(यदा) काल पुरुषः तं अनुमन्यते स्म
यदा भगवता प्रशंसयामास तदा ब्रह्मा वेदान् प्रारब्धवान्
ततः सः अभिमानी अभवत् (तथा सः)
तस्मिन् समये तस्य अभिमानः वर्धितः, सः अन्यं स्वसदृशं न मन्यते स्म।22।
मम सदृशः अन्यः कविः नास्ति।
सः मन्यते स्म यत् तस्य सदृशः अन्यः कोऽपि नास्ति, अन्यः कविः अपि नास्ति
(एतादृशं मनःस्थितिं कृत्वा) कल पुरुषस्य भ्रूः कुटिलः अभवत्
भगवान्-ईश्वरस्य उपरि यतः दुःखितः च तं इन्द्रस्य वज्रवत् भूमौ क्षिपत्।23।
यदा सः पृथिव्यां पतितः, .
ब्रह्मा चतुर्वेदसमुद्रः यदा पतितः पृथिव्यां ।
ततः सेवा आरब्धा
देवकेन् परं रहस्यपूर्णं भगवन्तं हृदिपूर्णतया भजितुं प्रवृत्तः।।24।।
दशकोटिवर्षाणि यावत् (सः) २.
महादेव (प्रभु) सेवित।
कथं ऋणं गृह्णामि
सः दशलक्षवर्षं भगवन्तं भजत्, सः च देवेश्वरं प्रति तं मोचयितुं केनचित् प्रकारेण।25।
ईश्वरस्य वाक्
(हे ब्रह्म! त्वं) मनसा सेवसे, २.
तदा गुरुदेवः प्रसन्नः भविष्यति।
तदा (त्वं) तत्नाथं (साध्य) सनथ (समर्थः) भविष्यसि
(विष्णुः अवदत्) “यदा त्वं भगवन्तं हृदयेन पूर्णतया आराधयिष्यसि, तदा असहायानां आश्रयः भगवान् भवतः इच्छां पूर्णं करिष्यति।”२६.
ब्रह्मा तादृशं वचनं श्रुतवान्
आघातेन च मनसि चिन्तितवान्।
(ततः) उत्थाय हरेः सेवायां प्रवृत्तः
तच्छ्रुत्वा ब्रह्मा तथैव पूजयित्वा नैवेद्यं च विष्णुना सूचितम्।।27।।
प्रचण्डः चण्डीचरणयोः पतितः
यो युध्यत (राणः) दुर्जनैः सह यो न पराजयः |
ज्वालामुखी च धूमं च केन निर्मितम्
विष्णुः अपि इदम् उक्तवान् यत्, जवलाक्षधूमारलोचनादि राक्षसान् हत्वा शक्तिशालिनी चण्डिका अत्याचारिणां नाशकम् अपि पूजयेत्।२८
चण्डी उवाच, यदा सः जपति
“यदा त्वं तान् सर्वान् पूजयिष्यसि तदा भवतः शापः समाप्तः भविष्यति
(एतत् श्रुत्वा ब्रह्मा) कल पुरुखं जपं प्रारभत |
अव्यक्तं ब्रह्म पूजयित्वा धीरतां त्यक्त्वा तस्य आश्रयं गच्छतु।।29।।
ये तं शरणं गच्छन्ति, २.
“धन्यस्ते, पृथिव्यां, ये तस्य शरणं गच्छन्ति
ते कस्मात् अपि न बिभ्यन्ति
न भयं कुर्वन्ति कस्मात् अपि कार्याणि सर्वाणि सिद्धानि भवन्ति।30।
दशलक्षवर्षपर्यन्तं
(ब्रह्मा) एकेन पादेन स्थितवान् ।
(एवं) भक्त्या सेवमानः, २.
दश Lack वर्षाणि ब्रह्मा एकस्मिन् पादे स्थित्वा यदा सः एकहृदयेन भगवतः सेवां कृतवान् तदा गुरुेश्वरः प्रसन्नः अभवत्।31।
यदा देवी रहस्यं कथयति स्म (वृद्धस्य सेवायाः)।
अथ ब्रह्मा सेवयामास (दीपकं स्थापयित्वा)।
समर्पणेन सेविते सति .
यदा देव्या सह स्वयं व्याख्यातवान् तदा ब्रह्मा पूर्णचित्ततया सेवितवान्, अव्यक्तः भरमः तेन प्रसन्नः अभवत्।32।
अथ एषः (श्लोकः) उच्चारितः
(भव-आकाश बनी होई) (हे ब्रह्म!) अहं अभिमाननाशक।
मया कस्यचित् अभिमानं न मुक्तम्।
ततः स्वर्गात् तादृशी वाणी आसीत्,”अहं गर्वस्य मर्दकः सर्वान् वशीकृतवान्।३३।
किमर्थं त्वं गर्वितः असि ?
“त्वं गर्वेण प्रफुल्लितः आसीत् अतः मम त्वां न रोचते स्म
अधुना एकं विचारं (जुगतं) वदामि,
इदानीं समुद्रमिदं ब्रवीमि यथा त्वं मोचयिष्यसि।३४।
(त्वं) भूमौ गत्वा सप्तावतारान् धारय,
“अधुना त्वं मोक्षाय पृथिव्यां सप्तावतारं कल्पयसि
सः ब्रह्मणा स्वीकृतः (आगतः)
” ब्रह्मा एतत्सर्वं स्वीकृत्य लोके नवजन्मानि कल्पयत्।।35।।
निन्दा स्तुतिश्च मम समाना।
“मम निन्दां स्तुतिं च मनसा कदापि न विस्मरतु
अन्यं विचारं वदामि।
हे ब्रह्म ! एकं वस्तु अपि अधिकं शृणुत36
एकः विष्णुः (नाम्नः देवः) अपि मम ध्यानं (करोत्)।
“विष्णुनामा देवोऽपि ध्यात्वा मह्यं प्रीतिं कृतवान्
सः एतादृशं वरं याचितवान्
वरं च मे याचितं मया दत्तं मया ॥३७॥
मम तस्य च भेदः नास्ति।
“मम तस्य च भेदः नास्ति, सर्वे जनाः एतत् जानन्ति
तस्मै (जनाय) सर्वजन-अत्र
अस्य परलोकस्य च कर्तारं मन्यन्ते जना विनाशकं च ॥३८॥
यदा यदा सः (विष्णुः) शरीरं (अवतारं) धारयिष्यति।
विक्रमं च यः कुर्याद्।
(त्वं) तत् (विक्रमं) अविचार्य पठतु।