श्री दसम् ग्रन्थः

पुटः - 1011


ਜਬ ਪਿਯ ਲੈ ਗੰਗਾ ਮਹਿ ਨੈਹੋ ਜਾਇ ਕੈ ॥
जब पिय लै गंगा महि नैहो जाइ कै ॥

स यदा भर्ता गङ्गायां स्नानं कुर्वन् आसीत्, तदा ।

ਹੋ ਭਗਨੀ ਮੁਖ ਤੇ ਭਾਖਿ ਮਿਲੌਗੀ ਆਇ ਕੈ ॥੫॥
हो भगनी मुख ते भाखि मिलौगी आइ कै ॥५॥

भगिनीं द्रष्टुं बहानेन सा तं द्रष्टुं आगच्छति स्म।(5)

ਦੋਹਰਾ ॥
दोहरा ॥

दोहिरा

ਮੀਤ ਨਾਥ ਕੌ ਸੰਗ ਲੈ ਤਹ ਕੋ ਕਿਯੋ ਪਯਾਨ ॥
मीत नाथ कौ संग लै तह को कियो पयान ॥

सा पतिं मित्रं च गृहीत्वा गङ्गां प्रति प्रस्थिता ।

ਕੇਤਿਕ ਦਿਨਨ ਬਿਤਾਇ ਕੈ ਗੰਗ ਕਿਯੋ ਇਸਨਾਨ ॥੬॥
केतिक दिनन बिताइ कै गंग कियो इसनान ॥६॥

स्नात्वा गंगायां बहुदिनानि ॥(६)

ਚੌਪਈ ॥
चौपई ॥

चौपाई

ਪਤਿ ਕੋ ਸੰਗ ਗੰਗ ਲੈ ਨ੍ਰਹਾਈ ॥
पति को संग गंग लै न्रहाई ॥

पतिना सह गङ्गायाम् स्नाता |

ਭਾਖਿ ਬਹਿਨਿ ਤਾ ਸੋ ਲਪਟਾਈ ॥
भाखि बहिनि ता सो लपटाई ॥

सा भर्त्रा सह गङ्गां प्राप्य तत्र भगिनी इति आहूय तं आलिङ्गितवती ।

ਮਨ ਮਾਨਤ ਤਿਨ ਕੇਲ ਕਮਾਯੋ ॥
मन मानत तिन केल कमायो ॥

तस्य हृदयं यावत् क्रीडति स्म

ਮੂਰਖ ਕੰਤ ਭੇਵ ਨਹਿ ਪਾਯੋ ॥੭॥
मूरख कंत भेव नहि पायो ॥७॥

हृदयप्रेमं कृत्वा मूढपतिः न अनुमानं कर्तुं शक्नोति स्म।(7)

ਚਿਮਟਿ ਚਿਮਟਿ ਤਾ ਸੋ ਲਪਟਾਈ ॥
चिमटि चिमटि ता सो लपटाई ॥

चिमटीभिः वेष्टितः

ਮਨ ਮਾਨਤ ਤ੍ਰਿਯ ਕੇਲ ਕਮਾਈ ॥
मन मानत त्रिय केल कमाई ॥

आलिंगयन्त्याः लाडयन्त्याः च सा तस्य सह गहनं प्रेम्णा कृतवती ।

ਦਿਨ ਦੇਖਤ ਤ੍ਰਿਯ ਕੇਲ ਕਮਾਯੋ ॥
दिन देखत त्रिय केल कमायो ॥

दिवसं दृष्ट्वा सा स्त्रिया क्रीडां कृतवती ।

ਮੂਰਖ ਕੰਤ ਭੇਵ ਨਹਿ ਪਾਯੋ ॥੮॥
मूरख कंत भेव नहि पायो ॥८॥

विस्तृतदिवसप्रकाशे च सा लिंगं भुङ्क्ते स्म किन्तु इनाने पतिः न ज्ञातुं शक्नोति स्म।(8)

ਦੋਹਰਾ ॥
दोहरा ॥

दोहिरा

ਮਨ ਮਾਨਤ ਕੋ ਮਾਨਿ ਰਤਿ ਦੀਨੋ ਜਾਰ ਉਠਾਇ ॥
मन मानत को मानि रति दीनो जार उठाइ ॥

भृशं भुक्त्वा कान्तं विदां कृतवती ।

ਮੁਖ ਬਾਏ ਮੂਰਖ ਰਹਿਯੋ ਭੇਦ ਨ ਸਕਿਯੋ ਪਾਇ ॥੯॥
मुख बाए मूरख रहियो भेद न सकियो पाइ ॥९॥

भर्तुः शिरः च रहस्यं न ज्ञात्वा लम्बमानं त्यक्तम्।(9)(1)

ਇਤਿ ਸ੍ਰੀ ਚਰਿਤ੍ਰ ਪਖ੍ਯਾਨੇ ਤ੍ਰਿਯਾ ਚਰਿਤ੍ਰੇ ਮੰਤ੍ਰੀ ਭੂਪ ਸੰਬਾਦੇ ਇਕ ਸੌ ਅਠਤੀਸਵੋ ਚਰਿਤ੍ਰ ਸਮਾਪਤਮ ਸਤੁ ਸੁਭਮ ਸਤੁ ॥੧੩੮॥੨੭੬੯॥ਅਫਜੂੰ॥
इति स्री चरित्र पख्याने त्रिया चरित्रे मंत्री भूप संबादे इक सौ अठतीसवो चरित्र समापतम सतु सुभम सतु ॥१३८॥२७६९॥अफजूं॥

१३८तमः शुभच्रितराणां दृष्टान्तः राजमन्त्रीसंवादः, आशीर्वादेन सम्पन्नः। (१३८)(२७६६) २.

ਅੜਿਲ ॥
अड़िल ॥

अरिल्

ਮਾਨਣੇਸੁਰੀ ਰਾਨੀ ਅਤਿਹਿ ਸੁ ਸੋਹਨੀ ॥
मानणेसुरी रानी अतिहि सु सोहनी ॥

मानेश्वरी रानी अत्यन्तं सुन्दरी आसीत्,

ਸਿੰਘ ਗਰੂਰ ਨ੍ਰਿਪਤਿ ਕੇ ਚਿਤ ਕੀ ਮੋਹਨੀ ॥
सिंघ गरूर न्रिपति के चित की मोहनी ॥

सा राजा गरूरसिंहस्य प्रियतमा आसीत् ।

ਬੈਰਮ ਸਿੰਘ ਬਿਲੋਕਿਯੋ ਜਬ ਤਿਨ ਜਾਇ ਕੈ ॥
बैरम सिंघ बिलोकियो जब तिन जाइ कै ॥

परन्तु यदा सा बेरमसिंहं दृष्टवती तदा

ਹੋ ਮਦਨ ਬਸ੍ਰਯ ਹ੍ਵੈ ਗਿਰੀ ਭੂਮਿ ਮੁਰਛਾਇ ਕੈ ॥੧॥
हो मदन बस्रय ह्वै गिरी भूमि मुरछाइ कै ॥१॥

सा तं प्रति पतित्वा चेतनामपि नष्टा अभवत्।(1)

ਚੌਪਈ ॥
चौपई ॥

चौपाई

ਉਠਤ ਪ੍ਰੀਤਿ ਪ੍ਰਿਯ ਅਧਿਕ ਲਗਾਈ ॥
उठत प्रीति प्रिय अधिक लगाई ॥

उत्थाय सा महिला तस्य प्रेम्णा पतिता

ਕਾਮ ਕੇਲ ਤਿਹ ਸਾਥ ਕਮਾਈ ॥
काम केल तिह साथ कमाई ॥

सा पुनः सजगतां प्राप्य तं स्नेहेन गृहीत्वा प्रेम्णा कृतवती ।

ਬਹੁਰਿ ਜਾਰ ਇਹ ਭਾਤਿ ਉਚਾਰੋ ॥
बहुरि जार इह भाति उचारो ॥

अथ सः वयस्कः एवं उक्तवान्।

ਸੁਨੋ ਤ੍ਰਿਯਾ ਤੁਮ ਬਚਨ ਹਮਾਰੋ ॥੨॥
सुनो त्रिया तुम बचन हमारो ॥२॥

ततोऽब्रवीत्-अहो भगवन् शृणु मां,(२) ।

ਤੌ ਲਖਿ ਹੌ ਮੈ ਤੁਮੈ ਪ੍ਯਾਰੋ ॥
तौ लखि हौ मै तुमै प्यारो ॥

अहं तव प्रेम तदा अवगमिष्यामि

ਪਤਿ ਦੇਖਤ ਮੁਹਿ ਸਾਥ ਬਿਹਾਰੋ ॥
पति देखत मुहि साथ बिहारो ॥

'अहं विश्वासं करिष्यामि यत् त्वं मां प्रेम करोषि यदा त्वं भर्तुः पश्यन् मया सह प्रेम करोषि।'

ਤਬ ਤੈਸੀ ਤ੍ਰਿਯ ਘਾਤ ਬਨਾਈ ॥
तब तैसी त्रिय घात बनाई ॥

अथ सा स्त्रिया तादृशं चरित्रं कृतवती।

ਸੋ ਮੈ ਤੁਮ ਸੌ ਕਹਤ ਸੁਨਾਈ ॥੩॥
सो मै तुम सौ कहत सुनाई ॥३॥

ततः सा स्त्रिया तादृशी योजना उत्कीर्णा, या अहं (मन्त्री) भवन्तं पठिष्यामि।(3)

ਦੋਹਰਾ ॥
दोहरा ॥

दोहिरा

ਤਿਨ ਘਰ ਭੀਤਰ ਪੀਰ ਕੋ ਰਾਖਿਯੋ ਥਾਨ ਬਨਾਇ ॥
तिन घर भीतर पीर को राखियो थान बनाइ ॥

तस्याः गृहे पीरस्य पुण्यस्य कृते स्थानं निर्मितम् आसीत् ।

ਮਾਨਨੇਸ੍ਵਰੀ ਘਾਤ ਲਖਿ ਦੀਨੋ ਤਾਹਿ ਗਿਰਾਇ ॥੪॥
माननेस्वरी घात लखि दीनो ताहि गिराइ ॥४॥

अवसरं प्राप्य मानेश्वरी तत् ध्वस्तं कृतवान्।(4)

ਚੌਪਈ ॥
चौपई ॥

चौपाई

ਢਾਹਿ ਥਾਨ ਨਿਜੁ ਪਤਿਹਿ ਦਿਖਾਯੋ ॥
ढाहि थान निजु पतिहि दिखायो ॥

विध्वंस्य तत्स्थानं भर्तुः दर्शितवती

ਪੀਰ ਨਾਮ ਲੈ ਅਤਿ ਡਰ ਪਾਯੋ ॥
पीर नाम लै अति डर पायो ॥

तत् खण्डयित्वा सा पतिम् आहूय पीरम् उद्धृत्य भयभीता अभवत् ।

ਰੋਸ ਅਬੈ ਸੁਰਤਾਨ ਬਢੈਹੈ ॥
रोस अबै सुरतान बढैहै ॥

इदानीं सः पीरः (सुल्तान सखी सरवरः) अतीव क्रुद्धः अभवत्

ਤੋ ਕੌ ਡਾਰਿ ਖਾਟ ਤੇ ਦੈਹੈ ॥੫॥
तो कौ डारि खाट ते दैहै ॥५॥

'अचिरेण, समवयस्कः क्रुद्धः भूत्वा भवतः शय्यायाः उपरि पतति।(5)

ਪ੍ਰਥਮ ਡਾਰਿ ਤਹ ਤੇ ਤੁਹਿ ਦੈ ਹੈ ॥
प्रथम डारि तह ते तुहि दै है ॥

प्रथमं सः भवन्तं शयनाद् पातयिष्यति।

ਬਹੁਰਿ ਖਾਟ ਕੇ ਤਰੇ ਦਬੈ ਹੈ ॥
बहुरि खाट के तरे दबै है ॥

'प्रथमं त्वां शय्यायाः अधः क्षिप्य ततः अधः धक्कायिष्यति।'

ਮੋ ਕਹ ਪਕਰਿ ਤਹਾ ਹੀ ਡਰਿ ਹੈ ॥
मो कह पकरि तहा ही डरि है ॥

सः मां अपि गृहीत्वा तत्र क्षिपेत्।

ਦੁਹੂੰਅਨਿ ਕੌ ਗੋਡਨ ਸੌ ਮਰਿ ਹੈ ॥੬॥
दुहूंअनि कौ गोडन सौ मरि है ॥६॥

'स मामपि क्षिपति, ततः जानुभ्यां पदाति।'(6)

ਰਸਰਨ ਸਾਥ ਬੰਧ ਕਰਿ ਲੈ ਹੈ ॥
रसरन साथ बंध करि लै है ॥

पाशैः बध्नाति

ਤਾ ਪਾਛੇ ਤੋ ਕੌ ਉਲਟੈ ਹੈ ॥
ता पाछे तो कौ उलटै है ॥

'सः अस्मान् पाशेन बद्ध्वा, उल्टावस्थां लम्बयिष्यति।'

ਔਧ ਖਾਟ ਤਵ ਉਪਰਿ ਡਰਿ ਹੈ ॥
औध खाट तव उपरि डरि है ॥

वमनं भवतः उपरि क्षिप्यते, .

ਬਹੁਰਿ ਤੁਮੈ ਜਾਨਨ ਸੌ ਮਰਿ ਹੈ ॥੭॥
बहुरि तुमै जानन सौ मरि है ॥७॥

'सः भवतः उपरि शयनं स्थापयति, ततः त्वां हन्ति।'(7)