श्री दसम् ग्रन्थः

पुटः - 1236


ਮੈਨ ਸੁ ਨਾਰ ਭਰਤ ਜਨੁ ਭਰੀ ॥੨॥
मैन सु नार भरत जनु भरी ॥२॥

(इदम्) इव (सा) सम्पूर्णतया कामपूरिता। २.

ਤਾ ਕੇ ਏਕ ਧਾਮ ਸੁਤ ਭਯੋ ॥
ता के एक धाम सुत भयो ॥

तेषां पुत्रः जातः।

ਬੀਸ ਬਰਿਸ ਕੋ ਹ੍ਵੈ ਮਰਿ ਗਯੋ ॥
बीस बरिस को ह्वै मरि गयो ॥

(यः) विंशतिवर्षे मृतः।

ਰਨਿਯਹਿ ਬਾਢਾ ਸੋਕ ਅਪਾਰਾ ॥
रनियहि बाढा सोक अपारा ॥

राज्ञ्याः शोकः बहु वर्धितः,

ਜਾ ਤੇ ਸਭ ਬਿਸਰਾ ਘਰ ਬਾਰਾ ॥੩॥
जा ते सभ बिसरा घर बारा ॥३॥

यस्मात् कारणात् सर्वं गृहं विस्मृतम् अभवत्। ३.

ਤਹ ਇਕ ਪੂਤ ਸਾਹ ਕੋ ਆਯੋ ॥
तह इक पूत साह को आयो ॥

तत्र शाहस्य पुत्रः आगतः।

ਤੇਜਵਾਨ ਦੁਤਿ ਕੋ ਜਨੁ ਜਾਯੋ ॥
तेजवान दुति को जनु जायो ॥

(स एवम्) उज्ज्वलः, प्रकाशेन प्रसव इव।

ਜੈਸੋ ਤਿਹ ਸੁਤ ਕੋ ਥੋ ਰੂਪਾ ॥
जैसो तिह सुत को थो रूपा ॥

यथा राज्ञ्याः पुत्रस्य रूपम्,

ਤੈਸੋ ਈ ਤਿਹ ਲਗਤ ਸਰੂਪਾ ॥੪॥
तैसो ई तिह लगत सरूपा ॥४॥

तथैव तस्य रूपमपि दृष्टम् । ४.

ਜਬ ਰਾਨੀ ਸੋ ਪੁਰਖ ਨਿਹਾਰਾ ॥
जब रानी सो पुरख निहारा ॥

यदा राज्ञी तं पुरुषं दृष्ट्वा ।

ਲਾਜ ਸਾਜ ਤਜ ਹ੍ਰਿਦੈ ਬਿਚਾਰਾ ॥
लाज साज तज ह्रिदै बिचारा ॥

अतः लॉजशिष्टाचारं त्यक्त्वा सः हृदये चिन्तितवान्।

ਯਾ ਸੌ ਕਾਮ ਭੋਗ ਅਬ ਕਰਿਯੈ ॥
या सौ काम भोग अब करियै ॥

अधुना तेन सह विनोदं करोमि,

ਨਾਤਰ ਮਾਰ ਛੁਰਕਿਆ ਮਰਿਯੈ ॥੫॥
नातर मार छुरकिआ मरियै ॥५॥

अन्यथा अहं छूरेण म्रियिष्यामि। ५.

ਜਬ ਵਹੁ ਕੁਅਰ ਰਾਹ ਤਿਹ ਆਵੈ ॥
जब वहु कुअर राह तिह आवै ॥

यदा सः कुमाररहस्य समीपं गतः

ਚੰਚਲ ਦੇਖਨ ਕੌ ਤਿਹ ਜਾਵੈ ॥
चंचल देखन कौ तिह जावै ॥

तदा राज्ञी तं द्रष्टुं गच्छति स्म।

ਇਕ ਦਿਨ ਤਾ ਕੇ ਨਾਥ ਨਿਹਾਰੀ ॥
इक दिन ता के नाथ निहारी ॥

एकस्मिन् दिने सः राज्ञा दृष्टः

ਇਹ ਬਿਧਿ ਸੌ ਤਿਹ ਬਾਤ ਉਚਾਰੀ ॥੬॥
इह बिधि सौ तिह बात उचारी ॥६॥

एवं च तं उक्तवान्। ६.

ਕਿਹ ਨਿਮਿਤਿ ਇਹ ਠਾ ਤੂ ਆਈ ॥
किह निमिति इह ठा तू आई ॥

कथं त्वम् अत्र आगतः ?

ਹੇਰਿ ਰਹੀ ਕਿਹ ਕਹ ਦ੍ਰਿਗ ਲਾਈ ॥
हेरि रही किह कह द्रिग लाई ॥

त्वं च कम् पश्यसि ?

ਤਬ ਰਾਨੀ ਇਹ ਭਾਤਿ ਉਚਾਰੋ ॥
तब रानी इह भाति उचारो ॥

अथ राज्ञी एवं उक्तवती।

ਸੁਨਹੁ ਨ੍ਰਿਪਤਿ ਤੁਮ ਬਚਨ ਹਮਾਰੋ ॥੭॥
सुनहु न्रिपति तुम बचन हमारो ॥७॥

हे राजन ! त्वं मां शृणु।७।

ਜਸ ਤਵ ਸੁਤ ਸੁਰ ਲੋਕ ਸਿਧਾਯੋ ॥
जस तव सुत सुर लोक सिधायो ॥

यथा तव पुत्रेण स्वर्गः कृतः।

ਸੋ ਧਰਿ ਰੂਪ ਦੁਤਿਯ ਜਨੁ ਆਯੋ ॥
सो धरि रूप दुतिय जनु आयो ॥

सः (कुमारः) अन्यरूपं धारयन् इव आविर्भूतः।

ਤਿਹ ਤੁਮ ਮੁਰਿ ਢਿਗ ਸੇਜ ਸੁਵਾਵੋ ॥
तिह तुम मुरि ढिग सेज सुवावो ॥

त्वं मम मुनिसमीपे तत् निद्रासि

ਹਮਰੇ ਚਿਤ ਕੋ ਤਾਪ ਮਿਟਾਵੋ ॥੮॥
हमरे चित को ताप मिटावो ॥८॥

मम हृदयस्य च पीडां दूरीकरोतु।8.

ਮੂਰਖ ਭੇਦ ਅਭੇਦ ਨ ਪਾਯੋ ॥
मूरख भेद अभेद न पायो ॥

मूर्खः (राजा) भेदं न अवगच्छत्

ਤਾਹਿ ਬੁਲਾਇ ਆਪੁ ਲੈ ਆਯੋ ॥
ताहि बुलाइ आपु लै आयो ॥

स च स्वयमेव तं युवकं आहूतवान्।

ਨ੍ਰਿਪ ਪੁਨਿ ਤਿਹ ਭਰੁਆਪਨ ਕਰਿਯੋ ॥
न्रिप पुनि तिह भरुआपन करियो ॥

राजा स्वयं दलाली ('भारुआपन')।

ਭਲੋ ਬੁਰੋ ਨ ਬਿਚਾਰਿ ਬਿਚਰਿਯੋ ॥੯॥
भलो बुरो न बिचारि बिचरियो ॥९॥

न च शुभाशुभं चिन्तयति स्म। ९.

ਭਰੂਆ ਕੀ ਕ੍ਰਿਆ ਕਹ ਕਰਿਯੋ ॥
भरूआ की क्रिआ कह करियो ॥

(सः) दलालरूपेण कार्यं कृतवान्

ਚਾਰਿ ਬਿਚਾਰ ਕਛੂ ਨ ਬਿਚਰਿਯੋ ॥
चारि बिचार कछू न बिचरियो ॥

न च किमपि सम्यक् अनुचितं च चिन्तितवान्।

ਦੂਤੀ ਪਠਵਨ ਤੇ ਤ੍ਰਿਯ ਬਚੀ ॥
दूती पठवन ते त्रिय बची ॥

राज्ञी दूतं प्रेषयित्वा (तस्य आह्वानात्) पलायिता

ਭੂਪਤਿ ਕੀ ਦੂਤੀ ਕਰਿ ਰਚੀ ॥੧੦॥
भूपति की दूती करि रची ॥१०॥

राजानं च दूतं कृतवान्। १०.

ਤਾਹਿ ਸੇਜ ਕੇ ਨਿਕਟ ਸੁਵਾਵੈ ॥
ताहि सेज के निकट सुवावै ॥

तं मुनिसमीपं धारयन्

ਭਲੋ ਭਲੋ ਭੋਜਨ ਤਿਹ ਖੁਵਾਵੈ ॥
भलो भलो भोजन तिह खुवावै ॥

तस्मै च उत्तमं भोजनं पोषितवान्।

ਕਹੈ ਸੁ ਸੁਤ ਮੁਰ ਕੀ ਅਨੁਹਾਰਾ ॥
कहै सु सुत मुर की अनुहारा ॥

मम पुत्रसदृशं मुखं (तस्य) इति वदन् ।

ਤਾ ਤੇ ਯਾ ਸੰਗ ਹਮਰੋ ਪ੍ਯਾਰਾ ॥੧੧॥
ता ते या संग हमरो प्यारा ॥११॥

अत एव अहं तस्य सङ्गतिं बहु प्रियं पश्यामि। ११.

ਜੋ ਤ੍ਰਿਯ ਤਾ ਕੌ ਭੋਜ ਖੁਵਾਰੈ ॥
जो त्रिय ता कौ भोज खुवारै ॥

या (अन्यः) स्त्री तं पोषयति, २.

ਰਾਨੀ ਝਝਕਿ ਤਾਹਿ ਤ੍ਰਿਯ ਡਾਰੈ ॥
रानी झझकि ताहि त्रिय डारै ॥

अतः राज्ञी तं ताडयति स्म ।

ਇਹ ਮੋਰੇ ਸੁਤ ਕੀ ਅਨੁਹਾਰਾ ॥
इह मोरे सुत की अनुहारा ॥

तस्य मुखं मम पुत्रस्य इव अस्ति।

ਭਲੋ ਭਲੋ ਚਹਿਯਤ ਤਿਹ ਖ੍ਵਾਰਾ ॥੧੨॥
भलो भलो चहियत तिह ख्वारा ॥१२॥

(अतः) तस्मै सुभोजनं दातव्यम्। १२.

ਨਿਕਟਿ ਆਪਨੇ ਤਾਹਿ ਸੁਵਾਵੈ ॥
निकटि आपने ताहि सुवावै ॥

तां निकटं धारयन्

ਤਿਹ ਢਿਗ ਅਪਨੀ ਸੇਜ ਬਿਛਾਵੈ ॥
तिह ढिग अपनी सेज बिछावै ॥

तस्य समीपे च स्वस्य सेजं स्थापयित्वा।

ਜਬ ਤਾ ਸੰਗ ਨ੍ਰਿਪਤਿ ਸ੍ਵੈ ਜਾਵੈ ॥
जब ता संग न्रिपति स्वै जावै ॥

यदा राजा तया सह स्वपिति तदा ।

ਤਬ ਤ੍ਰਿਯ ਤਾ ਸੰਗ ਭੋਗ ਕਮਾਵੈ ॥੧੩॥
तब त्रिय ता संग भोग कमावै ॥१३॥

ततः राज्ञी तस्य (कुमारस्य) सह मैथुनं करोति स्म। १३.

ਕਸਿ ਕਸਿ ਰਮੈ ਜਾਰ ਕੇ ਸੰਗਾ ॥
कसि कसि रमै जार के संगा ॥

(सा) मित्रैः सह विनोदं करोति स्म

ਦਲਿ ਮਲਿ ਤਾਹਿ ਕਰੈ ਸਰਬੰਗਾ ॥
दलि मलि ताहि करै सरबंगा ॥

तस्य सर्वाणि अङ्गानि च मधुराणि करोति स्म।

ਭਾਤਿ ਭਾਤਿ ਤਨ ਭੋਗ ਕਮਾਈ ॥
भाति भाति तन भोग कमाई ॥

(तेन सह) नानाविधेषु प्रवृत्तः आसीत्