ਪੰਜਾਬੀ 
English 
پنجابی 
Español 
Français 
Deutsch 
Português 
Bahasa Indonesia 
Türkçe 
Tiếng Việt 
Filipino 
Svenska हिंदी संस्कृत 
Nederlands 
Română 
Magyar 
Polski 
Čeština 
Afrikaans 
Italiano Català 
Shqip 
Gaeilge Cymraeg 
Slovenčina 
Slovenščina 
Dansk 
Eesti 
Latviešu 
Lietuvių 
Norsk 
Malti 
Íslenska Galego 
Kreyòl Ayisyen 
Latin 
Bahasa Melayu 
Kiswahili 
Hrvatski 
Suomi 
Русский मराठी ગુજરાતી తెలుగు ಕನ್ನಡ தமிழ் മലയാളം 
বাংলা 
Ελληνικά 
日本語 
中文 اردو سنڌي 
فارسی 
العربية 
עברית 
한국어 श्री दसम् ग्रन्थः
पुटः - 160
ਭੁਜੰਗ ਪ੍ਰਯਾਤ ਛੰਦ ॥
भुजंग प्रयात छंद ॥भुजंग प्रयात स्तन्जा
ਤਬੈ ਕੋਪ ਗਰਜਿਯੋ ਬਲੀ ਸੰਖ ਬੀਰੰ ॥
तबै कोप गरजियो बली संख बीरं ॥अथ सङ्ख (नाम) महाबलः क्रोधेन गर्जति स्म |
ਧਰੇ ਸਸਤ੍ਰ ਅਸਤ੍ਰੰ ਸਜੇ ਲੋਹ ਚੀਰੰ ॥
धरे ससत्र असत्रं सजे लोह चीरं ॥अथ महाक्रोधः शंखसुरः महाबलः गर्जन् आयुधबाहुलंकृतं कवचं धारयति स्म
ਚਤੁਰ ਬੇਦ ਪਾਤੰ ਕੀਯੋ ਸਿੰਧੁ ਮਧੰ ॥
चतुर बेद पातं कीयो सिंधु मधं ॥(सः) चत्वारि वेदान् समुद्रे निमज्जितवान्।
ਤ੍ਰਸ੍ਰਯੋ ਅਸਟ ਨੈਣੰ ਕਰਿਯੋ ਜਾਪੁ ਸੁਧੰ ॥੪੧॥
त्रस्रयो असट नैणं करियो जापु सुधं ॥४१॥सः अग्रवेदान् समुद्रे क्षिप्तवान्, येन ईथ्नेत्रं ब्रह्म भयभीतं कृत्वा भगवतः स्मरणं कृतवान्।41।
ਤਬੈ ਸੰਭਰੇ ਦੀਨ ਹੇਤੰ ਦਿਆਲੰ ॥
तबै संभरे दीन हेतं दिआलं ॥अथ किर्पालुः (अवतारः) दीनव्याजं पुरतः स्थापयति स्म
ਧਰੇ ਲੋਹ ਕ੍ਰੋਹੰ ਕ੍ਰਿਪਾ ਕੈ ਕ੍ਰਿਪਾਲੰ ॥
धरे लोह क्रोहं क्रिपा कै क्रिपालं ॥अथ भगवान् उभयोः (वेदानां तथा ब्रह्मा) ws दयापूरितः अत्यन्तं क्रुद्धः स स्वस्य इस्पातकवचं धारयति स्म।
ਮਹਾ ਅਸਤ੍ਰ ਪਾਤੰ ਕਰੇ ਸਸਤ੍ਰ ਘਾਤੰ ॥
महा असत्र पातं करे ससत्र घातं ॥बहु गोलाबारूदः वर्षितुं आरब्धवान् शस्त्राणि च संघर्षं कर्तुं आरब्धानि।
ਟਰੇ ਦੇਵ ਸਰਬੰ ਗਿਰੇ ਲੋਕ ਸਾਤੰ ॥੪੨॥
टरे देव सरबं गिरे लोक सातं ॥४२॥शस्त्रधनुः बाहुभिः सह प्रहृताः विनाशकारिणः । सर्वे देवाः समूहाः आसनात् दूरं गताः सप्त लोकाः च एतस्य घोरस्य युद्धस्य कारणात् कम्पिताः।।42।।
ਭਏ ਅਤ੍ਰ ਘਾਤੰ ਗਿਰੇ ਚਉਰ ਚੀਰੰ ॥
भए अत्र घातं गिरे चउर चीरं ॥बाणाः प्रहारं प्रारब्धाः कवचं कवचं च पतन्ति स्म ।
ਰੁਲੇ ਤਛ ਮੁਛੰ ਉਠੇ ਤਿਛ ਤੀਰੰ ॥
रुले तछ मुछं उठे तिछ तीरं ॥बाहुप्रहारैः, मक्षिका-विक्षेपैः, वस्त्रैः च पतितुं बेहनैः बाण-वॉलीभिः च कटित-शरीराः भूमौ पतितुं आरब्धाः।
ਗਿਰੇ ਸੁੰਡ ਮੁੰਡੰ ਰਣੰ ਭੀਮ ਰੂਪੰ ॥
गिरे सुंड मुंडं रणं भीम रूपं ॥कटितकन्दशिराश्च महागजानां पतितुं प्रवृत्ताः
ਮਨੋ ਖੇਲ ਪਉਢੇ ਹਠੀ ਫਾਗੁ ਜੂਪੰ ॥੪੩॥
मनो खेल पउढे हठी फागु जूपं ॥४३॥निष्ठावान् युवानां समूहः होली क्रीडति इति भासते स्म।४३।
ਬਹੇ ਖਗਯੰ ਖੇਤ ਖਿੰਗੰ ਸੁ ਧੀਰੰ ॥
बहे खगयं खेत खिंगं सु धीरं ॥खड्गाः खड्गाः च योधानां सहनशक्तियुक्ताः
ਸੁਭੈ ਸਸਤ੍ਰ ਸੰਜਾਨ ਸੋ ਸੂਰਬੀਰੰ ॥
सुभै ससत्र संजान सो सूरबीरं ॥शूरा योद्धाश्च शस्त्रकवचविभूषिताः |
ਗਿਰੇ ਗਉਰਿ ਗਾਜੀ ਖੁਲੇ ਹਥ ਬਥੰ ॥
गिरे गउरि गाजी खुले हथ बथं ॥शून्यहस्ताः पतिताः वीराः सर्वमेतत् दर्शनम् ।
ਨਚਿਯੋ ਰੁਦ੍ਰ ਰੁਦ੍ਰੰ ਨਚੇ ਮਛ ਮਥੰ ॥੪੪॥
नचियो रुद्र रुद्रं नचे मछ मथं ॥४४॥देवः शिवः अन्यनृत्ये व्यस्तः परे पार्श्वे मच्छावतारः प्रसन्नः सन् समुद्रं क्षोभयति।।44।।
ਰਸਾਵਲ ਛੰਦ ॥
रसावल छंद ॥रसावल स्तन्जा
ਮਹਾ ਬੀਰ ਗਜੇ ॥
महा बीर गजे ॥शुभशस्त्रैः अलङ्कृतः, २.
ਸੁਭੰ ਸਸਤ੍ਰ ਸਜੇ ॥
सुभं ससत्र सजे ॥शूरा योद्धवः गर्जन्ति पश्यन्तः गजसदृशानां महाबलानां योद्धानां वधम्।
ਬਧੇ ਗਜ ਗਾਹੰ ॥
बधे गज गाहं ॥स्वर्गा कन्याश्च पराक्रमैः सह व्यतीताः ।
ਸੁ ਹੂਰੰ ਉਛਾਹੰ ॥੪੫॥
सु हूरं उछाहं ॥४५॥स्वर्गे प्रतीक्षन्ते, तेषां विवाहार्थम्।४५।
ਢਲਾ ਢੁਕ ਢਾਲੰ ॥
ढला ढुक ढालं ॥कवचेषु ठोकनानां शब्दाः च
ਝਮੀ ਤੇਗ ਕਾਲੰ ॥
झमी तेग कालं ॥खड्गानां प्रहाराः श्रूयते, .
ਕਟਾ ਕਾਟ ਬਾਹੈ ॥
कटा काट बाहै ॥खड्गाः खड्गाः खड्गाः ध्वनिना प्रहृताः भवन्ति,
ਉਭੈ ਜੀਤ ਚਾਹੈ ॥੪੬॥
उभै जीत चाहै ॥४६॥उभौ पक्षौ च विजयकामौ।।४६।
ਮੁਖੰ ਮੁਛ ਬੰਕੀ ॥
मुखं मुछ बंकी ॥(शूरसैनिकानाम्) मुखे श्मश्रुः
ਤਮੰ ਤੇਗ ਅਤੰਕੀ ॥
तमं तेग अतंकी ॥मुखेषु चक्षुषः, योद्धानां हस्तेषु घोराः खड्गाः च प्रभावशालिनः दृश्यन्ते,
ਫਿਰੈ ਗਉਰ ਗਾਜੀ ॥
फिरै गउर गाजी ॥(युद्धक्षेत्रे) बलवन्तः योद्धाः (गाजी) भ्रमन्ति स्म
ਨਚੈ ਤੁੰਦ ਤਾਜੀ ॥੪੭॥
नचै तुंद ताजी ॥४७॥रणक्षेत्रे महाबलाः योद्धवः नृत्यन्ति परमवेगाः ॥४७॥
ਭੁਜੰਗ ਛੰਦ ॥
भुजंग छंद ॥भुजंग प्रयात स्तन्जा
ਭਰਿਯੋ ਰੋਸ ਸੰਖਾਸੁਰੰ ਦੇਖ ਸੈਣੰ ॥
भरियो रोस संखासुरं देख सैणं ॥सेनाम् दृष्ट्वा शंखसुरः परं क्रुद्धः ।
ਤਪੇ ਬੀਰ ਬਕਤ੍ਰੰ ਕੀਏ ਰਕਤ ਨੈਣੰ ॥
तपे बीर बकत्रं कीए रकत नैणं ॥अन्ये अपि क्रोधप्रज्वलिताः वीराः रक्तरक्तनेत्राः उच्चैः उद्घोषयितुं प्रवृत्ताः ।
ਭੁਜਾ ਠੋਕ ਭੂਪੰ ਕਰਿਯੋ ਨਾਦ ਉਚੰ ॥
भुजा ठोक भूपं करियो नाद उचं ॥राजा शंखसुरः बाहून् स्तम्भयन् घोरं वज्रम् उत्थाप्य च
ਸੁਣੇ ਗਰਭਣੀਆਨ ਕੇ ਗਰਭ ਮੁਚੰ ॥੪੮॥
सुणे गरभणीआन के गरभ मुचं ॥४८॥तस्य भयङ्करं शब्दं श्रुत्वा स्त्रियाः गर्भः गर्भपातः अभवत्।४८।
ਲਗੇ ਠਾਮ ਠਾਮੰ ਦਮਾਮੰ ਦਮੰਕੇ ॥
लगे ठाम ठामं दमामं दमंके ॥सर्वे स्वस्थाने प्रतिरोधं कृत्वा तुरङ्गाः प्रचण्डाः प्रतिध्वनितुं प्रवृत्ताः।
ਖੁਲੇ ਖੇਤ ਮੋ ਖਗ ਖੂਨੀ ਖਿਮੰਕੇ ॥
खुले खेत मो खग खूनी खिमंके ॥सः रक्ताः खड्गाः (स्काबर्डात्) बहिः आगच्छन्ति स्म, युद्धक्षेत्रे स्फुरन्ति स्म।
ਭਏ ਕ੍ਰੂਰ ਭਾਤੰ ਕਮਾਣੰ ਕੜਕੇ ॥
भए क्रूर भातं कमाणं कड़के ॥क्रूरधनुषां स्फुरणस्वरः श्रूयते च
ਨਚੇ ਬੀਰ ਬੈਤਾਲ ਭੂਤੰ ਭੁੜਕੇ ॥੪੯॥
नचे बीर बैताल भूतं भुड़के ॥४९॥भूताः पिशाचाः क्रुद्धाः नृत्यं कर्तुं प्रवृत्ताः।49।
ਗਿਰਿਯੋ ਆਯੁਧੰ ਸਾਯੁਧੰ ਬੀਰ ਖੇਤੰ ॥
गिरियो आयुधं सायुधं बीर खेतं ॥योधाः शस्त्रैः सह युद्धक्षेत्रे पतितुं प्रवृत्ताः, तथा च
ਨਚੇ ਕੰਧਹੀਣੰ ਕਮਧੰ ਅਚੇਤੰ ॥
नचे कंधहीणं कमधं अचेतं ॥शिरःहीनाः कूपाः युद्धे अचेतनतया नृत्यं कर्तुं आरब्धवन्तः ।
ਖੁਲੇ ਖਗ ਖੂਨੀ ਖਿਆਲੰ ਖਤੰਗੰ ॥
खुले खग खूनी खिआलं खतंगं ॥रक्ता खड्गाः तीक्ष्णाः बाणाः च प्रहृताः,
ਭਜੇ ਕਾਤਰੰ ਸੂਰ ਬਜੇ ਨਿਹੰਗੰ ॥੫੦॥
भजे कातरं सूर बजे निहंगं ॥५०॥तुरङ्गाः प्रचण्डाः प्रतिध्वनितुं प्रवृत्ताः योद्धाश्च इतस्ततः धावितुं प्रवृत्ताः।५०।
ਕਟੇ ਚਰਮ ਬਰਮੰ ਗਿਰਿਯੋ ਸਤ੍ਰ ਸਸਤ੍ਰੰ ॥
कटे चरम बरमं गिरियो सत्र ससत्रं ॥(शूरवीराणां) कवच ('बारमैन') कवचानि च छिनन्ति कवचानि च शस्त्राणि च पतन्ति स्म।
ਭਕੈ ਭੈ ਭਰੇ ਭੂਤ ਭੂਮੰ ਨ੍ਰਿਸਤ੍ਰੰ ॥
भकै भै भरे भूत भूमं न्रिसत्रं ॥भयेन भूताः निरायुधप्रान्तरे वदन्ति स्म ।
ਰਣੰ ਰੰਗ ਰਤੇ ਸਭੀ ਰੰਗ ਭੂਮੰ ॥
रणं रंग रते सभी रंग भूमं ॥युद्धक्षेत्रे सर्वे (योद्धा) युद्धवर्णेन चित्रिताः आसन्
ਗਿਰੇ ਜੁਧ ਮਧੰ ਬਲੀ ਝੂਮਿ ਝੂਮੰ ॥੫੧॥
गिरे जुध मधं बली झूमि झूमं ॥५१॥सर्वे युद्धरञ्जने रञ्जिताः महाबलाः रणक्षेत्रे डुलन्तः भ्रमन्तः च पतितुं प्रवृत्ताः।५१
ਭਯੋ ਦੁੰਦ ਜੁਧੰ ਰਣੰ ਸੰਖ ਮਛੰ ॥
भयो दुंद जुधं रणं संख मछं ॥सङ्खासुरः मत्स्याः च युद्धे युद्धे प्रारब्धाः |