अनेकविधघण्टां च वादयित्वा विवाहं (समीचीनतया) अकरोत्। २१.
कलियुग (नलस्य भ्राता) पुहकारी (पुष्कर) रूपेण तत्र गतः।
यदा सः दमवन्तीं विवाह्य गृहम् आनयत्।
सः नानाविधरूपेण द्यूतं ('जूप') क्रीडन् नलं पराजितवान्
सर्वं च राज्यं सिंहासनं च जित्वा नलं बाणं प्रेषितवान्। २२.
एवं यदा नलराज-साजः पराजितः अभवत्, तदा
अतः सः हृदये बहु पीडां प्राप्य अयोध्याम् आगतः।
भर्तुः विरहात् परं दमवन्ती निराश्रया बभूव
यस्मिन् च मार्गे पतिः गतः, तस्मिन् एव मार्गे सा पतिता। 23.
दमवन्ती अपि पतिं विना बहु दुःखं प्राप्नोत् ।
कियत् अपि वर्णयामि (तत् पीडा) न वर्णयितुं शक्यते।
नलराजस्य मृत्युः बिरहोन्नगरे अभवत्
सा महिला चण्डेरीनगरम् आगता। २४.
भीमसेन् तं (अन्वेषणाय) बहूनि पुरुषान् प्रेषितवान्।
(ते) दमवन्तीं प्राप्य गृहं नीतवन्तः।
ये ब्राह्मणाः प्राप्ताः (दमवन्तिः) ते पुनः प्रेषिताः (नलं अन्वेष्टुं)।
अयोध्यां च अन्वेषमाणाः। 25.
अनेकान् जनान् दृष्ट्वा सः (नलः) तं अवलोकितवान्
दमवन्ती इति च नाम उक्तवान्।
सः नेत्रे जलेन पूरयित्वा तस्याः (दमवन्त्याः) सुखं याचितवान्।
अथ ब्राह्मणाः अवगतवन्तः यत् एषः नलराजः अस्ति। २६.
यदा गत्वा नलराजः प्राप्तः इति सूचितवान् ।
ततः पुनः दमवन्तिः सुअम्बरस्य व्यवस्थां कृतवान्।
राज्ञः वचनं श्रुत्वा सर्वे तत्र जग्मुः |
नलराजोऽपि रथेन तत्र आगतः | 27.
द्वयम् : १.
सर्वे जनाः नलराजं रथमारुह्य ज्ञातवन्तः |
दमवन्तिः एतत् चरित्रं कृत्वा पुनः विवाहम् अकरोत्। २८.
चतुर्विंशतिः : १.
राजा नलः दमवन्ती सह गृहम् आगतः
ततः च द्यूतेन शत्रून् पराजयेत्।
(सः) पुनः स्वराज्यं जित्वा ।
उभौ परस्परं सुखं प्राप्तवन्तौ। २९.
द्वयम् : १.
तस्य कथा मया संक्षेपेण कथिता।
अत एव पुस्तकस्य विस्तारः न कृतः । ३०.
दमवन्ती इत्यनेन एतत् पात्रं कृत्वा ततः विवाहः (राजा नल इत्यनेन सह) अभवत् ।
द्यूतं जगति दुष्टतमं न राजा क्रीडितव्यम्। ३१.
अत्र श्रीचरितोपख्यानस्य त्रिचरितस्य मन्त्री भूपसंवादस्य १५७ अध्यायस्य समापनम्, सर्वं शुभम्। १५७.३१२९ इति । गच्छति
चतुर्विंशतिः : १.
तत्र चौदभारत इति नामकः सन्यासी निवसति स्म ।
अन्यः जनैः रण्डिगिर् इति उच्यते स्म ।
तत्र राम इति बालकः आसीत् ।
सः तान् प्रति कटुः आसीत् । १.
एकस्मिन् दिने तयोः मध्ये युद्धम् अभवत्
यष्टिभिः च ताडितः।
केचन कान्तिः अन्ये केचन जटापुञ्जाः (उद्घाटिताः)।
कपालाः च अतीव भग्नाः आसन्। २.
कुत्रचित् टोप्याः पतिताः
क्वचित् च जातानां उच्चैः राशीः आसन्।
(परस्परं ताडयन्ति स्म) पादमुष्टिभिः ।
घटिका टिक् टिक् करोति इव अस्ति। ३.
द्वयम् : १.
यष्टिकाः क्रीडिताः, बहवः जूताः क्रीडिताः च सर्वे कम्पिताः आसन् ।
सर्वे मुखानि ('बदन') विभक्तानि आसन्, एकमपि न सिद्धम्। ४.
चतुर्विंशतिः : १.
अनेकाः कण्ठाः भग्नाः आसन्।
जाताः यष्टिप्रहारेन उद्घाटिताः आसन्।
तत्र नखव्रणः (मुखे), २.
चन्द्रोदितः इव । ५.
अनेकाः प्रकरणाः (जाताः) प्रकरणरहिताः अभवन् ।
कति मारिताः, कति क्षतिग्रस्ताः (कति च) मृताः।
बहवः दन्तैः परस्परं छित्त्वा खादन्ति स्म ।
एतादृशं युद्धं पूर्वं कदापि न अभवत् । ६.
जूताः एतादृशं हिट् आसीत्
कस्यचित् शिरसि न लसति इति।
कस्यचित् कण्ठे पिण्डः नासीत् ।
तदा बालकरामः जूतां हस्ते गृहीतवान्। ७.
(सः) एकस्य सन्यासीयाः शिरसि जूताभिः प्रहारं कृतवान्
परं च (तपस्वीम्) मुखं प्रहरति।
यदा मुखं उद्घाटितं तदा रक्तं प्रवहति स्म ।
सावने (मास) वर्षाजलं प्रवहितम् इव अस्ति।8.