श्री दसम् ग्रन्थः

पुटः - 1007


ਬਹੁਰੋ ਰਾਖਿ ਨਦੀ ਮੈ ਦਯੋ ॥
बहुरो राखि नदी मै दयो ॥

रज्जुना बद्ध्वा सा धारायाम् अन्तः लम्बितवती ।

ਬਾਧਿ ਤੂੰਬਰੀ ਤਾ ਪਰ ਲੀਨੀ ॥
बाधि तूंबरी ता पर लीनी ॥

तस्मिन् पाशः बद्धः आसीत्, २.

ਜਾ ਤੇ ਜਾਇ ਦੇਗ ਸੋ ਚੀਨੀ ॥੧੫॥
जा ते जाइ देग सो चीनी ॥१५॥

उपरि लौकी-शंखं बद्धवती यथा तत् ज्ञातुं शक्यते।(15)

ਤਬ ਲੌ ਰਾਵ ਤਹਾ ਗਯੋ ਆਈ ॥
तब लौ राव तहा गयो आई ॥

तावत् राजा तत्र आगतः।

ਉਠਿ ਰਾਨੀ ਅਤਿ ਕਰੀ ਬਡਾਈ ॥
उठि रानी अति करी बडाई ॥

तत्र आगत्य राजा बहुप्रशंसया स्वागतं कृतवती ।

ਜੌ ਤੁਮ ਭੂਪ ਅਚੂਕ ਕਹਾਵੋ ॥
जौ तुम भूप अचूक कहावो ॥

हे राजन ! अचुकं (चिह्नं न गम्यमानं) राजा इति वदसि चेत् ।

ਯਾ ਤੁਮਰੀ ਕਹ ਬਿਸਿਖ ਲਗਾਵੋ ॥੧੬॥
या तुमरी कह बिसिख लगावो ॥१६॥

सा पृष्टवती यत् यदि त्वं सुशूलः असि तर्हि त्वं तत् लौकी-शंखं प्रहरसि।’(१६)

ਤਬ ਰਾਜਾ ਤਿਹ ਤੀਰ ਲਗਾਯੋ ॥
तब राजा तिह तीर लगायो ॥

अथ राजा तत्र बाणं निपातितवान्।

ਭਦਰ ਭਵਾਨੀ ਅਤਿ ਡਰ ਪਾਯੋ ॥
भदर भवानी अति डर पायो ॥

रजः बाणं विहाय मुनिं भयभीतं कृतवान् |

ਮੋ ਕਹ ਆਜੁ ਰਾਵ ਯਹ ਲੈਹਿ ਹੈ ॥
मो कह आजु राव यह लैहि है ॥

अयं राजा मां अद्य द्रक्ष्यति।

ਜਾਨੋ ਕਹਾ ਕੋਪ ਕਰਿ ਕਹਿਹੈ ॥੧੭॥
जानो कहा कोप करि कहिहै ॥१७॥

सः चिन्तितवान् यत् यदि रजः तं आविष्करोति तर्हि सः किं करिष्यति इति।(17)

ਦੋਹਰਾ ॥
दोहरा ॥

दोहिरा

ਤਬ ਰਾਜਾ ਹਰਖਤ ਭਯੋ ਤੁਮਰੀ ਤੀਰ ਲਗਾਇ ॥
तब राजा हरखत भयो तुमरी तीर लगाइ ॥

रजः लौकिकशंखं प्रहारं कृत्वा अतीव विवादं अनुभवति स्म,

ਧੰਨ੍ਯ ਧੰਨ੍ਯ ਰਾਨੀ ਕਹਿਯੋ ਮੁਖ ਤੇ ਮੋਦ ਬਢਾਇ ॥੧੮॥
धंन्य धंन्य रानी कहियो मुख ते मोद बढाइ ॥१८॥

राणी च अतिशयेन ताडयति स्म यत् सः उत्तमः अस्ति।(18)

ਤਬ ਰਾਜਾ ਗ੍ਰਿਹ ਕੋ ਗਯੋ ਸਕਿਯੋ ਭੇਦ ਨਹਿ ਚੀਨ ॥
तब राजा ग्रिह को गयो सकियो भेद नहि चीन ॥

रजः रहस्यं न स्वीकृत्य स्वनिवासं प्रति प्रस्थितवान्।

ਇਹ ਛਲੈ ਸੋ ਛੈਲੀ ਛਲ੍ਯੋ ਰਾਨੀ ਅਧਿਕ ਪ੍ਰਬੀਨ ॥੧੯॥
इह छलै सो छैली छल्यो रानी अधिक प्रबीन ॥१९॥

percc;dve रानी तं तादृशेन कपटेन जित्वा आसीत्।(19)

ਪ੍ਰਥਮ ਭੋਗ ਤਾ ਸੋ ਕਰਿਯੋ ਬਹੁਰਿ ਦੇਗ ਮੈ ਡਾਰਿ ॥
प्रथम भोग ता सो करियो बहुरि देग मै डारि ॥

प्रथमं सा तस्य सह मैथुनं कृत्वा ततः तं कड़ाहीयां स्थापयति स्म ।

ਪੁਨਿ ਬਚਿਤ੍ਰ ਰਥ ਕੋ ਛਰਿਯੋ ਐਸੋ ਚਰਿਤ ਸੁ ਧਾਰਿ ॥੨੦॥
पुनि बचित्र रथ को छरियो ऐसो चरित सु धारि ॥२०॥

ततः च चीकेन सह, मोहितः बचितेर रथः।(20)

ਚੌਪਈ ॥
चौपई ॥

चौपाई

ਪ੍ਰਥਮ ਤੀਰ ਤੁਮਰਹਿ ਲਗਵਾਯੋ ॥
प्रथम तीर तुमरहि लगवायो ॥

प्रथमं त्वां बाणेन जघान |

ਬਹੁਰਿ ਭਵਾਨੀ ਭਦ੍ਰ ਡਰਾਇਯੋ ॥
बहुरि भवानी भद्र डराइयो ॥

प्रथमं सा लौकी-शैल-प्रहारं प्राप्य भवानी-भदरात् भयभीता अभवत् ।

ਬਹੁਰਿ ਦੇਗ ਤੇ ਕਾਢਿ ਮੰਗਾਯੋ ॥
बहुरि देग ते काढि मंगायो ॥

ततः (सः) डेगतः बहिः निष्कास्य आहूतः।

ਪੁਨਿ ਤ੍ਰਿਯ ਤਾ ਸੌ ਕੇਲ ਕਮਾਯੋ ॥੨੧॥
पुनि त्रिय ता सौ केल कमायो ॥२१॥

सा तं कड़ाहीद्वारा तारितवती ततः मेकग्लोवद्वारा प्रसादितवती।(21)

ਦੋਹਰਾ ॥
दोहरा ॥

दोहिरा

ਇਹ ਛਲ ਸੌ ਛਲਿ ਰਾਵ ਕੋ ਤਾ ਸੋ ਕੇਲ ਕਮਾਇ ॥
इह छल सौ छलि राव को ता सो केल कमाइ ॥

तादृशेन छितरेण सा राजं वञ्चयित्वा तेन सह विनोदं कृतवती,

ਬਹੁਰਿ ਭਵਾਨੀ ਭਦ੍ਰ ਕੌ ਦੀਨੋ ਧਾਮ ਪਠਾਇ ॥੨੨॥
बहुरि भवानी भद्र कौ दीनो धाम पठाइ ॥२२॥

ततः च भवानी भदरं स्वाश्रमं प्रेषितवान्।(22)(1)

ਇਤਿ ਸ੍ਰੀ ਚਰਿਤ੍ਰ ਪਖ੍ਯਾਨੇ ਤ੍ਰਿਯਾ ਚਰਿਤ੍ਰੇ ਮੰਤ੍ਰੀ ਭੂਪ ਸੰਬਾਦੇ ਇਕ ਸੌ ਛਤੀਸਵੋ ਚਰਿਤ੍ਰ ਸਮਾਪਤਮ ਸਤੁ ਸੁਭਮ ਸਤੁ ॥੧੩੬॥੨੭੧੬॥ਅਫਜੂੰ॥
इति स्री चरित्र पख्याने त्रिया चरित्रे मंत्री भूप संबादे इक सौ छतीसवो चरित्र समापतम सतु सुभम सतु ॥१३६॥२७१६॥अफजूं॥

१३६तमः शुभच्रितरदृष्टान्तराजमन्त्रीसंवादः,आशीर्वादेन सम्पन्नः। (१३६)(२७१४) २.

ਦੋਹਰਾ ॥
दोहरा ॥

दोहिरा

ਮਛਲੀ ਬੰਦਰ ਕੋ ਰਹੇ ਦ੍ਰੁਪਦ ਦੇਵ ਬਡਭਾਗ ॥
मछली बंदर को रहे द्रुपद देव बडभाग ॥

मच्छली बन्दरस्य घाटे शुभः व्यक्तिः द्रुपददेवः निवसति स्म ।

ਸੂਰਬੀਰ ਜਾ ਕੇ ਸਦਾ ਰਹੈ ਚਰਨ ਸੋ ਲਾਗ ॥੧॥
सूरबीर जा के सदा रहै चरन सो लाग ॥१॥

अनेके निर्भीकाः तम् आगत्य आशीर्वादार्थं पादयोः पतितवन्तः।(१)

ਚੌਪਈ ॥
चौपई ॥

चौपाई

ਤਿਨਿਕ ਜਗ੍ਯ ਕੋ ਬ੍ਯੋਤ ਬਨਾਯੋ ॥
तिनिक जग्य को ब्योत बनायो ॥

सः यज्ञं कर्तुं योजनां कृतवान् ।

ਸਭ ਬਿਪ੍ਰਨ ਕੌ ਧਾਮ ਬੁਲਾਯੋ ॥
सभ बिप्रन कौ धाम बुलायो ॥

सः संस्कारभोजनस्य योजनां कृत्वा सर्वान् ब्राह्मणपुरोहितान् आमन्त्रितवान्।

ਖਾਨ ਪਾਨ ਤਿਨ ਕੋ ਬਹੁ ਦੀਨੋ ॥
खान पान तिन को बहु दीनो ॥

तेभ्यः बहु खादनपानं दत्तवान्।

ਤਿਨ ਕੇ ਮੋਹਿ ਚਿਤ ਕੋ ਲੀਨੋ ॥੨॥
तिन के मोहि चित को लीनो ॥२॥

रम्यभोजनं सेवयामास तेषां वरं च अर्जितवान्।(2)

ਦੋਹਰਾ ॥
दोहरा ॥

दोहिरा

ਤੌਨ ਅਨਲ ਕੀ ਆਂਚ ਤੇ ਨਿਕਸੀ ਸੁਤਾ ਅਪਾਰ ॥
तौन अनल की आंच ते निकसी सुता अपार ॥

अनुष्ठान-अग्नितः कन्या प्रकटिता अभवत्।

ਨਾਮ ਦ੍ਰੋਪਤੀ ਤਵਨ ਕੋ ਬਿਪ੍ਰਨ ਧਰਿਯੋ ਬਿਚਾਰ ॥੩॥
नाम द्रोपती तवन को बिप्रन धरियो बिचार ॥३॥

चिन्तयित्वा ब्राह्मणाः तस्याः नाम दारोपदी इति कृतवन्तः।(3)

ਤਾ ਪਾਛੇ ਬਿਧਨੈ ਦਯੋ ਧ੍ਰਿਸਟਦੁਮਨ ਸੁਤ ਏਕ ॥
ता पाछे बिधनै दयो ध्रिसटदुमन सुत एक ॥

ततः परं सर्वव्यापकः तेभ्यः एकं पुत्रं दुष्ट् इति

ਦ੍ਰੋਣਚਾਰਜ ਕੇ ਛੈ ਨਿਮਿਤ ਜੀਤਨ ਜੁਧ ਅਨੇਕ ॥੪॥
द्रोणचारज के छै निमित जीतन जुध अनेक ॥४॥

दमन (शत्रुनाशकः)।(4)

ਚੌਪਈ ॥
चौपई ॥

चौपाई

ਜੋਬਨ ਜਬੈ ਦ੍ਰੋਪਤੀ ਭਯੋ ॥
जोबन जबै द्रोपती भयो ॥

यदा द्रौपतिः युवा अभवत्।

ਨਿਜ ਜਿਯ ਮੈ ਅਸ ਠਾਟ ਠਟਯੋ ॥
निज जिय मै अस ठाट ठटयो ॥

यदा दारोपदी वयसः आगता, तदा सा मनसि चिन्तितवती,

ਐਸੋ ਕਛੂ ਸੁਯੰਬਰ ਕਰੌ ॥
ऐसो कछू सुयंबर करौ ॥

एतादृशं किमपि कुर्मः

ਜਾ ਤੇ ਸੂਰਬੀਰ ਪਤਿ ਬਰੌ ॥੫॥
जा ते सूरबीर पति बरौ ॥५॥

मम स्वयम्बरः भवेत् (भर्तुः चयनार्थम्) सः च वीरः भवेत्।(5)

ਅੜਿਲ ॥
अड़िल ॥

अरिल्

ਏਕ ਮਛ ਕੋ ਊਪਰ ਬਧ੍ਯੋ ਬਨਾਇ ਕੈ ॥
एक मछ को ऊपर बध्यो बनाइ कै ॥

'वेणुदण्डस्य उपरि मत्स्यः लम्बितः भविष्यति।'

ਤੇਲ ਡਾਰਿ ਤਰ ਦਿਯੋ ਕਰਾਹ ਚੜਾਇ ਕੈ ॥
तेल डारि तर दियो कराह चड़ाइ कै ॥

'तत्र अधः तैलयुक्तः मुक्तकड़ाही, स्थापिता भविष्यति।'