शूलयुद्धस्य च प्रबलरूपं प्रकटयन्ती सैहठी, या च शस्त्रेषु श्रेष्ठम्।
प्रयुक्तः महाबलैः योद्धा इन्द्रः स्वहस्ते गृहीत्वा युद्धविजयाय।५३।
छत्तरधारा, मृग्विजै, कर इत्यादयः सन्ति इति तस्य नाम सा च भाला च नेजा, बाराछी, सैहती, शकात् इत्यादयः,
सर्वशक्तिदात्री च अनन्तशक्तिनिधिस्तथा ॥५४॥
आदौ लक्ष्मणं घटोत्काशं च उक्त्वा ततः “अर्” इति ।
शकतस्य (कृपानस्य) अनेकानि नामानि विकसितानि सन्ति।55.
सा एव रोपयति भयङ्करयति च
किं मनसि युद्धापेक्षया समाहिताः नामानि।५६।
आदौ विष्णुशब्दमुच्चारयित्वा ततः शास्तारम् ।
सुदर्शनस्य बहवः नामानि निरन्तरं निर्मीयन्ते।57.
प्रथमं मुर' (विशालः) इति शब्दस्य उच्चारणं कृत्वा ततः 'मर्दन' इति शब्दं वदतु।
प्रथमं मुरशब्दं वदन् मर्दनशब्दमुच्चारयन्तः सुदर्शनचक्रस्य नाम विज्ञास्यन्ति बुधाः ॥५८॥
(प्रथमम्) 'मधु' (एक राक्षस) नाम उच्चारित करें ततः 'हा' शब्द उच्चारण करें।
आदौ मधु” इति उक्त्वा ततः “हा” इति उक्त्वा कवयः सुदर्शनचक्रस्य नाम सम्यक् वदन्ति।५९।
नरकासुर' (एक विशालकाय) (शब्द) प्रथमं, ततः 'रिपु' शब्दं वदतु।
प्रथमं “नरकसुर” इति शब्दमुच्चारयित्वा ततः “रिपु” इति शब्दस्य उच्चारणं भवति हे ज्ञानिनः! सूद्राशनचक्रस्य नामानि विज्ञायन्ते।60.
दैत बक्त्र' (एक विशालकाय) नाम कहि ततः 'सूडान' (हत्यारा) शब्दस्य उच्चारणं कुर्वन्तु।
एह राक्षसस्य बकर्त्रस्य नाम उट्टेइग् कृत्वा ततः “शूदान” इति शब्दं वदन् सुदर्शनचक्रस्य नाम उच्यते।६१।
प्रथमं 'चण्डरीनाथ' (शिसुपाल) नाम गृहाण ।
आदौ चण्डरीनाथ शिशुपालस्य नामकरणं ततः “रिपु” इति शब्दं वदन् सुदर्शनचक्रस्य नामानि निर्मीयन्ते।62.
नरकसुर' (एक विशालकाय) नाम कहि ततः 'मर्दन' (मसलनवाला) (शब्द) उच्चारयतु।
प्रथमं “नरकासुरम्” इति उच्चारयित्वा ततः “अनुज” आयुध इति शब्दान् वदन् सुदर्शनचक्रस्य अनेकानि नामानि निरन्तरं विकसितानि सन्ति।६३।
(प्रथम) कृष्णविष्णुवामनयोः (जिस्नु अनुजस्य) जपं ततः आयुधं (शस्त्रम्),
"कृशन, विष्णु" इति शब्दस्य उच्चारणं कृत्वा ततः "अनुज" आयुध इति शब्दान् वदन् सुदर्शनचक्रस्य अनेकानि नामानि निरन्तरं विकसितानि भवन्ति।64.
प्रथमं 'बज्रा अनुज' (इन्द्रस्य अनुजः वामनः) इति जपं कृत्वा ततः 'शास्त्र' इति शब्दस्य पाठं कुर्वन्तु।
आदौ “वज्रानुजौ” इति वचनं वदन् ततः “शास्तार” इति शब्दं योजयित्वा, सुदर्शनचक्रनामसु ज्ञायते।६५।
प्रथमं 'बिर्ह' (मयूरपुच्छमुकुटं धारयन् कृष्णः) इति श्लोकं पठन्तु, ततः विशेषास्त्रं (शब्दं) वदन्तु।
आदौ “विरह” इति शब्दमुच्चारणं ततः सुदर्शनचक्रस्य बहूनां नामानि वदन् निरन्तरं निर्मीयते।६६।
प्रथमं तस्य (विष्णुः) नाम जप ऋधिसिकन्यायाः गृहम्।
प्रथमं सर्वशक्तिनिधिं ईश्वरस्य नाम उच्चारयित्वा ततः “शास्तार” इति शब्दं योजयित्वा चक्रनामानि निरन्तरं निर्मीयन्ते।६७।
प्रथमं 'गिर्धर' (गवर्धनपर्वतधारकः कृष्णः) इति शब्दस्य जपं कृत्वा ततः 'आयुधा' (शस्त्रम्) इति शब्दस्य जपः ।
आदौ “गिर्धर” इति शब्दस्य उच्चारणं कृत्वा ततः “आयुध” इति शब्दं वदन् सुदर्शनचक्रस्य अनेकानि नामानि निरन्तरं विकसितानि भवन्ति।६८।
प्रथमं 'कालीनाथिया' (कृष्णः कृष्णनागस्य वधः) इति शब्दं वदन्तु अन्ते 'शास्त्रम्' इति शब्दं वदन्तु।
आदौ “कलिनाथ” इति शब्दं वदन् अन्ते “शास्तार” इति शब्दं योजयित्वा सुदर्शनचक्रस्य असंख्यनामानि निरन्तरं निर्मीयन्ते।६९।
कंस केसिह' (कंस केसीहन्ता कृष्णः) इति प्रथमं वदन्तु ततः 'शास्त्रम्' (शब्दम्) उच्चारयन्तु।
प्रथमं कंस-केशी-हन्ता अर्थात् कृष्णस्य नाम उच्चारयित्वा ततः शस्त्रनामानां चिन्तनं कृत्वा कवयः सुदर्शनचक्रस्य नामानि उच्चारयन्ति।70.
बकि' (विशालः) 'बकासुर' (विशालः) (प्रथम) इति शब्दं वदन्तु ततः 'सत्रु' (शत्रु) इति शब्दस्य उच्चारणं कुर्वन्तु।
“बकासुरबकी” इति लोकान् उक्त्वा ततः शत्रुशब्दमुच्चारयित्वा सुदर्शनचक्रनामानि निर्मीयन्ते।७१।
(प्रथम) 'आघ नासन' (अघ राक्षस वधक) 'अघ हा' (शब्द) च पठित्वा ततः 'शास्त्र' श्लोकं पठन्तु।
पापनाशनं भगवतः नाम उच्य ततः शस्त्रवर्णनं कृत्वा सुदर्शनचक्रस्य नाम विदुः ज्ञानिनः।।72।।
(प्रथम) 'श्री उपेन्द्र' (वामन अवतार) नाम कहि ततः 'शास्त्र' शब्दं पठतु।
“उपेन्द्र” इत्यस्य नानानामानि वदन् ततः एह् शब्दं “शस्तर्” इति योजयित्वा विद्वान् जनाः सुदर्शनचक्रस्य सर्वाणि नामानि अवगच्छन्ति।७३।
कवि का भाषण : दोहरा
हे सर्वे वीराः सर्वे महाकविः ! मनसि एवं चिन्तयतु
विष्णुः तस्य चक्रनामानां च किञ्चित् अपि भेदः नास्ति इति सर्वैः योद्धा कविभिः सुन्दरं ज्ञातव्यम्।७४।