श्री दसम् ग्रन्थः

पुटः - 1003


ਵਹੈ ਬਾਤ ਹਮਰੇ ਜਿਯ ਭਾਵੈ ॥੬॥
वहै बात हमरे जिय भावै ॥६॥

'यत् कर्म रजस्य भोगं प्रदाति, तस्य सम्मानं करोमि।'(6)

ਬਲੀ ਏਕ ਸੁੰਦਰ ਲਖਿ ਪਾਯੋ ॥
बली एक सुंदर लखि पायो ॥

राज्ञी एकं सुन्दरं बलवान् पुरुषं दृष्टवती।

ਪ੍ਰਥਮ ਤਵਨ ਕੀ ਤ੍ਰਿਯਹਿ ਭਿਟਾਯੋ ॥
प्रथम तवन की त्रियहि भिटायो ॥

एकदा राणी एकं सुन्दरं पुरुषं मिलितवती यस्य भार्यायाः परिचयं सा राजेन सह अकरोत्।

ਜਬ ਵਹੁ ਪੁਰਖ ਅਧਿਕ ਰਿਸਿ ਭਰਿਯੋ ॥
जब वहु पुरख अधिक रिसि भरियो ॥

यदा सः पुरुषः क्रोधेन पूर्णः अभवत्।

ਤਬ ਤਾ ਸੋ ਯੌ ਬਚਨ ਉਚਰਿਯੋ ॥੭॥
तब ता सो यौ बचन उचरियो ॥७॥

ततः सा तं पुरुषं प्रेरितवती यत् तस्य भार्या राजेन सह आनन्दं लभते,अलज्जा च तं उपहासितवती।(7)

ਦੋਹਰਾ ॥
दोहरा ॥

दोहिरा

ਕਾਮ ਕੇਲ ਤਾ ਸੌ ਕਰਿਯੋ ਰਾਨੀ ਅਤਿ ਸੁਖ ਪਾਇ ॥
काम केल ता सौ करियो रानी अति सुख पाइ ॥

स्वयं सा तस्य प्रेम्णा निश्चिन्तः अभवत् ।

ਬਹੁਰਿ ਬਚਨ ਤਿਹ ਪੁਰਖ ਸੋ ਐਸੋ ਕਹਿਯੋ ਸੁਨਾਇ ॥੮॥
बहुरि बचन तिह पुरख सो ऐसो कहियो सुनाइ ॥८॥

ततः सा तं पुरुषं एवं सम्भाषत,(८) ।

ਚੌਪਈ ॥
चौपई ॥

चौपाई

ਤੁਮਰੀ ਪ੍ਰਭਾ ਕਹੋ ਕਾ ਰਹੀ ॥
तुमरी प्रभा कहो का रही ॥

(हे सखे!) ब्रूहि, किं तव सौन्दर्यस्य अवशिष्टम्,

ਨਿਜ ਨਾਰੀ ਰਾਜੈ ਜੋ ਚਹੀ ॥
निज नारी राजै जो चही ॥

'भवतः सम्मानस्य किं जातम् ? तव भार्या राजा गच्छति।

ਜਾ ਕੀ ਤ੍ਰਿਯ ਸੋ ਔਰ ਬਿਹਾਰੈ ॥
जा की त्रिय सो और बिहारै ॥

यस्य भार्या सह अन्यः कश्चित् मैथुनं करिष्यति,

ਧ੍ਰਿਗ ਤਾ ਕੋ ਸਭ ਜਗਤ ਉਚਾਰੈ ॥੯॥
ध्रिग ता को सभ जगत उचारै ॥९॥

'पत्नी अन्येन पुरुषेण सह मैथुनं करोति सा भर्त्स्यते।'(9)

ਦੋਹਰਾ ॥
दोहरा ॥

दोहिरा

ਪ੍ਰਥਮ ਭੋਗ ਮਨ ਭਾਵਤੋ ਰਾਨੀ ਕਿਯੋ ਬਨਾਇ ॥
प्रथम भोग मन भावतो रानी कियो बनाइ ॥

प्रथमं सा तस्य पूर्णतृप्तिपर्यन्तं प्रेम्णा कृतवती आसीत् ।

ਬਹੁਰਿ ਬਚਨ ਤਾ ਸੌ ਕਹਿਯੋ ਐਸੇ ਰਿਸ ਉਪਜਾਇ ॥੧੦॥
बहुरि बचन ता सौ कहियो ऐसे रिस उपजाइ ॥१०॥

ततस्तस्य क्रोधार्थं सा एवं प्राह,(10)

ਚੌਪਈ ॥
चौपई ॥

चौपाई

ਤੁਮਰੀ ਤ੍ਰਿਯ ਕੌ ਰਾਵ ਬੁਲਾਵੈ ॥
तुमरी त्रिय कौ राव बुलावै ॥

(उवाच च) तव भार्या राज्ञा उच्यते।

ਕਾਮ ਭੋਗ ਤਿਹ ਸਾਥ ਕਮਾਵੈ ॥
काम भोग तिह साथ कमावै ॥

'राजः तव भार्यां आमन्त्रितवान्, ततः तया सह मैथुनं कृतवान् ।'

ਤੂ ਨਹਿ ਮਰਿਯੋ ਲਾਜ ਕੋ ਮਰਈ ॥
तू नहि मरियो लाज को मरई ॥

किमर्थं न त्वं लॉजं हत्वा म्रियसे ?

ਪਾਵਕ ਬਿਖੈ ਜਾਇ ਨਹਿ ਜਰਈ ॥੧੧॥
पावक बिखै जाइ नहि जरई ॥११॥

'लज्जया म्रियसे किमर्थम् अस्य अपमानस्य कृते आत्मानं न दहसि।'(11)

ਦੋਹਰਾ ॥
दोहरा ॥

दोहिरा

ਕੈ ਯਹ ਮੂਰਖ ਰਾਵ ਤੇ ਬਦਲੋ ਲੇਹਿ ਬਨਾਇ ॥
कै यह मूरख राव ते बदलो लेहि बनाइ ॥

'रजस्य प्रतिशोधं वा, .

ਨਾਤਰ ਬਦ੍ਰਿਕਾਸ੍ਰਮ ਬਿਖੈ ਗਰੌ ਹਿਮਾਚਲ ਜਾਇ ॥੧੨॥
नातर बद्रिकास्रम बिखै गरौ हिमाचल जाइ ॥१२॥

'अथवा त्वं पर्वतं प्रति पलायसि हिमे दफनसि।'(१२)

ਚੌਪਈ ॥
चौपई ॥

चौपाई

ਜੋ ਤ੍ਰਿਯ ਕਹੋ ਮੋਹਿ ਸੋ ਕਰੌ ॥
जो त्रिय कहो मोहि सो करौ ॥

(सः पुरुषः अवदत्) हे राज्ञी! अहं यत् वदसि तत् करिष्यामि।

ਸਬਕ ਸਿੰਘ ਤੇ ਨੈਕ ਨ ਡਰੌ ॥
सबक सिंघ ते नैक न डरौ ॥

'प्रिय रानी, यत्किमपि वदसि, तत् पालिष्यामि, न च भयास्यामिसभकसिंहम्।'

ਇਨ ਕੀਨੋ ਗ੍ਰਿਹ ਖ੍ਵਾਰ ਹਮਾਰੋ ॥
इन कीनो ग्रिह ख्वार हमारो ॥

मम गृहं नाशितवान्।

ਮੈਹੂੰ ਤਿਹ ਤ੍ਰਿਯ ਸੰਗ ਬਿਹਾਰੋ ॥੧੩॥
मैहूं तिह त्रिय संग बिहारो ॥१३॥

'सः मम गृहं बाधितवान्, अहं तस्य भार्यायाः अपि प्रेम करिष्यामि।'(13)

ਰੋਮਾਤਕ ਤੁਮ ਪ੍ਰਥਮ ਲਗਾਵੋ ॥
रोमातक तुम प्रथम लगावो ॥

(राज्ञी तस्मै व्याख्यातवती यत्) प्रथमं त्वया रोमान्टिकस्नानं कर्तव्यम्

ਸਕਲ ਤ੍ਰਿਯਾ ਕੌ ਭੇਸ ਛਕਾਵੋ ॥
सकल त्रिया कौ भेस छकावो ॥

(रानी)'किञ्चित् रोमहरणचूर्णम् आनयसि ततः स्त्रीवेषं करोषि ।'

ਜਬ ਤੁਮ ਕੌ ਰਾਜਾ ਲਖਿ ਪੈ ਹੈ ॥
जब तुम कौ राजा लखि पै है ॥

यदा राजा त्वां द्रक्ष्यति (स्त्रीरूपेण)।

ਤੁਰਤੁ ਮਦਨ ਕੇ ਬਸਿ ਹ੍ਵੈ ਜੈ ਹੈ ॥੧੪॥
तुरतु मदन के बसि ह्वै जै है ॥१४॥

'यदा रजः त्वां द्रक्ष्यति तदा सः अवश्यमेव कामदेवेन गृहीतः भविष्यति।'(14)

ਜਾਰ ਕੇਸ ਸਭ ਦੂਰਿ ਕਰਾਏ ॥
जार केस सभ दूरि कराए ॥

सः पुरुषः सर्वान् केशान् शोधितवान्।

ਭੂਖਨ ਅੰਗ ਅਨੂਪ ਸੁਹਾਏ ॥
भूखन अंग अनूप सुहाए ॥

चूर्णेन सर्वान् केशान् अपसारयन् अलङ्कारान् च ।

ਜਾਇ ਦਰਸ ਰਾਜਾ ਕੋ ਦਿਯੋ ॥
जाइ दरस राजा को दियो ॥

स गत्वा राजानं दर्शितवान्।

ਨ੍ਰਿਪ ਕੋ ਮੋਹਿ ਆਤਮਾ ਲਿਯੋ ॥੧੫॥
न्रिप को मोहि आतमा लियो ॥१५॥

स गत्वा राजानं दर्शयित्वा सर्वथा मोहितः।(15)

ਜਬ ਰਾਜੈ ਤਾ ਕੋ ਲਖਿ ਪਾਯੋ ॥
जब राजै ता को लखि पायो ॥

यदा राजा तं दृष्टवान्

ਦੌਰਿ ਸਦਨ ਰਾਨੀ ਕੇ ਆਯੋ ॥
दौरि सदन रानी के आयो ॥

तं दृष्ट्वा एव सः धावन् रानीप्रासादम् आगतः।

ਹੇ ਸੁੰਦਰਿ ਮੈ ਤ੍ਰਿਯਿਕ ਨਿਹਾਰੀ ॥
हे सुंदरि मै त्रियिक निहारी ॥

(कहन्) हे सौन्दर्य ! अहं स्त्रियं दृष्टवान्, .

ਜਾਨੁਕ ਮਹਾ ਰੁਦ੍ਰ ਕੀ ਪ੍ਯਾਰੀ ॥੧੬॥
जानुक महा रुद्र की प्यारी ॥१६॥

उवाच च मया दृष्टा स्त्री पार्बत्या देवी इव सुन्दरी।(I6)

ਜੋ ਮੁਹਿ ਤਿਹ ਤੂ ਆਜ ਮਿਲਾਵੈਂ ॥
जो मुहि तिह तू आज मिलावैं ॥

यदि त्वं तत् अद्य मे ददासि, .

ਜੋ ਮਾਗੈ ਮੁਖ ਤੇ ਸੋ ਪਾਵੈਂ ॥
जो मागै मुख ते सो पावैं ॥

'यदि त्वं तां मां मिलितुं ददासि तर्हि अहं भवतः कृते यत् वदसि तत् करिष्यामि।'

ਰਾਨੀ ਫੂਲਿ ਬਚਨ ਸੁਨਿ ਗਈ ॥
रानी फूलि बचन सुनि गई ॥

राणी वचनं श्रुत्वा हर्षपूर्णा अभवत्।

ਜੋ ਮੈ ਚਾਹਤ ਥੀ ਸੋਊ ਭਈ ॥੧੭॥
जो मै चाहत थी सोऊ भई ॥१७॥

यत् इच्छति तत् प्राप्स्यति इति श्रुत्वा रानी अतीव हर्षिता अभवत् । (१७) ९.

ਸੁਨਤ ਬਚਨ ਰਾਨੀ ਗ੍ਰਿਹ ਆਈ ॥
सुनत बचन रानी ग्रिह आई ॥

(इदं) वचनं श्रुत्वा राज्ञी गृहम् आगता।

ਤੌਨ ਜਾਰ ਕੋ ਦਯੋ ਭਿਟਾਈ ॥
तौन जार को दयो भिटाई ॥

राणी स्वकक्षेषु आगत्य स्वसखीं राजेन सह परिचयं कृतवती ।

ਜਬ ਤਾ ਕੋ ਨ੍ਰਿਪ ਹਾਥ ਚਲਾਯੋ ॥
जब ता को न्रिप हाथ चलायो ॥

यदा राजा तं हस्तं प्रसारितवान् |