श्री दसम् ग्रन्थः

पुटः - 1115


ਲਪਟਿ ਲਪਟਿ ਆਸਨ ਕਰੈ ਹੇਰਿ ਹੇਰਿ ਮੁਖ ਯਾਰ ॥੫॥
लपटि लपटि आसन करै हेरि हेरि मुख यार ॥५॥

सख्यस्य मुखं दृष्ट्वा सा आसनानि कृत्वा बाहुयुग्मम् । ५.

ਚੌਪਈ ॥
चौपई ॥

चतुर्विंशतिः : १.

ਰੈਨਿ ਦਿਵਸ ਤਾ ਸੌ ਰਤਿ ਕਰੈ ॥
रैनि दिवस ता सौ रति करै ॥

राटदलः तेन सह क्रीडति स्म ।

ਮਾਤ ਪਿਤਾ ਤੈ ਚਿਤ ਮੈ ਡਰੈ ॥
मात पिता तै चित मै डरै ॥

परन्तु चिते माता पितुः भीता आसीत् ।

ਪਿਯ ਮੁਹਿ ਕਹਿਯੋ ਸੰਗਿ ਕਰ ਲੀਜੈ ॥
पिय मुहि कहियो संगि कर लीजै ॥

(एकदा सः) प्रीतमं मां स्वेन सह नेतुम् अपृच्छत्

ਅਵਰੈ ਦੇਸ ਪਯਾਨੋ ਕੀਜੈ ॥੬॥
अवरै देस पयानो कीजै ॥६॥

अन्यदेशं गच्छतु। ६.

ਦ੍ਵੈ ਬਾਜਨ ਆਰੂੜਿਤ ਹ੍ਵੈਹੈਂ ॥
द्वै बाजन आरूड़ित ह्वैहैं ॥

(वयम्) द्वौ अश्वौ आरुह्य गमिष्यामः

ਪਿਤੁ ਕੋ ਸਕਲ ਖਜਾਨ ਲੈਹੈਂ ॥
पितु को सकल खजान लैहैं ॥

पितुः च सर्वं निधिं गृह्णीयात्।

ਮਨ ਭਾਵਤ ਤੋ ਸੌ ਰਤਿ ਕਰਿ ਹੌ ॥
मन भावत तो सौ रति करि हौ ॥

अहं त्वया सह हृदयं यावत् क्रीडिष्यामि,

ਸਕਲ ਦ੍ਰਪ ਕੰਦ੍ਰਪ ਕੇ ਹਰਿ ਹੌ ॥੭॥
सकल द्रप कंद्रप के हरि हौ ॥७॥

येन काम देवस्य सर्वः अभिमानः नष्टः भविष्यति। ७.

ਭਲੀ ਭਲੀ ਤਬ ਤਾਹਿ ਬਖਾਨ੍ਯੋ ॥
भली भली तब ताहि बखान्यो ॥

अथ (सः सखीवचनं श्रुत्वा) तां साधु उक्तवान्

ਤਾ ਕੋ ਬਚਨ ਸਤ੍ਯ ਕਰਿ ਮਾਨ੍ਯੋ ॥
ता को बचन सत्य करि मान्यो ॥

तस्य वचनं च सत्यमिति स्वीकृतवान्।

ਪਿਤੁ ਕੋ ਲੇਤ ਖਜਾਨਾ ਭਈ ॥
पितु को लेत खजाना भई ॥

(सः) पितुः निधिं गृहीतवान्

ਚਾਦਾ ਛੋਰਿ ਦਛਿਨਹਿ ਗਈ ॥੮॥
चादा छोरि दछिनहि गई ॥८॥

चन्दश्च नगरं त्यक्त्वा दक्षिणं गतः | ८.

ਲੇਖਤ ਇਹੈ ਭਵਨ ਮੈ ਭਈ ॥
लेखत इहै भवन मै भई ॥

सा गृहे एव लिखित्वा गता

ਹੌ ਤੀਰਥ ਨ੍ਰਹੈਬੇ ਕੋ ਗਈ ॥
हौ तीरथ न्रहैबे को गई ॥

तीर्थस्नानं कर्तुं गतः इति।

ਮਿਲਿਹੋਂ ਤੁਮੈ ਜਿਯਤ ਜੌ ਆਈ ॥
मिलिहों तुमै जियत जौ आई ॥

यदि त्वं जीवितः प्रत्यागच्छसि तर्हि आगमिष्यसि।

ਜੌ ਮਰਿ ਗਈ ਤ ਰਾਮ ਸਹਾਈ ॥੯॥
जौ मरि गई त राम सहाई ॥९॥

यदि सा म्रियते तर्हि रामो बहूनि कार्याणि करिष्यति। ९.

ਗ੍ਰਿਹ ਕੋ ਸਕਲ ਦਰਬੁ ਸੰਗ ਲੈ ਕੈ ॥
ग्रिह को सकल दरबु संग लै कै ॥

गृहस्य सर्वधनेन सह

ਉਧਰਿ ਚਲੀ ਤਾ ਸੌ ਹਿਤ ਕੈ ਕੈ ॥
उधरि चली ता सौ हित कै कै ॥

सा तस्य प्रेम्णा प्रस्थिता ।

ਲਪਟਿ ਲਪਟਿ ਤਾ ਸੌ ਰਤਿ ਕਰੈ ॥
लपटि लपटि ता सौ रति करै ॥

सा तस्य सह क्रीडति स्म

ਦ੍ਰਪ ਕੰਦ੍ਰਪ ਕੋ ਸਭ ਹੀ ਹਰੈ ॥੧੦॥
द्रप कंद्रप को सभ ही हरै ॥१०॥

तथा काम देवस्य सर्वान् गौरवं दूरं करिष्यति स्म। १०.

ਬੀਤਤ ਬਰਖ ਬਹੁਤ ਜਬ ਭਏ ॥
बीतत बरख बहुत जब भए ॥

यदा बहूनि वर्षाणि व्यतीतानि

ਸਭ ਹੀ ਖਾਇ ਖਜਾਨੋ ਗਏ ॥
सभ ही खाइ खजानो गए ॥

सर्वं च निधिं खादितवान्।

ਭੂਖੀ ਮਰਨ ਤਰੁਨਿ ਜਬ ਲਾਗੀ ॥
भूखी मरन तरुनि जब लागी ॥

यदा स्त्रियः बुभुक्षिताः अभवन् ।

ਤਬ ਹੀ ਛੋਰਿ ਪ੍ਰੀਤਮਹਿ ਭਾਗੀ ॥੧੧॥
तब ही छोरि प्रीतमहि भागी ॥११॥

ततः कान्तं त्यक्त्वा पलायिता । ११.

ਅੜਿਲ ॥
अड़िल ॥

अडिगः : १.

ਬਹੁਰਿ ਸਹਿਰ ਚਾਦਾ ਮੈ ਪਹੁਚੀ ਆਇ ਕੈ ॥
बहुरि सहिर चादा मै पहुची आइ कै ॥

ततः चण्डानगरम् आगतवान्

ਮਾਤ ਪਿਤਾ ਕੇ ਪਗਨ ਰਹੀ ਲਪਟਾਇ ਕੈ ॥
मात पिता के पगन रही लपटाइ कै ॥

माता च पितुः पादयोः आलम्बितवती।

ਮੈ ਜੁ ਤੀਰਥਨ ਧਰਮ ਕਰਿਯੋ ਸੋ ਲੀਜਿਯੈ ॥
मै जु तीरथन धरम करियो सो लीजियै ॥

(सः वक्तुं प्रवृत्तः) मया तीर्थेषु कृतं गृहाण (भवतः)।

ਹੋ ਅਰਧ ਪੁੰਨ੍ਯ ਦੈ ਮੋਹਿ ਅਸੀਸਾ ਦੀਜਿਯੈ ॥੧੨॥
हो अरध पुंन्य दै मोहि असीसा दीजियै ॥१२॥

(तस्य) पुण्यस्यार्धं च दत्त्वा मां आशीर्वादं ददातु। १२.

ਸੁਨਿ ਸੁਨਿ ਐਸੇ ਬਚਨ ਰੀਝਿ ਰਾਜਾ ਰਹਿਯੋ ॥
सुनि सुनि ऐसे बचन रीझि राजा रहियो ॥

एवं वचनं श्रुत्वा राजा प्रसन्नः अभवत्

ਧੰਨ੍ਯ ਧੰਨ੍ਯ ਦੁਹਿਤਾ ਕੋ ਨਾਰਿ ਸਹਿਤ ਕਹਿਯੋ ॥
धंन्य धंन्य दुहिता को नारि सहित कहियो ॥

धन्या च कन्या (तस्य) भार्या सह।

ਤੀਰਥ ਸਕਲ ਅਨ੍ਰਹਾਇ ਮਿਲੀ ਮੁਹਿ ਆਇ ਕੈ ॥
तीरथ सकल अन्रहाइ मिली मुहि आइ कै ॥

(इत्) मम समीपम् आगतं सर्वान् तीर्थयात्रिकान् स्नात्वा

ਹੋ ਜਨਮ ਜਨਮ ਕੇ ਪਾਪਨ ਦਯੋ ਮਿਟਾਇ ਕੈ ॥੧੩॥
हो जनम जनम के पापन दयो मिटाइ कै ॥१३॥

(मम च) जन्मपापानि मेटितानि। १३.

ਦੋਹਰਾ ॥
दोहरा ॥

द्वयम् : १.

ਭੋਗ ਪ੍ਰਥਮ ਕਰਿ ਜਾਰ ਤਜ ਤਹੀ ਪਹੂਚੀ ਆਇ ॥
भोग प्रथम करि जार तज तही पहूची आइ ॥

सख्या सह रम्य (तदा) तं त्यक्त्वा सा (स्वगृहं) आगता।

ਭੇਦ ਮੂੜ ਨ੍ਰਿਪ ਨ ਲਹਿਯੋ ਲਈ ਗਰੇ ਸੌ ਲਾਇ ॥੧੪॥
भेद मूड़ न्रिप न लहियो लई गरे सौ लाइ ॥१४॥

भेदं न विज्ञाय मूढो राजा तं आलिङ्गयत् । १४.

ਇਤਿ ਸ੍ਰੀ ਚਰਿਤ੍ਰ ਪਖ੍ਯਾਨੇ ਤ੍ਰਿਯਾ ਚਰਿਤ੍ਰੇ ਮੰਤ੍ਰੀ ਭੂਪ ਸੰਬਾਦੇ ਦੋਇ ਸੌ ਚੌਦਸ ਚਰਿਤ੍ਰ ਸਮਾਪਤਮ ਸਤੁ ਸੁਭਮ ਸਤੁ ॥੨੧੪॥੪੧੧੦॥ਅਫਜੂੰ॥
इति स्री चरित्र पख्याने त्रिया चरित्रे मंत्री भूप संबादे दोइ सौ चौदस चरित्र समापतम सतु सुभम सतु ॥२१४॥४११०॥अफजूं॥

अत्र श्रीचरितोपख्यानस्य त्रिचरितस्य मन्त्री भूपसंवादस्य २१४ अध्यायस्य समापनम्, सर्वं शुभम्। २१४.४११० इति । गच्छति

ਦੋਹਰਾ ॥
दोहरा ॥

द्वयम् : १.

ਦਛਿਨ ਕੋ ਰਾਜਾ ਬਡੋ ਸੰਭਾ ਨਾਮ ਸੁ ਬੀਰ ॥
दछिन को राजा बडो संभा नाम सु बीर ॥

साम्भा नाम्ना दक्षिणे राजा महायोद्धा |

ਔਰੰਗ ਸਾਹ ਜਾ ਸੋ ਸਦਾ ਲਰਤ ਰਹਤ ਰਨਧੀਰ ॥੧॥
औरंग साह जा सो सदा लरत रहत रनधीर ॥१॥

येन सह औरङ्गजेबः सर्वदा युद्धं कुर्वन् आसीत् । १.

ਚੌਪਈ ॥
चौपई ॥

चतुर्विंशतिः : १.

ਸੰਭਾ ਪੁਰ ਸੁ ਨਗਰ ਇਕ ਤਹਾ ॥
संभा पुर सु नगर इक तहा ॥

तत्र सम्भापुर इति नगरम् आसीत्

ਰਾਜ ਕਰਤ ਸੰਭਾ ਜੂ ਜਹਾ ॥
राज करत संभा जू जहा ॥

यत्र सम्भा जी शासनं करोति स्म।

ਇਕ ਕਵਿ ਕਲਸ ਰਹਤ ਗ੍ਰਿਹ ਵਾ ਕੇ ॥
इक कवि कलस रहत ग्रिह वा के ॥

तस्य गृहे शिरोमणिः ('कला') कविः निवसति स्म,

ਪਰੀ ਸਮਾਨ ਸੁਤਾ ਗ੍ਰਿਹ ਤਾ ਕੈ ॥੨॥
परी समान सुता ग्रिह ता कै ॥२॥

यस्य गृहे परी इव कन्या आसीत्। २.

ਜਬ ਸੰਭਾ ਤਿਹ ਰੂਪ ਨਿਹਾਰਿਯੋ ॥
जब संभा तिह रूप निहारियो ॥

यदा सम्भा तस्य रूपं दृष्टवान्