਤ੍ਰੁ ਸਬਦ ਕੋ ਤਾ ਕੇ ਅੰਤਿ ਉਚਾਰੀਐ ॥
सत्रु सबद को ता के अंति उचारीऐ ॥

तदन्ते शत्रुशब्दं वदन्तु।

ਹੋ ਸਕਲ ਤੁਪਕ ਕੇ ਨਾਮ ਸੁਮੰਤ੍ਰ ਬਿਚਾਰੀਐ ॥੮੮੭॥
हो सकल तुपक के नाम सुमंत्र बिचारीऐ ॥८८७॥

प्रथमं “काल्यामुन्-अरिनिन्” इति वदन् “जाचार-नायक-शत्रु” इति शब्दान् उच्चारयन्तु नद तुपकस्य सर्वाणि नामानि विचार्यताम्।८८७।

ਨਰਕ ਅਰਿਨਨਿ ਮੁਖ ਤੇ ਆਦਿ ਭਣਿਜੀਐ ॥
नरक अरिननि मुख ते आदि भणिजीऐ ॥

प्रथमं मुखात् 'नरक अरिन्नी' (नरकासुरशत्रुश्रीकृष्णस्य पत्नी जमानदीयुक्ता भूमिः) इति जपः।

ਜਾ ਚਰ ਕਹਿ ਕੈ ਪੁਨਿ ਨਾਇਕ ਪਦ ਦਿਜੀਐ ॥
जा चर कहि कै पुनि नाइक पद दिजीऐ ॥

ततः 'जा चारनायक' इति शब्दान् योजयन्तु ।

ਸਤ੍ਰੁ ਸਬਦ ਕੋ ਤਾ ਕੇ ਅੰਤਿ ਬਖਾਨੀਐ ॥
सत्रु सबद को ता के अंति बखानीऐ ॥

तदन्ते 'सत्रु' इति वचनम् ।

ਹੋ ਸਕਲ ਤੁਪਕ ਕੇ ਨਾਮ ਸੁਬੁਧਿ ਪਛਾਨੀਐ ॥੮੮੮॥
हो सकल तुपक के नाम सुबुधि पछानीऐ ॥८८८॥

“नरक-अरी-निन्” इति शब्दं वदन् “जाचार-नायक-शत्रु” इति शब्दान् योजयित्वा तुपकस्य सर्वाणि नामानि ज्ञातव्यानि।८८८।

ਕੰਸਕੇਸ ਕਰਖਨਣੀ ਆਦਿ ਬਖਾਨਹੀ ॥
कंसकेस करखनणी आदि बखानही ॥

प्रथमं 'कंस केसु कर्खनानि' इति वचनं वदतु।

ਜਾ ਚਰ ਕਹਿ ਕੈ ਪੁਨਿ ਨਾਇਕ ਪਦ ਠਾਨਹੀ ॥
जा चर कहि कै पुनि नाइक पद ठानही ॥

ततः 'जा चार नायक' इति वाक्यं योजयतु।

ਸਤ੍ਰੁ ਸਬਦ ਕੋ ਤਾ ਕੇ ਅੰਤਿ ਉਚਾਰੀਐ ॥
सत्रु सबद को ता के अंति उचारीऐ ॥

तदन्ते शत्रुशब्दं पठन्तु ।

ਹੋ ਸਕਲ ਤੁਪਕ ਕੇ ਨਾਮ ਸੁਬੁਧਿ ਬਿਚਾਰੀਐ ॥੮੮੯॥
हो सकल तुपक के नाम सुबुधि बिचारीऐ ॥८८९॥

प्रथमं “कंस-केश-कर्षणी” इति वचनं वदन् “जाआचार-नायक-शत्रु” इति शब्दं योजयित्वा तुपकनामानि विचार्य विचार्य विचार्यताम्।८८९।

ਬਾਸੁਦਿਵੇਸਨਨਿਨੀ ਆਦਿ ਭਣਿਜੀਐ ॥
बासुदिवेसननिनी आदि भणिजीऐ ॥

प्रथमं 'बसुदीवेस्निनि' (जमाननदीयुक्ता भूमिः, बासुदेववंशजस्य कृष्णस्य पत्नी) (शब्दः) इति वदन्तु।

ਜਾ ਚਰ ਕਹਿ ਕੈ ਪੁਨਿ ਨਾਇਕ ਪਦ ਦਿਜੀਐ ॥
जा चर कहि कै पुनि नाइक पद दिजीऐ ॥

ततः 'जा चारनायक' इति शब्दान् योजयन्तु ।

ਸਤ੍ਰੁ ਸਬਦ ਕੋ ਤਾ ਕੇ ਅੰਤਿ ਬਖਾਨੀਐ ॥
सत्रु सबद को ता के अंति बखानीऐ ॥

तदन्ते 'सत्रु' इति वचनम् ।

ਹੋ ਸਕਲ ਤੁਪਕ ਕੇ ਨਾਮ ਸੁਬੁਧਿ ਪ੍ਰਮਾਨੀਐ ॥੮੯੦॥
हो सकल तुपक के नाम सुबुधि प्रमानीऐ ॥८९०॥

प्रथमं “वासुदेवेष्णनि” इति शब्दं वदन् “जाचार-नायक-शत्रु” इति शब्दान् योजयित्वा तुपकस्य सर्वाणि नामानि ज्ञातव्यानि।८९०।

ਅਨਕ ਦੁੰਦਭੇਸਨਿਨਿ ਆਦਿ ਉਚਾਰੀਐ ॥
अनक दुंदभेसनिनि आदि उचारीऐ ॥

प्रथम जप 'अनिक दुन्दभेदनि' (जम्ना नदी सहित भूमि, कृष्ण पत्नी, बासुदेव पुत्र बहुनगर सहित)।

ਜਾ ਚਰ ਕਹਿ ਕੈ ਪੁਨਿ ਨਾਇਕ ਪਦ ਡਾਰੀਐ ॥
जा चर कहि कै पुनि नाइक पद डारीऐ ॥

ततः 'जा चारनायक' इति शब्दान् योजयन्तु ।

ਸਤ੍ਰੁ ਸਬਦ ਕੋ ਤਾ ਕੇ ਅੰਤਿ ਬਖਾਨੀਐ ॥
सत्रु सबद को ता के अंति बखानीऐ ॥

तस्य अन्ते शत्रुशब्दं वदतु।

ਹੋ ਸਕਲ ਤੁਪਕ ਕੇ ਨਾਮ ਸੁਮੰਤ੍ਰ ਪਛਾਨੀਐ ॥੮੯੧॥
हो सकल तुपक के नाम सुमंत्र पछानीऐ ॥८९१॥

प्रथमं “अनिक-दुन्दुभिष्णन्” इति शब्दं वदन् अन्ते “जाचार-नायक-शत्रु” इति शब्दं योजयित्वा तुपकस्य सर्वाणि नामानि मन्त्ररूपेण परिचिनोतु।८९१।

ਰਸ ਨਰ ਕਸਨਿਨਿ ਆਦਿ ਸਬਦ ਕੋ ਭਾਖਐ ॥
रस नर कसनिनि आदि सबद को भाखऐ ॥

प्रथमं 'रस नर कस्निनी' (पाशैः बद्धा कृष्णपत्नी, जम्ना नदी सह भूमिः) इति शब्दान् जपन्तु।

ਜਾ ਚਰ ਕਹਿ ਕੈ ਪੁਨਿ ਨਾਇਕ ਪਦ ਰਾਖੀਐ ॥
जा चर कहि कै पुनि नाइक पद राखीऐ ॥

ततः 'जा चारनायक' इति शब्दान् योजयन्तु ।

ਸਤ੍ਰੁ ਸਬਦ ਕੋ ਤਾ ਕੇ ਅੰਤਿ ਉਚਾਰੀਐ ॥
सत्रु सबद को ता के अंति उचारीऐ ॥

तस्य अन्ते 'सत्रु' इति शब्दस्य उच्चारणं कुरुत।

ਹੋ ਸਕਲ ਤੁਪਕ ਕੇ ਨਾਮ ਚਤੁਰ ਚਿਤਿ ਧਾਰੀਐ ॥੮੯੨॥
हो सकल तुपक के नाम चतुर चिति धारीऐ ॥८९२॥

प्रथमं “रमण-रसिकिन्नि” इति वचनं वदन्, ततः “जाचार-नायक-शत्रु” इति वचनं उच्चारयित्वा एवं प्रकारेण तुपकस्य सर्वाणि नामानि मनसि स्वीकरोतु।८९२।

ਨਾਰਾਇਨਨੀ ਆਦਿ ਉਚਾਰਨ ਕੀਜੀਐ ॥
नाराइननी आदि उचारन कीजीऐ ॥

प्रथमं 'नरैणी' शब्दस्य उच्चारणं कुर्वन्तु।

ਜਾ ਚਰ ਕਹਿ ਕੈ ਰਾਜ ਸਬਦ ਪੁਨਿ ਦੀਜੀਐ ॥
जा चर कहि कै राज सबद पुनि दीजीऐ ॥

ततः 'जा चार राज' इति शब्दान् योजयन्तु ।

ਸਤ੍ਰੁ ਸਬਦ ਕੋ ਤਾ ਕੇ ਅੰਤਿ ਬਖਾਨੀਐ ॥
सत्रु सबद को ता के अंति बखानीऐ ॥

तदन्ते शत्रुशब्दं पठन्तु ।

ਹੋ ਸਕਲ ਤੁਪਕ ਕੇ ਨਾਮ ਸੁਬੁਧਿ ਪ੍ਰਮਾਨੀਐ ॥੮੯੩॥
हो सकल तुपक के नाम सुबुधि प्रमानीऐ ॥८९३॥

प्रथमं “नारायिनिन्” इति शब्दं वदन् “जाचार-राज-शत्रु” इति योजयित्वा तुपकस्य सर्वाणि नामानि ज्ञातव्यानि।८९३।

ਬਾਰਾਲਯਨਨਿ ਮੁਖਿ ਤੇ ਆਦਿ ਭਣਿਜੀਐ ॥
बारालयननि मुखि ते आदि भणिजीऐ ॥

प्रथमे 'बरल्याणानि' शब्द ! मुखात् उच्चारणं कुरुत।

ਜਾ ਚਰ ਕਹਿ ਕੈ ਨਾਥ ਬਹੁਰਿ ਪਦ ਦਿਜੀਐ ॥
जा चर कहि कै नाथ बहुरि पद दिजीऐ ॥

ततः 'जा चार नाथ' इति शब्दान् योजयतु।

ਸਤ੍ਰੁ ਸਬਦ ਕੋ ਤਾ ਕੇ ਅੰਤਿ ਬਖਾਨੀਐ ॥
सत्रु सबद को ता के अंति बखानीऐ ॥

तदनन्तरं शत्रुशब्दं वदन्तु।

ਹੋ ਸਕਲ ਤੁਪਕ ਕੇ ਨਾਮ ਸੁਬੁਧਿ ਪ੍ਰਮਾਨੀਐ ॥੮੯੪॥
हो सकल तुपक के नाम सुबुधि प्रमानीऐ ॥८९४॥

प्रथमं “वराल्यननि” इति शब्दं वदन् “जाचार-नाथ-शत्रु” इति शब्दान् उच्चारयित्वा तुपकस्य सर्वाणि नामानि प्रामाणिकरूपेण ज्ञातव्यानि।८९४।

ਨੀਰਾਲਯਨੀ ਆਦਿ ਉਚਾਰਨ ਕੀਜੀਐ ॥
नीरालयनी आदि उचारन कीजीऐ ॥

प्रथमं 'निरालायनी' शब्दस्य उच्चारणं कुर्वन्तु।

ਜਾ ਚਰ ਕਹਿ ਪਤਿ ਸਬਦ ਬਹੁਰਿ ਤਿਹ ਦੀਜੀਐ ॥
जा चर कहि पति सबद बहुरि तिह दीजीऐ ॥

ततः 'जा चार पति' इति शब्दान् योजयन्तु ।

ਸਤ੍ਰੁ ਸਬਦ ਕੋ ਤਾ ਕੇ ਅੰਤਿ ਬਖਾਨੀਐ ॥
सत्रु सबद को ता के अंति बखानीऐ ॥

तदनन्तरं शत्रुशब्दं पठन्तु ।