श्री दसम् ग्रन्थः

पुटः - 1319


ਪਕਰਿ ਲਈ ਦੂਸਰਿ ਤ੍ਰਿਯ ਜਾਇ ॥
पकरि लई दूसरि त्रिय जाइ ॥

अपरः च गत्वा तं गृहीतवान्।

ਦ੍ਵੈ ਤ੍ਰਿਯ ਜੋਗ ਭੇਸ ਕੌ ਧਰਿ ਕੈ ॥
द्वै त्रिय जोग भेस कौ धरि कै ॥

जोगवेषधारिणौ स्त्रियः

ਗਈ ਭੂਪ ਕੋ ਚਰਿਤ ਬਿਚਰਿ ਕੈ ॥੫॥
गई भूप को चरित बिचरि कै ॥५॥

सा च चरितं कर्तुं चिन्तयन्ती राज्ञः समीपं गता। ५.

ਭੂਪ ਕਹਾ ਸੂਰੀ ਇਹ ਦੀਜੈ ॥
भूप कहा सूरी इह दीजै ॥

राजा अवदत्, तं क्रूसे स्थापयतु।

ਤੀਨੋ ਹੁਕਮ ਹਮਾਰੇ ਲੀਜੈ ॥
तीनो हुकम हमारे लीजै ॥

त्रयः अपि मम आज्ञापालनं कुर्वन्ति।

ਹਨਨਨਾਤ ਲੈ ਤਾਹੀ ਸਿਧਾਰੇ ॥
हनननात लै ताही सिधारे ॥

यदा तं वधार्थं नीतः ('हन्नानत्' हनन् अर्थः)।

ਦ੍ਵੈ ਇਸਤ੍ਰੀ ਹ੍ਵੈ ਅਤਿਥ ਪਧਾਰੇ ॥੬॥
द्वै इसत्री ह्वै अतिथ पधारे ॥६॥

अतः तौ स्त्रियौ जोगी भूत्वा तत्र आगतवन्तौ। ६.

ਜੋਗਿਨਿ ਨਾਰਿ ਕਹਾ ਅਸ ਕੀਜੈ ॥
जोगिनि नारि कहा अस कीजै ॥

ये स्त्रियः जोगीः अभवन् ते एवं कुर्युः इति अवदन्।

ਦ੍ਵੈ ਮਹਿ ਇਕ ਜੋਗੀ ਕਹ ਦੀਜੈ ॥
द्वै महि इक जोगी कह दीजै ॥

(फंसी आसन) द्वयोः जोगीयोः एकं ददातु।

ਐਹੈ ਇਹਾ ਅਰਸ ਕੀ ਬਾਤਾ ॥
ऐहै इहा अरस की बाता ॥

अत्र आर्षस्य (स्वर्गस्य) चर्चाः सन्ति।

ਜਾਨਤ ਕੋਈ ਨ ਤਾ ਕੀ ਘਾਤਾ ॥੭॥
जानत कोई न ता की घाता ॥७॥

तेषां युक्तिं कोऽपि न अवगच्छति स्म।7.

ਦੁਤਿਯ ਨਾਰ ਇਮਿ ਬਚਨ ਉਚਾਰੇ ॥
दुतिय नार इमि बचन उचारे ॥

इत्युक्ता परा स्त्रिया

ਯਾਹਿ ਨ ਸੂਰੀ ਦੇਹੁ ਕਹਾਰੇ ॥
याहि न सूरी देहु कहारे ॥

स हे कहार (जल्लाद) ! न कीलकं कुरुत।

ਸੂਰੀ ਏਕ ਅਤਿਥ ਕੋ ਦੀਜੈ ॥
सूरी एक अतिथ को दीजै ॥

कस्मैचित् साधुं क्रसं ददातु

ਤਸਕਰ ਦੂਰ ਇਹਾ ਤੇ ਕੀਜੈ ॥੮॥
तसकर दूर इहा ते कीजै ॥८॥

इतः चोरं च निष्कासयतु।8.

ਚਲੀ ਖਬਰਿ ਆਵੈ ਇਹ ਕਹਾ ॥
चली खबरि आवै इह कहा ॥

एषा वार्ता तत्र प्राप्ता

ਬੈਠਿ ਬਿਦਾਦ ਨਰਾਧਿਪ ਜਹਾ ॥
बैठि बिदाद नराधिप जहा ॥

यत्र बिदाद सान राजा उपविष्टः आसीत्।

ਅੰਧ ਨਗਰ ਕੇ ਤੀਰ ਲੋਗ ਸਭ ॥
अंध नगर के तीर लोग सभ ॥

तस्य अन्धनगरस्य समीपे सर्वे जनाः

ਅਛਰ ਕਛੁ ਨ ਪੜੈ ਤਿਨ ਗਰਧਭ ॥੯॥
अछर कछु न पड़ै तिन गरधभ ॥९॥

न कश्चित् पत्राणि गदवत् पठितानि आसन्। ९.

ਔਰ ਕਛੂ ਜਾਨੈ ਨਹਿ ਬਾਤਾ ॥
और कछू जानै नहि बाता ॥

ते अन्यत् किमपि न अवगच्छन्ति स्म

ਮਹਾ ਪਸੂ ਮੂਰਖ ਬਿਖ੍ਯਾਤਾ ॥
महा पसू मूरख बिख्याता ॥

महापशुमूर्ख इति च प्रसिद्धाः आसन्।

ਇਹ ਧੁਨਿ ਪਰੀ ਕਾਨ ਪ੍ਰਭ ਕੇ ਜਬ ॥
इह धुनि परी कान प्रभ के जब ॥

यदा राजा एतां वार्ताम् अशृणोत्

ਨਿਰਖਨ ਚਲਾ ਅਤਿਥਹਿ ਦ੍ਵੈ ਤਬ ॥੧੦॥
निरखन चला अतिथहि द्वै तब ॥१०॥

अतः सः साधुद्वयं द्रष्टुं अगच्छत्। १०.

ਦਰਸ ਕਿਯਾ ਤਿਨ ਕੋ ਜਬ ਜਾਈ ॥
दरस किया तिन को जब जाई ॥

यदा सः गत्वा तान् द्रष्टुं गतः

ਬਚਨ ਕਿਯਾ ਭੂਪਤਿ ਮੁਸਕਾਈ ॥
बचन किया भूपति मुसकाई ॥

अथ राजा हसन् उक्तवान्।

ਤੁਮ ਸੂਰੀ ਕਾਰਨ ਕਿਹ ਲੇਹੁ ॥
तुम सूरी कारन किह लेहु ॥

किमर्थं क्रूसं गृह्णासि ?

ਸੋ ਮੁਹਿ ਭੇਦ ਕ੍ਰਿਪਾ ਕਰਿ ਦੇਹੁ ॥੧੧॥
सो मुहि भेद क्रिपा करि देहु ॥११॥

तत् रहस्यं ब्रूहि मे ॥ ११.

ਹੋ ਹਮ ਜਨਮ ਜਨਮ ਕਿਯ ਪਾਤਾ ॥
हो हम जनम जनम किय पाता ॥

(ते प्रत्युवाच) जन्मजन्मपापं कृतं वयं ।

ਯਾ ਪਰ ਚੜਤ ਹੋਹਿ ਸਭ ਘਾਤਾ ॥
या पर चड़त होहि सभ घाता ॥

क्रसमारुह्य सर्वे (पापाः) नश्यन्ति।

ਯਾ ਪਰ ਬਾਤ ਸ੍ਵਰਗ ਕੀ ਐਹੈ ॥
या पर बात स्वरग की ऐहै ॥

तस्मिन् स्वर्गः प्राप्स्यति

ਆਵਾ ਗਵਨ ਤੁਰਤ ਮਿਟਿ ਜੈਹੈ ॥੧੨॥
आवा गवन तुरत मिटि जैहै ॥१२॥

आन्दोलनं च सद्यः अन्तर्धानं भविष्यति। १२.

ਜਬ ਰਾਜੈ ਐਸੋ ਸੁਨਿ ਪਾਈ ॥
जब राजै ऐसो सुनि पाई ॥

इति श्रुत्वा नृपः ।

ਚਿਤ ਚੜਬੇ ਕੀ ਬਿਵਤ ਬਨਾਈ ॥
चित चड़बे की बिवत बनाई ॥

अतः सः चितनगरे (स्वयं क्रौसे) आरोहणस्य योजनां कृतवान्।

ਅਵਰ ਲੋਗ ਸਭ ਦਏ ਹਟਾਇ ॥
अवर लोग सभ दए हटाइ ॥

अन्ये सर्वे अपसारिताः

ਆਪੁ ਚੜਾ ਸੂਰੀ ਪਰ ਜਾਇ ॥੧੩॥
आपु चड़ा सूरी पर जाइ ॥१३॥

सः च स्वयं क्रूसम् अगच्छत्। १३.

ਭੂਪ ਚੜਤ ਜੋਗੀ ਭਜਿ ਗਏ ॥
भूप चड़त जोगी भजि गए ॥

राज्ञः क्रूसेन एव पलायिताः ।

ਕਹੂੰ ਦੁਰੇ ਜਨਿਯਤ ਨਹਿ ਭਏ ॥
कहूं दुरे जनियत नहि भए ॥

सः कुत्र निगूढः इति कोऽपि ज्ञातुं न शक्तवान् ।

ਧਰਿ ਇਸਤ੍ਰਿਨ ਕੇ ਰੂਪ ਅਪਾਰਾ ॥
धरि इसत्रिन के रूप अपारा ॥

ते स्त्रीणां पूर्णरूपं धारयन्ति स्म

ਮਿਲਗੇ ਤਾ ਹੀ ਨਗਰ ਮੰਝਾਰਾ ॥੧੪॥
मिलगे ता ही नगर मंझारा ॥१४॥

तत्र च ते नगरे मिलितवन्तः। १४.

ਇਹ ਛਲ ਅਨ੍ਰਯਾਈ ਨ੍ਰਿਪ ਮਾਰਿ ॥
इह छल अन्रयाई न्रिप मारि ॥

अनेन युक्त्या अन्यायपूर्णं राजानं हत्वा

ਦੇਸ ਬਸਾਯੋ ਬਹੁਰਿ ਸੁਧਾਰਿ ॥
देस बसायो बहुरि सुधारि ॥

देशस्य पुनः जनसंख्यां सम्यक् कृतवान् ।

ਅੰਧ ਨਗਰ ਕਛੁ ਬਾਤ ਨ ਪਾਈ ॥
अंध नगर कछु बात न पाई ॥

आन्धनगरस्य जनाः किमपि रहस्यं न अवगच्छन्ति स्म

ਇਹ ਛਲ ਹਨਾ ਹਮਾਰਾ ਰਾਈ ॥੧੫॥
इह छल हना हमारा राई ॥१५॥

अनेन चरितेन अस्माकं राजा हतः इति। १५.

ਇਤਿ ਸ੍ਰੀ ਚਰਿਤ੍ਰ ਪਖ੍ਯਾਨੇ ਤ੍ਰਿਯਾ ਚਰਿਤ੍ਰੇ ਮੰਤ੍ਰੀ ਭੂਪ ਸੰਬਾਦੇ ਤੀਨ ਸੌ ਸਤਸਠ ਚਰਿਤ੍ਰ ਸਮਾਪਤਮ ਸਤੁ ਸੁਭਮ ਸਤੁ ॥੩੬੭॥੬੬੭੮॥ਅਫਜੂੰ॥
इति स्री चरित्र पख्याने त्रिया चरित्रे मंत्री भूप संबादे तीन सौ सतसठ चरित्र समापतम सतु सुभम सतु ॥३६७॥६६७८॥अफजूं॥

अत्र श्रीचरितोपख्यानस्य त्रिचरित्रस्य मन्त्री भूप साम्बदस्य ३६७तमं चरित्रं समाप्तं, सर्वं शुभम्।३६७।६६७८। गच्छति

ਚੌਪਈ ॥
चौपई ॥

चतुर्विंशतिः : १.

ਗੜ ਕਨੌਜ ਕੌ ਜਹਾ ਕਹਿਜੈ ॥
गड़ कनौज कौ जहा कहिजै ॥

यत्र कनौजदुर्गः कथ्यते,

ਅਭੈ ਸਿੰਘ ਤਹ ਭੂਪ ਭਨਿਜੈ ॥
अभै सिंघ तह भूप भनिजै ॥

अभयसिंहः नाम राजा तत्र शासनं कृतवान् ।

ਸ੍ਰੀ ਚਖੁ ਚਾਰ ਮਤੀ ਤਿਹ ਨਾਰੀ ॥
स्री चखु चार मती तिह नारी ॥

चखुचर मति तस्य पत्नी आसीत्।