ਪੰਜਾਬੀ 
English 
پنجابی 
Español 
Français 
Deutsch 
Português 
Bahasa Indonesia 
Türkçe 
Tiếng Việt 
Filipino 
Svenska हिंदी संस्कृत 
Nederlands 
Română 
Magyar 
Polski 
Čeština 
Afrikaans 
Italiano Català 
Shqip 
Gaeilge Cymraeg 
Slovenčina 
Slovenščina 
Dansk 
Eesti 
Latviešu 
Lietuvių 
Norsk 
Malti 
Íslenska Galego 
Kreyòl Ayisyen 
Latin 
Bahasa Melayu 
Kiswahili 
Hrvatski 
Suomi 
Русский मराठी ગુજરાતી తెలుగు ಕನ್ನಡ தமிழ் മലയാളം 
বাংলা 
Ελληνικά 
日本語 
中文 اردو سنڌي 
فارسی 
العربية 
עברית 
한국어 श्री दसम् ग्रन्थः
पुटः - 352
ਸੁ ਗਨੋ ਕਹ ਲਉ ਤਿਨ ਕੀ ਉਪਮਾ ਅਤਿ ਹੀ ਗਨ ਮੈ ਮਨਿ ਤਾ ਕੀ ਛਬੈ ॥
सु गनो कह लउ तिन की उपमा अति ही गन मै मनि ता की छबै ॥कियत्पर्यन्तं तेषां महिमा उल्लिखितः भवेत्
ਮਨ ਭਾਵਨ ਗਾਵਨ ਕੀ ਚਰਚਾ ਕਛੁ ਥੋਰੀਯੈ ਹੈ ਸੁਨਿ ਲੇਹੁ ਅਬੈ ॥੫੭੬॥
मन भावन गावन की चरचा कछु थोरीयै है सुनि लेहु अबै ॥५७६॥तेषां सौन्दर्यं मम मनसि स्थिरं जातम् अधुना तेषां मनसः इच्छाः संक्षेपेण चर्चां करिष्यामि।५७६।
ਕਾਨ੍ਰਹ ਜੂ ਬਾਚ ॥
कान्रह जू बाच ॥कृष्णस्य भाषणम् : १.
ਦੋਹਰਾ ॥
दोहरा ॥दोहरा
ਬਾਤ ਕਹੀ ਤਿਨ ਸੋ ਕ੍ਰਿਸਨ ਅਤਿ ਹੀ ਬਿਹਸਿ ਕੈ ਚੀਤਿ ॥
बात कही तिन सो क्रिसन अति ही बिहसि कै चीति ॥श्रीकृष्णः चिते अतीव प्रसन्नः सन् तान् उवाच (एतत्) ।
ਮੀਤ ਰਸਹਿ ਕੀ ਰੀਤਿ ਸੋ ਕਹਿਯੋ ਸੁ ਗਾਵਹੁ ਗੀਤ ॥੫੭੭॥
मीत रसहि की रीति सो कहियो सु गावहु गीत ॥५७७॥मनसः अन्तः स्मितं कृत्वा कृष्णः गोपीन् उवाच हे मित्र ! केचन गीतानि गायन्तु, कामसुखप्रयोगं कुर्वन्तः।५७७।
ਸਵੈਯਾ ॥
सवैया ॥स्वय्या
ਬਤੀਆ ਸੁਨਿ ਕੈ ਸਭ ਗ੍ਵਾਰਨੀਯਾ ਸੁਭ ਗਾਵਤ ਸੁੰਦਰ ਗੀਤ ਸਭੈ ॥
बतीआ सुनि कै सभ ग्वारनीया सुभ गावत सुंदर गीत सभै ॥कृष्णस्य वचनं श्रुत्वा सर्वे गोपाः गायितुं प्रवृत्ताः |
ਸਿੰਧੁ ਸੁਤਾ ਰੁ ਘ੍ਰਿਤਾਚੀ ਤ੍ਰੀਯਾ ਇਨ ਸੀ ਨਹੀ ਨਾਚਤ ਇੰਦ੍ਰ ਸਭੈ ॥
सिंधु सुता रु घ्रिताची त्रीया इन सी नही नाचत इंद्र सभै ॥लक्ष्मी घृताची च इन्द्राङ्गणस्य स्वर्गकन्या अपि तेषां इव नृत्यं गातुं न शक्नुवन्ति
ਦਿਵਯਾ ਇਨ ਕੇ ਸੰਗਿ ਖੇਲਤ ਹੈ ਗਜ ਕੋ ਕਬਿ ਸ੍ਯਾਮ ਸੁ ਦਾਨ ਅਭੈ ॥
दिवया इन के संगि खेलत है गज को कबि स्याम सु दान अभै ॥गजराज ('दिव्य', श्रीकृष्ण) अभयदानदाता कविः श्याम (आह) तेषां सह क्रीडति।
ਚੜ ਕੈ ਸੁ ਬਿਵਾਨਨ ਸੁੰਦਰ ਮੈ ਸੁਰ ਦੇਖਨ ਆਵਤ ਤਿਆਗ ਨਭੈ ॥੫੭੮॥
चड़ कै सु बिवानन सुंदर मै सुर देखन आवत तिआग नभै ॥५७८॥एते गोपीः गजगतियुक्ताः कृष्णेन सह अभयेन ईश्वरीयरूपेण क्रीडन्ति, तेषां प्रेमक्रीडां द्रष्टुं च देवाः स्ववायुयानैः स्वर्गं त्यक्त्वा आगच्छन्ति।५७८।
ਤ੍ਰੇਤਹਿ ਹੋ ਜਿਨਿ ਰਾਮ ਬਲੀ ਜਗ ਜੀਤਿ ਮਰਿਯੋ ਸੁ ਧਰਿਯੋ ਅਤਿ ਸੀਲਾ ॥
त्रेतहि हो जिनि राम बली जग जीति मरियो सु धरियो अति सीला ॥त्रेतायुगे येषु महाबलं रावणं ('जगजित्') रामत्वेन हत्वा अत्यन्तगुणान् धारयति स्म।
ਗਾਇ ਕੈ ਗੀਤ ਭਲੀ ਬਿਧਿ ਸੋ ਫੁਨਿ ਗ੍ਵਾਰਿਨ ਬੀਚ ਕਰੈ ਰਸ ਲੀਲਾ ॥
गाइ कै गीत भली बिधि सो फुनि ग्वारिन बीच करै रस लीला ॥त्रेतायुगे जगत् जित्वा चरित्रधर्मजीवनं जीवितवान् महाबलः स एव अधुना गोपीभिः सह प्रेमक्रीडायां लीनः अस्ति, अतीव सुन्दरं गीतं गायति
ਰਾਜਤ ਹੈ ਜਿਹ ਕੋ ਤਨ ਸ੍ਯਾਮ ਬਿਰਾਜਤ ਊਪਰ ਕੋ ਪਟ ਪੀਲਾ ॥
राजत है जिह को तन स्याम बिराजत ऊपर को पट पीला ॥यस्य सवनलं शरीरं विभूषितं पीतं कवचं च यस्य ।
ਖੇਲਤ ਸੋ ਸੰਗਿ ਗੋਪਿਨ ਕੈ ਕਬਿ ਸ੍ਯਾਮ ਕਹੈ ਜਦੁਰਾਇ ਹਠੀਲਾ ॥੫੭੯॥
खेलत सो संगि गोपिन कै कबि स्याम कहै जदुराइ हठीला ॥५७९॥पीतावस्त्राणि तस्य सुन्दरशरीरे भव्यं दृश्यन्ते, सः च गोपीभिः सह प्रेम्णः कर्ता यादवराजः निरन्तरः इति उच्यते।५७९।
ਬੋਲਤ ਹੈ ਜਹ ਕੋਕਿਲਕਾ ਅਰੁ ਸੋਰ ਕਰੈ ਚਹੂੰ ਓਰ ਰਟਾਸੀ ॥
बोलत है जह कोकिलका अरु सोर करै चहूं ओर रटासी ॥यत्र कोकिलाः आह्वयन्ति, मयूराः ('रतासि') च समन्ततः कोलाहलं कुर्वन्ति।
ਸ੍ਯਾਮ ਕਹੈ ਤਿਹ ਸ੍ਯਾਮ ਕੀ ਦੇਹ ਰਜੈ ਅਤਿ ਸੁੰਦਰ ਮੈਨ ਘਟਾ ਸੀ ॥
स्याम कहै तिह स्याम की देह रजै अति सुंदर मैन घटा सी ॥कस्य दृष्ट्वा निशाचरः कूजति, मयूरः च पुनः पुनः वचनं करोति, तस्य कृष्णस्य शरीरं प्रेमदेवस्य मेघमिव दृश्यते
ਤਾ ਪਿਖਿ ਕੈ ਮਨ ਗ੍ਵਾਰਿਨ ਤੇ ਉਪਜੀ ਅਤਿ ਹੀ ਮਨੋ ਘੋਰ ਘਟਾ ਸੀ ॥
ता पिखि कै मन ग्वारिन ते उपजी अति ही मनो घोर घटा सी ॥तं दृष्ट्वा गोपीनां हृदयं महता प्रेम्णा पूरितम्, कृष्णाः अन्तर्धानमिव ।
ਤਾ ਮਹਿ ਯੌ ਬ੍ਰਿਖਭਾਨ ਸੁਤਾ ਦਮਕੈ ਮਨੋ ਸੁੰਦਰ ਬਿਜੁ ਛਟਾ ਸੀ ॥੫੮੦॥
ता महि यौ ब्रिखभान सुता दमकै मनो सुंदर बिजु छटा सी ॥५८०॥कृष्णं दृष्ट्वा मेघाः गोपीनां मनसि उत्पन्नाः तेषु च राधा दीप्तिवत् ज्वलति।।580।।
ਅੰਜਨ ਹੈ ਜਿਹ ਆਖਨ ਮੈ ਅਰੁ ਬੇਸਰ ਕੋ ਜਿਹ ਭਾਵ ਨਵੀਨੋ ॥
अंजन है जिह आखन मै अरु बेसर को जिह भाव नवीनो ॥यस्मिन्नेत्रे अण्टीमोनप्रयुक्ता नासिका च अलङ्कारेण अलङ्कृता
ਜਾ ਮੁਖ ਕੀ ਸਮ ਚੰਦ ਪ੍ਰਭਾ ਜਸੁ ਤਾ ਛਬਿ ਕੋ ਕਬਿ ਨੇ ਲਖਿ ਲੀਨੋ ॥
जा मुख की सम चंद प्रभा जसु ता छबि को कबि ने लखि लीनो ॥मुखं यस्य महिमा चन्द्रमिव कविना दृष्टम् |
ਸਾਜ ਸਭੈ ਸਜ ਕੈ ਸੁਭ ਸੁੰਦਰ ਭਾਲ ਬਿਖੈ ਬਿੰਦੂਆ ਇਕ ਦੀਨੋ ॥
साज सभै सज कै सुभ सुंदर भाल बिखै बिंदूआ इक दीनो ॥सा (राधा) सर्वाभरणानि उपधाय ललाटे बिन्दुं स्थापयति।
ਦੇਖਤ ਹੀ ਹਰਿ ਰੀਝ ਰਹੇ ਮਨ ਕੋ ਸਬ ਸੋਕ ਬਿਦਾ ਕਰ ਦੀਨੋ ॥੫੮੧॥
देखत ही हरि रीझ रहे मन को सब सोक बिदा कर दीनो ॥५८१॥या पूर्णतया अलङ्कृता तस्याः ललाटे चिह्नं स्थापयति, राधा कृष्णं मुग्धं सर्वं मनःशोकं च समाप्तं दृष्ट्वा।५८१।
ਬ੍ਰਿਖਭਾਨੁ ਸੁਤਾ ਸੰਗ ਖੇਲਨ ਕੀ ਹਸਿ ਕੈ ਹਰਿ ਸੁੰਦਰ ਬਾਤ ਕਹੈ ॥
ब्रिखभानु सुता संग खेलन की हसि कै हरि सुंदर बात कहै ॥श्रीकृष्णः हसन् उक्तवान् (क) राधा सह क्रीडितुं सुन्दरम्।
ਸੁਨਏ ਜਿਹ ਕੇ ਮਨਿ ਆਨੰਦ ਬਾਢਤ ਜਾ ਸੁਨ ਕੈ ਸਭ ਸੋਕ ਦਹੈ ॥
सुनए जिह के मनि आनंद बाढत जा सुन कै सभ सोक दहै ॥कृष्णः राधां स्मितं कृत्वा सम्भाषितवान्, तां प्रेम्णः नाटकं याचन्, यत् श्रुत्वा मनः अतिप्रसन्नं भवति, दुःखं च नश्यति
ਤਿਹ ਕਉਤੁਕ ਕੌ ਮਨ ਗੋਪਿਨ ਕੋ ਕਬਿ ਸਯਾਮ ਕਹੈ ਦਿਖਬੋ ਈ ਚਹੈ ॥
तिह कउतुक कौ मन गोपिन को कबि सयाम कहै दिखबो ई चहै ॥अद्भुतं नाटकमिदं निरन्तरं द्रष्टुम् इच्छति गोपीनां मनः
ਨਭਿ ਮੈ ਪਿਖਿ ਕੈ ਸੁਰ ਗੰਧ੍ਰਬ ਜਾਇ ਚਲਿਯੋ ਨਹਿ ਜਾਇ ਸੁ ਰੀਝ ਰਹੈ ॥੫੮੨॥
नभि मै पिखि कै सुर गंध्रब जाइ चलियो नहि जाइ सु रीझ रहै ॥५८२॥स्वर्गेऽपि देवगन्धर्वाः दृष्ट्वा निश्चलं स्थिताः मुग्धाः।।५८२।।
ਕਬਿ ਸ੍ਯਾਮ ਕਹੈ ਤਿਹ ਕੀ ਉਪਮਾ ਜਿਹ ਕੇ ਫੁਨਿ ਉਪਰ ਪੀਤ ਪਿਛਉਰੀ ॥
कबि स्याम कहै तिह की उपमा जिह के फुनि उपर पीत पिछउरी ॥पीतवस्त्रधारिणं तं कविः श्यामः प्रशंसति
ਤਾਹੀ ਕੇ ਆਵਤ ਹੈ ਚਲਿ ਕੈ ਢਿਗ ਸੁੰਦਰ ਗਾਵਤ ਸਾਰੰਗ ਗਉਰੀ ॥
ताही के आवत है चलि कै ढिग सुंदर गावत सारंग गउरी ॥सारङ्गगौरीयोः सङ्गीतगुणान् गायन्त्यः स्त्रियः तस्य प्रति आगच्छन्ति
ਸਾਵਲੀਆ ਹਰਿ ਕੈ ਢਿਗ ਆਇ ਰਹੀ ਅਤਿ ਰੀਝ ਇਕਾਵਤ ਦਉਰੀ ॥
सावलीआ हरि कै ढिग आइ रही अति रीझ इकावत दउरी ॥कृष्णवर्णाः आकर्षकाः स्त्रियः तस्य प्रति (मन्दं) आगच्छन्ति, केचन धावन्तः आगच्छन्ति
ਇਉ ਉਪਮਾ ਉਪਜੀ ਲਖਿ ਫੂਲ ਰਹੀ ਲਪਟਾਇ ਮਨੋ ਤ੍ਰੀਯ ਭਉਰੀ ॥੫੮੩॥
इउ उपमा उपजी लखि फूल रही लपटाइ मनो त्रीय भउरी ॥५८३॥कृष्णमक्षिका इव दृश्यन्ते पुष्परूपं कृष्णं आलिंगयितुं धावन्ति।५८३।
ਸ੍ਯਾਮ ਕਹੈ ਤਿਹ ਕੀ ਉਪਮਾ ਜੋਊ ਦੈਤਨ ਕੋ ਰਿਪੁ ਬੀਰ ਜਸੀ ਹੈ ॥
स्याम कहै तिह की उपमा जोऊ दैतन को रिपु बीर जसी है ॥(कविः) श्यामः तस्य उपमामाह यद् दैत्यानां शत्रुः सफलस्य च योद्धा।
ਜੇ ਤਪ ਬੀਚ ਬਡੋ ਤਪੀਆ ਰਸ ਬਾਤਨ ਮੈ ਅਤਿ ਹੀ ਜੁ ਰਸੀ ਹੈ ॥
जे तप बीच बडो तपीआ रस बातन मै अति ही जु रसी है ॥तं कविः श्यामः प्रशंसति राक्षसशत्रुः श्लाघ्यः योद्धा मुनिषु महातपस्वी रसपुरुषेषु महान् शृङ्गारः
ਜਾਹੀ ਕੋ ਕੰਠ ਕਪੋਤ ਸੋ ਹੈ ਜਿਹ ਭਾ ਮੁਖ ਕੀ ਸਮ ਜੋਤਿ ਸਸੀ ਹੈ ॥
जाही को कंठ कपोत सो है जिह भा मुख की सम जोति ससी है ॥कण्ठः कपोत इव यस्य मुखं चन्द्रप्रकाश इव भासते।
ਤਾ ਮ੍ਰਿਗਨੀ ਤ੍ਰੀਯ ਮਾਰਨ ਕੋ ਹਰਿ ਭਉਹਨਿ ਕੀ ਅਰੁ ਪੰਚ ਕਸੀ ਹੈ ॥੫੮੪॥
ता म्रिगनी त्रीय मारन को हरि भउहनि की अरु पंच कसी है ॥५८४॥यस्य कण्ठः कपोत इव मुखमहिमा चन्द्रवत् यस्य भ्रुवः बाणाः सज्जीकृतः यत् सः हरिवत्स्त्रीणां वधार्थम्।५८४।
ਫਿਰਿ ਕੈ ਹਰਿ ਗ੍ਵਾਰਿਨ ਕੇ ਸੰਗ ਹੋ ਫੁਨਿ ਗਾਵਤ ਸਾਰੰਗ ਰਾਮਕਲੀ ਹੈ ॥
फिरि कै हरि ग्वारिन के संग हो फुनि गावत सारंग रामकली है ॥गोपीभिः सह भ्रमन् कृष्णः सारङ्ग-रामकाली-सङ्गीतगुणान् गायति
ਗਾਵਤ ਹੈ ਮਨ ਆਨੰਦ ਕੈ ਬ੍ਰਿਖਭਾਨੁ ਸੁਤਾ ਸੰਗਿ ਜੂਥ ਅਲੀ ਹੈ ॥
गावत है मन आनंद कै ब्रिखभानु सुता संगि जूथ अली है ॥अस्मिन् पार्श्वे राधा अपि मित्रसमूहेन सह अतीव प्रसन्ना गायति
ਤਾ ਸੰਗ ਡੋਲਤ ਹੈ ਭਗਵਾਨ ਜੋਊ ਅਤਿ ਸੁੰਦਰਿ ਰਾਧੇ ਭਲੀ ਹੈ ॥
ता संग डोलत है भगवान जोऊ अति सुंदरि राधे भली है ॥तस्मिन् एव समूहे कृष्णोऽपि अत्यन्तं सुन्दरी राधा सह चरति
ਰਾਜਤ ਹੈ ਜਿਹ ਕੋ ਸਸਿ ਸੋ ਮੁਖ ਛਾਜਤ ਭਾ ਦ੍ਰਿਗ ਕੰਜ ਕਲੀ ਹੈ ॥੫੮੫॥
राजत है जिह को ससि सो मुख छाजत भा द्रिग कंज कली है ॥५८५॥तस्य राधिकायाः मुखं चन्द्रसदृशं नेत्रं च पद्मपुञ्जवत् ॥५८५॥
ਬ੍ਰਿਖਭਾਨੁ ਸੁਤਾ ਸੰਗ ਬਾਤ ਕਹੀ ਕਬਿ ਸ੍ਯਾਮ ਕਹੈ ਹਰਿ ਜੂ ਰਸਵਾਰੇ ॥
ब्रिखभानु सुता संग बात कही कबि स्याम कहै हरि जू रसवारे ॥शृङ्गारः कृष्णः राधां प्रति टिल्कं कृतवान्
ਜਾ ਮੁਖ ਕੀ ਸਮ ਚੰਦ ਪ੍ਰਭਾ ਜਿਹ ਕੇ ਮ੍ਰਿਗ ਸੇ ਦ੍ਰਿਗ ਸੁੰਦਰ ਕਾਰੇ ॥
जा मुख की सम चंद प्रभा जिह के म्रिग से द्रिग सुंदर कारे ॥राधावक्त्रस्य महिमा चन्द्रमिव चक्षुः कृष्णाक्षी हरः
ਕੇਹਰਿ ਸੀ ਜਿਹ ਕੀ ਕਟਿ ਹੈ ਤਿਨ ਹੂੰ ਬਚਨਾ ਇਹ ਭਾਤਿ ਉਚਾਰੇ ॥
केहरि सी जिह की कटि है तिन हूं बचना इह भाति उचारे ॥सिंहवत् कृशं मुखं यस्य स एवं वदति (कृष्णं भगवतः)।
ਸੋ ਸੁਨਿ ਕੈ ਸਭ ਗ੍ਵਾਰਨੀਯਾ ਮਨ ਕੇ ਸਭਿ ਸੋਕ ਬਿਦਾ ਕਰਿ ਡਾਰੇ ॥੫੮੬॥
सो सुनि कै सभ ग्वारनीया मन के सभि सोक बिदा करि डारे ॥५८६॥सिंहवत् कृशकटिराधा राधा कृष्णेन एवम् उक्ते गोपीनां मनसः सर्वे शोकाः नष्टाः।।५८६।।
ਹਸਿ ਕੈ ਤਿਹ ਬਾਤ ਕਹੀ ਰਸ ਕੀ ਸੁ ਪ੍ਰਭਾ ਜਿਨ ਹੂੰ ਬੜਵਾਨਲ ਲੀਲੀ ॥
हसि कै तिह बात कही रस की सु प्रभा जिन हूं बड़वानल लीली ॥वन-अग्निं पिबन् भगवान् स्मितेन जल्पत् |
ਜੋ ਜਗ ਬੀਚ ਰਹਿਯੋ ਰਵਿ ਕੈ ਨਰ ਕੈ ਤਰੁ ਕੈ ਗਜ ਅਉਰ ਪਪੀਲੀ ॥
जो जग बीच रहियो रवि कै नर कै तरु कै गज अउर पपीली ॥सः लोर्टः, यः सूर्यः, मनुष्यः, गजः, कीटाः अपि सहितं सर्वं जगत्, जगतः सर्ववस्तूनि च व्याप्नोति
ਮੁਖ ਤੇ ਤਿਨ ਸੁੰਦਰ ਬਾਤ ਕਹੀ ਸੰਗ ਗ੍ਵਾਰਨਿ ਕੇ ਅਤਿ ਸਹੀ ਸੁ ਰਸੀਲੀ ॥
मुख ते तिन सुंदर बात कही संग ग्वारनि के अति सही सु रसीली ॥सः अत्यन्तं स्वादिष्टैः वचनैः वदति स्म
ਤਾ ਸੁਨਿ ਕੈ ਸਭ ਰੀਝ ਰਹੀ ਸੁਨਿ ਰੀਝ ਰਹੀ ਬ੍ਰਿਖਭਾਨੁ ਛਬੀਲੀ ॥੫੮੭॥
ता सुनि कै सभ रीझ रही सुनि रीझ रही ब्रिखभानु छबीली ॥५८७॥तस्य वचनं श्रुत्वा सर्वे गोपी राधा च मोहिताः ॥५८७॥
ਗ੍ਵਾਰਨੀਯਾ ਸੁਨਿ ਸ੍ਰਉਨਨ ਮੈ ਬਤੀਆ ਹਰਿ ਕੀ ਅਤਿ ਹੀ ਮਨ ਭੀਨੋ ॥
ग्वारनीया सुनि स्रउनन मै बतीआ हरि की अति ही मन भीनो ॥गोपीः कृष्णस्य वार्तालापं श्रुत्वा अत्यन्तं प्रसन्नाः अभवन्