श्री दसम् ग्रन्थः

पुटः - 1134


ਅੜਿਲ ॥
अड़िल ॥

अडिगः : १.

ਦੂਤੀ ਪਠੈ ਤਾਹਿ ਗ੍ਰਿਹ ਬੋਲਿ ਪਠਾਇਯੋ ॥
दूती पठै ताहि ग्रिह बोलि पठाइयो ॥

दूतं प्रेषयित्वा तं गृहम् आहूतवान्।

ਕਾਮ ਭੋਗ ਤਾ ਸੌ ਬਹੁ ਭਾਤਿ ਕਮਾਇਯੋ ॥
काम भोग ता सौ बहु भाति कमाइयो ॥

तस्य सह अनेकविधमैथुनभोगाः आसन्।

ਸੋਇ ਸਾਹ ਜਬ ਜਾਇ ਤੇ ਤਾਹਿ ਬੁਲਾਵਈ ॥
सोइ साह जब जाइ ते ताहि बुलावई ॥

यदा शाहः निद्रां करोति स्म तदा सा तं आह्वयति स्म

ਹੋ ਤਾਹਿ ਭਏ ਰਸ ਰੀਤਿ ਪ੍ਰੀਤਿ ਉਪਜਾਵਈ ॥੫॥
हो ताहि भए रस रीति प्रीति उपजावई ॥५॥

सा च तस्य सह सुखेन क्रीडन् स्वस्य प्रेम्णः अभिव्यक्तिं करोति स्म। ५.

ਚੌਪਈ ॥
चौपई ॥

चतुर्विंशतिः : १.

ਤਰੁਨੀ ਉਠਤ ਸਾਹ ਹੂ ਜਾਗਿਯੋ ॥
तरुनी उठत साह हू जागियो ॥

(एकदा) यदा सा महिला जागरिता तदा शाहः अपि जागरितः

ਪੂਛਨ ਤਾਹਿ ਆਪੁ ਯੌ ਲਾਗਿਯੋ ॥
पूछन ताहि आपु यौ लागियो ॥

सः च आत्मानं पृच्छितुं आरब्धवान्।

ਜਾਤ ਹੁਤੀ ਕਹ ਤਰੁਨਿ ਬਤਾਵਹੁ ॥
जात हुती कह तरुनि बतावहु ॥

हे नारी ! दश, त्वं कुत्र गच्छसि स्म ?

ਹਮਰੋ ਚਿਤ ਕੋ ਭਰਮੁ ਮਿਟਾਵਹੁ ॥੬॥
हमरो चित को भरमु मिटावहु ॥६॥

(एवं च) मम मनसः मायाम् अपहरतु। ६.

ਸੁਨਹੁ ਸਾਹ ਮੈ ਬਚਨ ਉਚਾਰੋਂ ॥
सुनहु साह मै बचन उचारों ॥

हे शाह ! शृणु वचनं यत् अहं वदामि, .

ਤੁਮਰੇ ਚਿਤ ਕੋ ਭਰਮ ਉਤਾਰੋਂ ॥
तुमरे चित को भरम उतारों ॥

(अहं) तव मनसः भ्रमम् अपहरति?

ਮੋਹੂ ਟੂਟਿ ਕੈਫ ਜਬ ਗਈ ॥
मोहू टूटि कैफ जब गई ॥

यदा मम अभ्यासः भग्नः आसीत् (गता इत्यर्थः) ।

ਲੇਤ ਤਬੈ ਪਸਵਾਰਨ ਭਈ ॥੭॥
लेत तबै पसवारन भई ॥७॥

अतः अहं स्पन्दनं कर्तुं आरब्धवान्।7.

ਦੋਹਰਾ ॥
दोहरा ॥

द्वयम् : १.

ਐਸ ਨਿਸਾ ਕਰਿ ਸਾਹ ਕੀ ਦੀਨੋ ਬਹੁਰਿ ਸਵਾਇ ॥
ऐस निसा करि साह की दीनो बहुरि सवाइ ॥

एवं प्रकारेण शाहस्य शान्तीकरणानन्तरं ('निसा') ततः सः निद्रां कृतवान्

ਤੁਰਤ ਮੀਤ ਪੈ ਚਲਿ ਗਈ ਯਾਰ ਭਜੀ ਲਪਟਾਇ ॥੮॥
तुरत मीत पै चलि गई यार भजी लपटाइ ॥८॥

सा च सद्यः मित्रं गत्वा मित्रं वेष्टयित्वा रमणं कृतवान्।।8।।

ਇਤਿ ਸ੍ਰੀ ਚਰਿਤ੍ਰ ਪਖ੍ਯਾਨੇ ਤ੍ਰਿਯਾ ਚਰਿਤ੍ਰੇ ਮੰਤ੍ਰੀ ਭੂਪ ਸੰਬਾਦੇ ਦੋਇ ਸੌ ਤੀਸਵੋ ਚਰਿਤ੍ਰ ਸਮਾਪਤਮ ਸਤੁ ਸੁਭਮ ਸਤੁ ॥੨੩੦॥੪੩੫੨॥ਅਫਜੂੰ॥
इति स्री चरित्र पख्याने त्रिया चरित्रे मंत्री भूप संबादे दोइ सौ तीसवो चरित्र समापतम सतु सुभम सतु ॥२३०॥४३५२॥अफजूं॥

अत्र श्रीचरितोपख्यानस्य त्रिचरितस्य मन्त्री भूपसंवादस्य २३०तमोऽध्यायः समाप्तः, सर्वं शुभम्। २३०.४३५२ इति । गच्छति

ਦੋਹਰਾ ॥
दोहरा ॥

द्वयम् : १.

ਦੇਸ ਬਾਵਨੀ ਕੇ ਰਹੈ ਮਾਲਵ ਨਾਮ ਗਵਾਰ ॥
देस बावनी के रहै मालव नाम गवार ॥

बवनीदेशे मालवः नाम ग्रामवासी निवसति स्म ।

ਮੈਨ ਕਲਾ ਤਾ ਕੀ ਤਰੁਨਿ ਜਾ ਕੋ ਰੂਪ ਅਪਾਰ ॥੧॥
मैन कला ता की तरुनि जा को रूप अपार ॥१॥

तस्य स्त्रीकला अतीव सुन्दरी आसीत् । १.

ਦੀਰਘ ਦੇਹ ਤਾ ਕੋ ਰਹੈ ਪੁਸਟ ਅੰਗ ਸਭ ਠੌਰ ॥
दीरघ देह ता को रहै पुसट अंग सभ ठौर ॥

तस्य शरीरं सुदृढं सर्वाङ्गं च सुदृढम् ।

ਦਿਰਘ ਪੁਸਟ ਤਾ ਸਮ ਤਰੁਨਿ ਦੁਤਿਯ ਨ ਜਗ ਮੈ ਔਰ ॥੨॥
दिरघ पुसट ता सम तरुनि दुतिय न जग मै और ॥२॥

तस्याः सदृशी उच्छ्रितविस्तृताङ्गा अन्या (बलवती) नारी लोके नासीत्। २.

ਅੜਿਲ ॥
अड़िल ॥

अडिगः : १.

ਫੌਜਦਾਰ ਇਕ ਗਾਉ ਤਵਨ ਕੇ ਆਇਯੋ ॥
फौजदार इक गाउ तवन के आइयो ॥

एकः सैनिकः तेषां ग्रामम् आगतः।

ਪ੍ਯਾਸ ਘਾਮ ਤੇ ਅਧਿਕ ਤਵਨ ਦੁਖ ਪਾਇਯੋ ॥
प्यास घाम ते अधिक तवन दुख पाइयो ॥

सः तृष्णायाः, उष्णतायाः च महतीं दुःखं प्राप्नोत् ।

ਪਾਨਿ ਚਹਿਯੋ ਜਟਿਯਾ ਤਿਨ ਦਯੋ ਉਠਾਇ ਕੈ ॥
पानि चहियो जटिया तिन दयो उठाइ कै ॥

(सः) जलं पिबितुम् इच्छति स्म (अनन्तरं च) जातिः तत् उत्थाप्य तस्मै दत्तवान्।

ਹੋ ਨਿਰਖ ਤਵਨਿ ਕੋ ਰੂਪ ਰਹਿਯੋ ਉਰਝਾਇ ਕੈ ॥੩॥
हो निरख तवनि को रूप रहियो उरझाइ कै ॥३॥

तस्याः (स्त्रीस्य) रूपं दृष्ट्वा (सैनिकः) मुग्धः अभवत् । ३.

ਚਿਤ ਮੈ ਕਿਯਾ ਬਿਚਾਰ ਜੁ ਯਾ ਕੋ ਪਾਇਯੈ ॥
चित मै किया बिचार जु या को पाइयै ॥

(सः) मनसि चिन्तितवान्

ਏਕ ਪੁਤ੍ਰ ਯਾ ਤੈ ਭਜਿ ਕੈ ਉਪਜਾਇਯੈ ॥
एक पुत्र या तै भजि कै उपजाइयै ॥

तत् (कथञ्चित्) लब्ध्वा पुत्रं जनयेम तत्प्रवृत्त्या इति।

ਅਧਿਕ ਬਲੀ ਸੋ ਹ੍ਵੈ ਹੈ ਸਭ ਜਗ ਜਾਨਿਯੈ ॥
अधिक बली सो ह्वै है सभ जग जानियै ॥

महायज्ञो भविष्यति विश्वे विश्रुतः |

ਹੋ ਤਾ ਕੇ ਡੀਲ ਸਮਾਨ ਨ ਔਰ ਬਖਾਨਿਯੈ ॥੪॥
हो ता के डील समान न और बखानियै ॥४॥

तस्य सदृशो लम्बोच्छ्रयो न कश्चित् प्रकीर्तितः भविष्यति । ४.

ਦੋਹਰਾ ॥
दोहरा ॥

द्वयम् : १.

ਫੌਜਦਾਰ ਇਕ ਸਹਿਚਰੀ ਤਾ ਕੇ ਦਈ ਪਠਾਇ ॥
फौजदार इक सहिचरी ता के दई पठाइ ॥

फौजदारः दासीं (दासीं आहूय) सर्वं रहस्यं व्याख्यातवान्

ਨਿਸਾ ਕਰੀ ਧਨੁ ਦੇ ਘਨੋ ਭੇਦ ਸਕਲ ਸਮੁਝਾਇ ॥੫॥
निसा करी धनु दे घनो भेद सकल समुझाइ ॥५॥

सः च बहु धनं दत्त्वा तं सान्त्वयित्वा प्रेषितवान् (तस्मै)।5.

ਅੜਿਲ ॥
अड़िल ॥

अडिगः : १.

ਸੁਨਤ ਸਹਚਰੀ ਬਚਨ ਤਹਾ ਕੌ ਜਾਤ ਭੀ ॥
सुनत सहचरी बचन तहा कौ जात भी ॥

तस्य वचनं श्रुत्वा दासी तत्र जगाम |

ਭਾਤਿ ਭਾਤਿ ਸੋ ਤਾਹਿ ਤਰੁਨਿ ਸਮੁਝਾਤ ਭੀ ॥
भाति भाति सो ताहि तरुनि समुझात भी ॥

सः तां स्त्रियं एकैकशः व्याख्यातुम् आरब्धवान् ।

ਪਲਟਿ ਪਿਯਹਿ ਇਹ ਭਾਤ ਕਹਿਯੋ ਸਮਝਾਇ ਕੈ ॥
पलटि पियहि इह भात कहियो समझाइ कै ॥

ततः प्रत्यागत्य सः सैनिकं व्याख्याय वक्तुं प्रवृत्तः

ਹੋ ਮਿਲਿ ਹੈ ਤੁਮ ਸੌ ਆਜੁ ਸੁ ਰਾਤੀ ਆਇ ਕੈ ॥੬॥
हो मिलि है तुम सौ आजु सु राती आइ कै ॥६॥

सा अद्य रात्रौ भवन्तं मिलित्वा आगत्य। ६.

ਫੌਜਦਾਰ ਪਰ ਨਾਰਿ ਵਹੈ ਅਟਕਤ ਭਈ ॥
फौजदार पर नारि वहै अटकत भई ॥

सा अपि तस्य सैनिकस्य प्रेम्णा पतिता

ਅਰਧ ਰਾਤ੍ਰਿ ਤਿਹ ਤੀਰ ਮਿਲਨ ਕੇ ਹਿਤ ਗਈ ॥
अरध रात्रि तिह तीर मिलन के हित गई ॥

अर्धरात्रे च तं मिलितुं अगच्छत्।

ਫੂਲ ਪਾਨ ਮਦ ਪਾਨ ਸੇਜ ਸੁਭ ਕੌ ਰਚਿਯੋ ॥
फूल पान मद पान सेज सुभ कौ रचियो ॥

डोडा पान मद्यं पिबन् मुनिं सुन्दरं अलङ्कृतवान् |

ਹੋ ਭਜੀ ਸਿਗਰ ਨਿਸੁ ਤ੍ਰਿਯਾ ਸੁਰਤਿ ਐਸੀ ਮਚਿਯੋ ॥੭॥
हो भजी सिगर निसु त्रिया सुरति ऐसी मचियो ॥७॥

(तत्) स्त्रिया सह मैथुनं तादृशं यत् मैथुनं रात्रौ यावत् अचलत्। ७.

ਨਿਸੁ ਸਿਗਰੀ ਕੋ ਕੇਲ ਤਰੁਨਿ ਦ੍ਰਿੜ ਪਾਇ ਕੈ ॥
निसु सिगरी को केल तरुनि द्रिड़ पाइ कै ॥

सर्वरात्रं सुक्रीडां कुर्वन् (पुरुषं) प्राप्य

ਬਿਨੁ ਦਾਮਨ ਕੇ ਦਏ ਰਹੀ ਉਰਝਾਇ ਕੈ ॥
बिनु दामन के दए रही उरझाइ कै ॥

(सा) स्त्री मूल्यं विना विक्रीतवती।

ਕਹਿਯੋ ਬਿਹਸਿ ਪਿਯ ਮੈ ਇਕ ਚਰਿਤ ਦਿਖਾਇ ਹੌ ॥
कहियो बिहसि पिय मै इक चरित दिखाइ हौ ॥

(सः) हसन् प्रियं प्राह अहं चरित्रं दर्शयिष्यामि इति

ਹੋ ਨਿਜੁ ਨਾਇਕ ਕੌ ਮਾਰਿ ਤਿਹਾਰੇ ਆਇ ਹੌ ॥੮॥
हो निजु नाइक कौ मारि तिहारे आइ हौ ॥८॥

अहं च भर्तारं हत्वा भवतः समीपम् आगमिष्यामि।8।