यद्यपि तस्य बाहू च्छिन्नाः” २२३९ ।
कृष्णस्य भाषणम् : १.
स्वय्या
“हे शिव ! शृणु, अहम् इदानीं करिष्यामि
तस्य बाहून् छिन्नानि कृतानि, तस्य अव्यवस्थितव्यवहारं च दृष्ट्वा अहं क्रोधं परित्यजामि
(आत्मानं कथयति) प्रह्लादस्य पुत्रः, अतः एतत् मम मनसि विचार्यते।
“अहमपि मन्ये प्रह्लादस्य पुत्रः, अतः तं दण्डयित्वा मुञ्चामि न च हन्ति”2240.
(शिव) एवं श्रीकृष्णेन धन्यः सन् तं राजानं श्रीकृष्णचरणयोः निधाय।
एवं राज्ञः स्वस्य त्रुटिं स्वीकृत्य शिवः तं कृष्णस्य चरणयोः पतनं कृत्वा अवदत्, “सहस्रबाहुः अपराधं कृतवान् भगवन्! तव क्रोधं त्यजतु
(भवतः) पौत्रं कन्या सह विवाहं कुरु, मनसि अन्यत् किमपि न चिन्तयतु।
“अधुना पुत्रं कन्या सह विवाहं कुरु अविचार्य उषं अनिरुद्धं च गृहीत्वा गृहं गच्छतु”2241.
कृष्णस्य स्तुतिं श्रोष्यति यः स्वयम् अपि गायिष्यति
यः स्वगुणान् पठेत्, परेष्वमेव पठित्वा छन्दसि गायति
सः सुप्तः जागरितः गृहं गच्छन् श्रीकृष्णं ध्यायति।
यः तं स्मरिष्यते सुप्तजागृतचलमानोऽस्मिन् संसारसागरे न जायते पुनः ॥२२४२॥
बचित्तरनाटके कृष्णावतारे (दशम स्कन्धपुराणमाश्रिते) बनासुरं जित्वा अनिरुद्धं उषं च विवाह इति वर्णनान्तः।
अधुना राज्ञः मोक्षस्य वर्णनं आरभ्यते Dig
चौपाई
तत्र डिग् नाम छत्रीराजः आसीत् ।
डिग् नाम क्षत्रियः गिरगिटरूपेण जातः
सर्वे यादवः (बालकाः) क्रीडितुं आगतवन्तः।
क्रीडन्तः सर्वे यादवास्तदा पिपासा कूपमागताः ॥२२४३॥
(ते) तस्मिन् कृकलासं दृष्टवन्तः।
कूपे गिरगिटं दृष्ट्वा सर्वे तत् बहिः आनेतुं चिन्तयन्ति स्म
(ते) निवर्तितुं आरब्धवन्तः, (किन्तु तेभ्यः न निवृत्तम्)।
ते प्रयत्नाः कृतवन्तः, परन्तु चोरस्य असफलतां दृष्ट्वा सर्वे विस्मिताः अभवन्।2244।
कृष्णमुद्दिश्य यादवानां वाक्यम्-
दोहरा
इति चिन्तयन्तः सर्वे कृष्णस्य समीपम् आगत्य अवदन् – कूपे गिरगिटः अस्ति
किञ्चित् मापं स्वीकृत्य बहिः निष्कासयतु”2245.
कबिट्
यादवलोकं श्रुत्वा सर्वं रहस्यं विज्ञाय च ।
श्रीकृष्णः स्मितेन उक्तवान् कुतः तत् कूपं दर्शयतु मे।”
यादवाः अग्रणीः कृष्णः अनुसृत्य तत्र प्राप्य कूपे ददर्श सः
यदा कृष्णः तं गिरगिटं गृहीतवान् तदा तस्य सर्वाणि पापानि समाप्ताः स च पुरुषरूपेण परिणतम्।।2246।
स्वय्या
क्षणं कृष्णं स्मरन् स मोचितः |
शुकम् उपदिश्य गणिका मोक्षं लब्धवती |
को तत्र तादृशः व्यक्तिः, यः भगवन्तं (नारायणं) स्मृतवान्, जगत्-सागरं पारं न कृतवान्
अथ कृष्णेन स्पृष्टोऽयं गिरगिटः किमर्थं न मोचयेत्॥२४७॥
तोटक स्तन्जा
श्रीकृष्णो यदा तं उत्थापयत् ।
श्रीकृष्णोदाहृते तु पुरुषे परिणतम् |
अथ श्रीकृष्णः तम् एवम् उक्तवान्
ततः कृष्णः पृष्टवान् किं तव नाम कः देशः ॥२२४८॥
कृष्णमुद्दिश्य गिरगिटस्य वाक्यम्-
सोर्था
“डिग् इति मम नाम देशस्य राजा अहम्