श्री दसम् ग्रन्थः

पुटः - 207


ਘੋਰਿ ਘੋਰਿ ਦਸੋ ਦਿਸਾ ਨਹਿ ਸੂਰਬੀਰ ਪ੍ਰਮਾਥ ॥
घोरि घोरि दसो दिसा नहि सूरबीर प्रमाथ ॥

दश दिक्षु परिवृताः योधाः |

ਆਇ ਕੈ ਜੂਝੇ ਸਬੈ ਰਣ ਰਾਮ ਏਕਲ ਸਾਥ ॥੬੮॥
आइ कै जूझे सबै रण राम एकल साथ ॥६८॥

दशदिशाभ्यां राममात्रेण युद्धाय त्वरयन्त्यसुरयोधाः ॥६८॥

ਰਸਾਵਲ ਛੰਦ ॥
रसावल छंद ॥

रसावल स्तन्जा

ਰਣੰ ਪੇਖਿ ਰਾਮੰ ॥
रणं पेखि रामं ॥

यथा मरुभूमिस्थस्य पूजास्थानस्य ध्वजः

ਧੁਜੰ ਧਰਮ ਧਾਮੰ ॥
धुजं धरम धामं ॥

दृष्ट्वा रामं धर्मावतारं रणस्थं मुखात् नानानादमुच्चारयन् ।

ਚਹੂੰ ਓਰ ਢੂਕੇ ॥
चहूं ओर ढूके ॥

(राक्षसाः समीपस्थाः आसन्) चतुर्णां पार्श्वेभ्यः

ਮੁਖੰ ਮਾਰ ਕੂਕੇ ॥੬੯॥
मुखं मार कूके ॥६९॥

दिशश्चतुर्दिशः प्रधावन् दानवाः समागताः ॥६९॥

ਬਜੇ ਘੋਰ ਬਾਜੇ ॥
बजे घोर बाजे ॥

उच्चैः घण्टाः ध्वनिन्ते स्म ।

ਧੁਣੰ ਮੇਘ ਲਾਜੇ ॥
धुणं मेघ लाजे ॥

वाद्ययन्त्राणि प्रचण्डानि प्रतिध्वनितानि, तेषां शब्दान् श्रुत्वा सः मेघाः लज्जाम् अनुभवति स्म ।

ਝੰਡਾ ਗਡ ਗਾੜੇ ॥
झंडा गड गाड़े ॥

नियतध्वजं पारयित्वा

ਮੰਡੇ ਬੈਰ ਬਾੜੇ ॥੭੦॥
मंडे बैर बाड़े ॥७०॥

ध्वजान् पृथिव्यां स्थापयित्वा वैरपूर्णाः दानवाः युद्धं कर्तुं प्रवृत्ताः।70।

ਕੜਕੇ ਕਮਾਣੰ ॥
कड़के कमाणं ॥

धनुः क्रन्दन्ति स्म, .

ਝੜਕੇ ਕ੍ਰਿਪਾਣੰ ॥
झड़के क्रिपाणं ॥

धनुः खड्गाः खड्गाः प्रहृताः च।

ਢਲਾ ਢੁਕ ਢਾਲੈ ॥
ढला ढुक ढालै ॥

कवचेभ्यः उचिताः शब्दाः आसन्

ਚਲੀ ਪੀਤ ਪਾਲੈ ॥੭੧॥
चली पीत पालै ॥७१॥

कवचेषु महतीं ठोकनं भवति स्म, तेषु पतितानि खड्गाः प्रेमसंस्कारं कुर्वन्ति स्म।71।

ਰਣੰ ਰੰਗ ਰਤੇ ॥
रणं रंग रते ॥

(योधाः) युद्धरङ्गधारिणः (तथा) ।

ਮਨੋ ਮਲ ਮਤੇ ॥
मनो मल मते ॥

सर्वे योद्धाः युद्धे एतावत् लीनाः आसन् यथा थ मल्लयुद्धक्षेत्रे मल्लयुद्धकारिणः।

ਸਰੰ ਧਾਰ ਬਰਖੇ ॥
सरं धार बरखे ॥

तत्र बाणवृष्टिः अभवत् ।

ਮਹਿਖੁਆਸ ਕਰਖੈ ॥੭੨॥
महिखुआस करखै ॥७२॥

बाणवृष्टौ तत्र धनुषां क्रकचः ॥७२॥

ਕਰੀ ਬਾਨ ਬਰਖਾ ॥
करी बान बरखा ॥

बाणप्रहारार्थं प्रयुक्तः ।

ਸੁਣੇ ਜੀਤ ਕਰਖਾ ॥
सुणे जीत करखा ॥

जयकामनास्ते राक्षसाः बाणवृष्टिं कृतवन्तः ।

ਸੁਬਾਹੰ ਮਰੀਚੰ ॥
सुबाहं मरीचं ॥

सुबाहुं मरिचं च दैत्यानां मृत्युकामना |

ਚਲੇ ਬਾਛ ਮੀਚੰ ॥੭੩॥
चले बाछ मीचं ॥७३॥

सबहुः मरिचः च क्रोधेन दन्तं पातयन् अग्रे गतवन्तौ।७३।

ਇਕੈ ਬਾਰ ਟੂਟੇ ॥
इकै बार टूटे ॥

उभौ दैत्यौ सद्यः भग्नौ (एवं) ।

ਮਨੋ ਬਾਜ ਛੂਟੇ ॥
मनो बाज छूटे ॥

उभौ मिलित्वा बाजवत् आक्रान्तौ, तथा च,

ਲਯੋ ਘੋਰਿ ਰਾਮੰ ॥
लयो घोरि रामं ॥

(एवं) रामं परिवृत्य

ਸਸੰ ਜੇਮ ਕਾਮੰ ॥੭੪॥
ससं जेम कामं ॥७४॥

कामदेव इव मेषं परिवृत्य चन्द्रं परितः।७४।

ਘਿਰਯੋ ਦੈਤ ਸੈਣੰ ॥
घिरयो दैत सैणं ॥

एवं राक्षससेना परिवृता (राम) |

ਜਿਮੰ ਰੁਦ੍ਰ ਮੈਣੰ ॥
जिमं रुद्र मैणं ॥

रामः कामदेवस्य (कामदेवस्य) बलैः शिवादिदैत्यबलैः परिवृतः आसीत्।

ਰੁਕੇ ਰਾਮ ਜੰਗੰ ॥
रुके राम जंगं ॥

रामजी युद्धे एतावत् हठी आसीत्

ਮਨੋ ਸਿੰਧ ਗੰਗੰ ॥੭੫॥
मनो सिंध गंगं ॥७५॥

रामः तत्रैव युद्धाय गङ्गा इव समुद्रसमागमात्।७५।

ਰਣੰ ਰਾਮ ਬਜੇ ॥
रणं राम बजे ॥

रामः रण् इत्यत्र आव्हानं करोति स्म,

ਧੁਣੰ ਮੇਘ ਲਜੇ ॥
धुणं मेघ लजे ॥

रामः युद्धे एतावत् उच्चैः उद्घोषितवान् यत् मेघाः लज्जाम् अनुभवन्ति स्म

ਰੁਲੇ ਤਛ ਮੁਛੰ ॥
रुले तछ मुछं ॥

बृहत् यूनिट् (योद्धा) लुठन्ति स्म ।

ਗਿਰੇ ਸੂਰ ਸ੍ਵਛੰ ॥੭੬॥
गिरे सूर स्वछं ॥७६॥

रजसा आवर्त्य योद्धा महावीराः पृथिव्यां पतिताः।।76।।

ਚਲੈ ਐਂਠ ਮੁਛੈਂ ॥
चलै ऐंठ मुछैं ॥

(राक्षसाः) श्मश्रुभिः आगच्छन्ति गच्छन्ति स्म

ਕਹਾ ਰਾਮ ਪੁਛੈਂ ॥
कहा राम पुछैं ॥

सुबधुः मरीचश्च रामं अन्वेष्टुं प्रवृत्तौ, मूंछं विकृष्य,

ਅਬੈ ਹਾਥਿ ਲਾਗੇ ॥
अबै हाथि लागे ॥

यदि इदानीं (अस्माकं) हस्ताः प्रवृत्ताः भवन्ति

ਕਹਾ ਜਾਹੁ ਭਾਗੈ ॥੭੭॥
कहा जाहु भागै ॥७७॥

उवाच च कुत्र गत्वा आत्मानं तारयिष्यति, अधुना एव तं गृह्णीमः ७७।

ਰਿਪੰ ਪੇਖ ਰਾਮੰ ॥
रिपं पेख रामं ॥

रामः शत्रुं दृष्टवान्

ਹਠਿਯੋ ਧਰਮ ਧਾਮੰ ॥
हठियो धरम धामं ॥

शत्रून् दृष्ट्वा रामः धीरो गम्भीरः ।

ਕਰੈ ਨੈਣ ਰਾਤੰ ॥
करै नैण रातं ॥

(सः क्रोधेन रक्तः अभवत्) २.

ਧਨੁਰ ਬੇਦ ਗਯਾਤੰ ॥੭੮॥
धनुर बेद गयातं ॥७८॥

तस्य च धनुर्विद्याविदस्य नेत्राणि रक्तानि।७८।

ਧਨੰ ਉਗ੍ਰ ਕਰਖਿਯੋ ॥
धनं उग्र करखियो ॥

रामः कठोरधनुः आकृष्य

ਸਰੰਧਾਰ ਬਰਖਿਯੋ ॥
सरंधार बरखियो ॥

रामधनुः घोरं शब्दं कृत्वा बाणवृष्टिं कृतवान् ।

ਹਣੀ ਸਤ੍ਰ ਸੈਣੰ ॥
हणी सत्र सैणं ॥

शत्रुसेना हत।

ਹਸੇ ਦੇਵ ਗੈਣੰ ॥੭੯॥
हसे देव गैणं ॥७९॥

शत्रुसैन्यानि विनश्यन्ति स्म दृष्ट्वा देवाः स्वर्गे स्मितं कुर्वन्ति स्म।79।

ਭਜੀ ਸਰਬ ਸੈਣੰ ॥
भजी सरब सैणं ॥

सर्वं सेना पलायितवती।