कर्णपर्यन्तं धनुषां नृपं प्रति बाणान् प्रहरन्ति ।
कर्णपर्यन्तं धनुः आकृष्य वर्षाऋतौ वर्षाबिन्दुवत् राज्ञे बाणवृष्टिं कृतवन्तः।१४४०।
सः (खरगसिंहः) तेषां सर्वान् बाणान् अवरुद्धवान्, सः कृष्णस्य शरीरे अनेकानि व्रणानि कृतवान्
तेभ्यः व्रणेभ्यः एतावत् रक्तं स्रवति स्म यत् कृष्णः युद्धक्षेत्रे स्थातुं न शक्तवान्
खड़गसिंहं दृष्ट्वा अन्ये सर्वे राजानः आश्चर्यचकिताः |
न धैर्यं कस्यचित् शरीरे अवशिष्टं यादवयोधाः सर्वे पलायिताः ॥१४४१॥
श्रीकृष्णस्य जपेन सर्वेषां प्रसिद्धानां वीराणां धैर्यं क्षीणं जातम्।
कृष्णस्य शीघ्रं गमनानन्तरं सर्वे योद्धा धैर्यं त्यक्त्वा शरीरे व्रणं दृष्ट्वा अतीव व्याकुलाः चिन्तिताः च अभवन्
शत्रुबाणभयभीता रथान् विहाय स्खलिताः (युद्धक्षेत्रात्) ।
ते रथं चालयित्वा बाणवृष्टिभयात् पलाय्य मनसि विचारयन्ति स्म यत् कृष्णः खरागसिंहेन सह युद्धं कर्तुं बुद्धिपूर्वकं न कृतवान् इति।१४४२।
दोहरा
निश्चयं कृत्वा श्रीकृष्णः पुनः गतः |
मनसि चिन्तयन् कृष्णः यादवसेनया सह पुनः युद्धक्षेत्रं प्रत्यागतवान्।1443।
कृष्णस्य भाषणम् : १.
दोहरा
श्री कृष्णः खड़गसिंहं अवदत् यत् इदानीं भवता खड्गस्य पालनं कर्तव्यम् इति।
कृष्णः खरागसिंहं अवदत्, इदानीं त्वं खड्गं धारय, यतः अहं त्वां हनिष्यामि, यावत् दिवसस्य चतुर्थांशः अद्यापि अवशिष्टः अस्ति।१४४४।
स्वय्या
श्रीकृष्णः धनुः बाणं च गृहीत्वा क्रुद्धः अवदत्।
धनुषं बाणं च हस्ते गृहीत्वा महता क्रोधेन कृष्णः खरागसिंहम् अवदत्- त्वया अल्पकालं युद्धक्षेत्रं निर्भयेन डुलितम्
मत्तः गजः केवलं तावत् अभिमानं कर्तुं शक्नोति यावत् क्रुद्धः सिंहः तं न आक्रमयति
किमर्थं त्वं प्राणान् त्यक्तुम् इच्छसि ? पलायस्व शस्त्राणि नो देहि ॥१४४५॥
श्रीकृष्णस्य एतादृशं वचनं श्रुत्वा राजा (खरगसिंहः) तत्क्षणमेव उत्तरं दातुं प्रवृत्तः,
कृष्णस्य वचनं श्रुत्वा राजा प्रत्युवाच किमर्थं वने लुण्ठितव्यक्तिवत् रणक्षेत्रे वर्णं रोदसि च
मम पुरतः क्षेत्रं बहुवारं पलायितोऽपि मूर्खवत् स्थिराः असि
यद्यपि त्वं ब्रजेश्वरः उच्यते, परन्तु भवतः आदरं नष्टं कृत्वा अपि भवतः समाजे स्वस्थानं धारयति।१४४६।
खड़गसिंहस्य भाषणम् : १.
स्वय्या
किमर्थं क्रोधेन युद्धं करोषि कृष्ण! आगत्य कतिपयदिनानि अधिकं आरामेन निवसन्तु
त्वं अद्यापि युवा असि सुन्दरं मुखं भविष्यति, त्वं अद्यापि प्रारम्भिकयौवने असि
हे कृष्ण ! गृहं गत्वा विश्रामं कृत्वा शान्तिपूर्वकं जीवतु
युद्धे प्राणान् त्यक्त्वा मातापितरौ भवतः आश्रयं मा वंचयतु।1447।
किमर्थं मया सह युद्धं करोषि दृढतया । हे कृष्ण ! निष्प्रयोजनम्
युद्धं बहु दुष्टं वस्तु न त्वं क्रुद्धः भूत्वा किमपि लाभं प्राप्स्यसि
त्वं जानासि यत् त्वं मम उपरि एतत् युद्धं जितुम् न शक्नोषि, अतः क्षणात् पलायस्व ।
अन्यथा अन्ते यमस्य निवासस्थानं गन्तव्यं भविष्यति ।१४४८ ।
इति वचः श्रुत्वा कृष्णः धनुः हि हस्ते गृहीत्वा आकृष्य बाणं विसृजति स्म
श्रीकृष्णः राज्ञे व्रणं कृतवान् राजा कृष्णे च
योद्धवः पक्षद्वयं वा घोरं युद्धं कृतवन्तः
उभयतः बाणवृष्टिः महती अभवत् तथा च मेघाः आकाशे प्रसृताः इति भासते स्म।१४४९।
श्रीकृष्णस्य साहाय्यार्थं ये शूराः योद्धवः ।
कृष्णसाहाय्यार्थं अन्यैः योद्धैः विसर्जिताः बाणाः, तेषु कश्चन अपि राजानं न आहतवान्, buyt ते स्वयं दूरबाणैः हताः आसन्
यादवसेना रथमारुह्य धनुषां कर्षन्ती राज्ञे निपतत् |
कविमते ते क्रोधाय आगताः, परन्तु राजा सेनासमूहान् क्षणमात्रेण नाशयति।1450।
निष्प्राणाः केचिद्युद्धे पतिताः केचन पलायिताः
केचन क्षतविक्षताः केचन म क्रोधेन युद्धं कुर्वन्तः आसन्
राजा खड्गं हस्ते गृहीत्वा सैनिकान् खण्डान् कृतवान्
नृपस्य साहसं प्रियमिव सर्वेषां च प्रेक्षमाणानां कान्तमिव भासते स्म।१४५१।