श्री दसम् ग्रन्थः

पुटः - 1307


ਤਹੀ ਹੁਤੀ ਤਿਨ ਕੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ॥੩॥
तही हुती तिन की राजधानी ॥३॥

तस्य राजधानी तत्र आसीत् । ३.

ਨਿਰਖਿ ਪ੍ਰਭਾ ਤਿਹ ਜਾਤ ਨ ਕਹੀ ॥
निरखि प्रभा तिह जात न कही ॥

तस्य (नगरस्य) तेजः वर्णयितुं न शक्यते।

ਰਜਧਾਨੀ ਐਸੀ ਤਿਹ ਅਹੀ ॥
रजधानी ऐसी तिह अही ॥

एतादृशं राजधानीनगरम् आसीत् ।

ਊਚ ਧੌਲਹਰ ਤਹਾ ਸੁਧਾਰੇ ॥
ऊच धौलहर तहा सुधारे ॥

(एतावन्तः) उच्चाः प्रासादाः तत्र निर्मिताः आसन्

ਜਿਨ ਪਰ ਬੈਠਿ ਪਕਰਿਯਤ ਤਾਰੇ ॥੪॥
जिन पर बैठि पकरियत तारे ॥४॥

तारा अपि तेषु उपविश्य गृहीतुं शक्यन्ते स्म । ४.

ਮਜਨ ਹੇਤ ਤਹਾ ਨ੍ਰਿਪ ਆਵਤ ॥
मजन हेत तहा न्रिप आवत ॥

राजा तत्र स्नानार्थम् आगच्छति स्म ।

ਨਾਇ ਪੂਰਬਲੇ ਪਾਪ ਗਵਾਵਤ ॥
नाइ पूरबले पाप गवावत ॥

स्नानेन (सः) पूर्वपापानां प्रायश्चित्तं करोति स्म।

ਤਹ ਇਕ ਨ੍ਰਹਾਨ ਨਰਾਧਿਪ ਚਲੋ ॥
तह इक न्रहान नराधिप चलो ॥

तत्र एकः राजा स्नानार्थम् आगतः, .

ਜੋਬਨਵਾਨ ਸਿਪਾਹੀ ਭਲੋ ॥੫॥
जोबनवान सिपाही भलो ॥५॥

यः युवा सुसैनिकः आसीत्। ५.

ਸੋ ਬਿਲਾਸ ਦੇ ਨੈਨ ਨਿਹਾਰਾ ॥
सो बिलास दे नैन निहारा ॥

बिलास देई तं नेत्रेण दृष्टवान्

ਮਨ ਕ੍ਰਮ ਬਚ ਇਹ ਭਾਤਿ ਬਿਚਾਰਾ ॥
मन क्रम बच इह भाति बिचारा ॥

मनश्च पलायनं कर्म एवं चिन्तितम्।

ਕੈ ਮੈ ਅਬ ਯਾਹੀ ਕਹ ਬਰਿਹੌ ॥
कै मै अब याही कह बरिहौ ॥

किमपि भवतु इदानीं वदामि

ਨਾਤਰ ਬੂਡਿ ਗੰਗ ਮਹਿ ਮਰਿਹੌ ॥੬॥
नातर बूडि गंग महि मरिहौ ॥६॥

गङ्गायां वा मज्जतु। ६.

ਏਕ ਸਖੀ ਲਖਿ ਹਿਤੂ ਸਿਯਾਨੀ ॥
एक सखी लखि हितू सियानी ॥

(सः) हितुं धीमान् सखीं दृष्ट्वा

ਤਾ ਸੌ ਚਿਤ ਕੀ ਬਾਤ ਬਖਾਨੀ ॥
ता सौ चित की बात बखानी ॥

सः स्वविचारं तस्य सह साझां कृतवान्।

ਜੋ ਤਾ ਕੌ ਤੂੰ ਮੁਝੈ ਮਿਲਾਵੈ ॥
जो ता कौ तूं मुझै मिलावै ॥

यदि त्वं तं ददासि, .

ਮੁਖ ਮਾਗੈ ਜੇਤੋ ਧਨ ਪਾਵੈ ॥੭॥
मुख मागै जेतो धन पावै ॥७॥

अतः मया याचितं धनं प्राप्तम्। ७.

ਤਬ ਸਖਿ ਗਈ ਤਵਨ ਕੇ ਗ੍ਰੇਹਾ ॥
तब सखि गई तवन के ग्रेहा ॥

अथ (सा) सखी तस्य गृहं गतवती

ਪਰ ਪਾਇਨ ਅਸਿ ਦਿਯੋ ਸੰਦੇਹਾ ॥
पर पाइन असि दियो संदेहा ॥

स च पादयोः पतित्वा एवं सन्देशं दत्तवान्

ਰਾਜ ਸੁਤਾ ਤੁਮਰੈ ਪਰ ਅਟਕੀ ॥
राज सुता तुमरै पर अटकी ॥

सः राज कुमारी भवतः प्रेम्णि पतितः अस्ति।

ਭੂਲਿ ਗਈ ਤਾ ਕਹਿ ਸੁਧਿ ਘਟ ਕੀ ॥੮॥
भूलि गई ता कहि सुधि घट की ॥८॥

शरीरस्य शुद्धिं च विस्मृतवान् ॥८॥

ਸੁਨਿ ਨ੍ਰਿਪ ਬਚਨ ਭਯੋ ਬਿਸਮੈ ਮਨ ॥
सुनि न्रिप बचन भयो बिसमै मन ॥

इति श्रुत्वा राजा स्तब्धः अभवत्

ਇਹ ਬਿਧਿ ਤਾਹਿ ਬਖਾਨੇ ਬੈਨਨ ॥
इह बिधि ताहि बखाने बैनन ॥

एवमुवाच तं .

ਅਸ ਕਿਛੁ ਕਰਿਯੈ ਬਚਨ ਸ੍ਯਾਨੀ ॥
अस किछु करियै बचन स्यानी ॥

हे ज्ञानी ! एतादृशं किमपि कुर्मः

ਸ੍ਰੀ ਬਿਲਾਸ ਦੇ ਹ੍ਵੈ ਮੁਰ ਰਾਨੀ ॥੯॥
स्री बिलास दे ह्वै मुर रानी ॥९॥

येन बिलास देई मम राज्ञी भवति। ९.

ਤੁਮ ਨ੍ਰਿਪ ਭੇਸ ਨਾਰਿ ਕੋ ਧਾਰਹੁ ॥
तुम न्रिप भेस नारि को धारहु ॥

(सखी उवाच) हे राजन! त्वं स्त्रीवेषं करोषि

ਭੂਖਨ ਬਸਤਰ ਅੰਗ ਸੁਧਾਰਹੁ ॥
भूखन बसतर अंग सुधारहु ॥

आभूषणं च कवचं च शरीरे धारयन्तु।

ਭੁਜੰਗ ਧੁਜ ਕਹ ਦੈ ਦਿਖਰਾਈ ॥
भुजंग धुज कह दै दिखराई ॥

भुजंग धुज (एक बार) दिखाने से।

ਫੁਨਿ ਅੰਗਨਾ ਮਹਿ ਜਾਹੁ ਛਪਾਈ ॥੧੦॥
फुनि अंगना महि जाहु छपाई ॥१०॥

ततः प्राङ्गणे निगूहन्तु। १०.

ਭੂਪਤਿ ਬਸਤ੍ਰ ਨਾਰਿ ਕੇ ਧਾਰੇ ॥
भूपति बसत्र नारि के धारे ॥

राजा स्त्रियाः कवचं धारयति स्म

ਅੰਗ ਅੰਗ ਗਹਿਨਾ ਗੁਹਿ ਡਾਰੇ ॥
अंग अंग गहिना गुहि डारे ॥

अङ्गेषु च अलङ्कारं स्थापयतु।

ਭੁਜੰਗ ਧੁਜ ਕਹ ਦਈ ਦਿਖਾਈ ॥
भुजंग धुज कह दई दिखाई ॥

भूजङ्गः धुजाय प्रादुर्भूतः

ਨਿਜੁ ਅੰਗਨਾ ਮਹਿ ਗਯੋ ਲੁਕਾਈ ॥੧੧॥
निजु अंगना महि गयो लुकाई ॥११॥

तस्य प्राङ्गणे च निगूढः। ११.

ਨਿਰਖਿ ਭੂਪ ਤਿਹ ਰਹਾ ਲੁਭਾਇ ॥
निरखि भूप तिह रहा लुभाइ ॥

तस्याः रूपं दृष्ट्वा राजा प्रलोभितः।

ਵਹੈ ਸਖੀ ਤਹ ਦੇਇ ਪਠਾਇ ॥
वहै सखी तह देइ पठाइ ॥

तत्रैव सखीं प्रेषितवान्।

ਪ੍ਰਿਥਮੇ ਨਿਰਖਿ ਤਾਹਿ ਤੁਮ ਆਵਹੋ ॥
प्रिथमे निरखि ताहि तुम आवहो ॥

(उवाच च) प्रथमं त्वं तं द्रष्टुं आगच्छसि

ਬਹੁਰਿ ਬਿਯਾਹ ਕੋ ਬ੍ਯੋਤ ਬਨਾਵਹੁ ॥੧੨॥
बहुरि बियाह को ब्योत बनावहु ॥१२॥

ततः च विवाहस्य योजनां कुरुत। १२.

ਸੁਨਤ ਬਚਨ ਸਹਚਰਿ ਤਹ ਗਈ ॥
सुनत बचन सहचरि तह गई ॥

वचनं श्रुत्वा सखी तत्र जगाम |

ਟਾਰਿ ਘਰੀ ਦ੍ਵੈ ਆਵਤ ਭਈ ॥
टारि घरी द्वै आवत भई ॥

तथा च द्वौ घण्टाः विलम्बेन आगतः।

ਤਿਹ ਮੁਖ ਤੇ ਹ੍ਵੈ ਬਚਨ ਉਚਾਰੇ ॥
तिह मुख ते ह्वै बचन उचारे ॥

सः तस्य पक्षतः उक्तवान्,

ਸੁਨਹੁ ਸ੍ਰਵਨ ਦੈ ਭੂਪ ਹਮਾਰੇ ॥੧੩॥
सुनहु स्रवन दै भूप हमारे ॥१३॥

हे राजन ! कर्णेन मां शृणु । १३.

ਪ੍ਰਥਮ ਸੁਤਾ ਅਪਨੀ ਤਿਹ ਦੀਜੈ ॥
प्रथम सुता अपनी तिह दीजै ॥

प्रथमं तस्य पुत्रीं विवाहयतु।

ਬਹੁਰੌ ਬਹਿਨਿ ਤਵਨ ਕੀ ਲੀਜੈ ॥
बहुरौ बहिनि तवन की लीजै ॥

ततः तस्य भगिनीं (भार्यारूपेण) प्राप्नुयात्।

ਸੁਨਤ ਬੈਨ ਨ੍ਰਿਪ ਫੇਰ ਨ ਕੀਨੋ ॥
सुनत बैन न्रिप फेर न कीनो ॥

नृपः वार्तालापं श्रुत्वा शिथिलः न अभवत्

ਦੁਹਿਤਹਿ ਕਾਢਿ ਤਵਨ ਕਹ ਦੀਨੋ ॥੧੪॥
दुहितहि काढि तवन कह दीनो ॥१४॥

पुत्रीं च बहिः निष्कास्य तस्मै दत्तवान्। १४.

ਸੁਤਾ ਪ੍ਰਥਮ ਦੈ ਬ੍ਯਾਹ ਰਚਾਯੋ ॥
सुता प्रथम दै ब्याह रचायो ॥

प्रथमं पुत्रदानेन विवाहितः

ਨ੍ਰਿਪ ਕੌ ਬ੍ਯਾਹ ਨਾਰਿ ਕਰ ਲ੍ਯਾਯੋ ॥
न्रिप कौ ब्याह नारि कर ल्यायो ॥

नृपं च विवाह्य तां भार्याम् आनयत्।

ਤਬ ਤਿਨ ਬਧਿ ਤਿਹ ਜੜ ਕੋ ਕਿਯੋ ॥
तब तिन बधि तिह जड़ को कियो ॥

अथ तं मूर्खं हत्वा