श्री दसम् ग्रन्थः

पुटः - 365


ਮੋ ਬਤੀਯਾ ਜਦੁਰਾਇ ਜੁ ਪੈ ਕਬਿ ਸ੍ਯਾਮ ਕਹੈ ਕਹੀਯੋ ਸੁ ਅਹੋ ਰੀ ॥
मो बतीया जदुराइ जु पै कबि स्याम कहै कहीयो सु अहो री ॥

कविः श्यामः कथयति, (राधा उवाच) कृष्णं गत्वा मम वचनं एवं वदतु।

ਚੰਦ੍ਰਭਗਾ ਸੰਗਿ ਪ੍ਰੀਤਿ ਕਰੋ ਤੁਮ ਸੋ ਨਹੀ ਪ੍ਰੀਤਿ ਕਹਿਯੋ ਪ੍ਰਭ ਮੋਰੀ ॥੭੦੪॥
चंद्रभगा संगि प्रीति करो तुम सो नही प्रीति कहियो प्रभ मोरी ॥७०४॥

मम सर्वं वचनं यादवराजं ब्रूहि चैतदपि ब्रूहि कृष्ण! चन्दर्भगमेव त्वं प्रेम करोषि मयि प्रेम न विद्यते ।७०४।

ਸੁਨਿ ਕੈ ਇਹ ਰਾਧਿਕਾ ਕੀ ਬਤੀਯਾ ਤਬ ਸੋ ਉਠਿ ਗ੍ਵਾਰਨਿ ਪਾਇ ਲਾਗੀ ॥
सुनि कै इह राधिका की बतीया तब सो उठि ग्वारनि पाइ लागी ॥

इति राधातः श्रुत्वा गोपी उत्थाय तस्याः पादयोः ।

ਪ੍ਰੀਤਿ ਕਹਿਯੋ ਹਰਿ ਕੀ ਤੁਮ ਸੋ ਹਰਿ ਚੰਦ੍ਰਭਗਾ ਹੂੰ ਸੋ ਪ੍ਰੀਤਿ ਤਿਯਾਗੀ ॥
प्रीति कहियो हरि की तुम सो हरि चंद्रभगा हूं सो प्रीति तियागी ॥

इति राधावचः श्रुत्वा सा गोपी तस्याः पादयोः पतित्वा अवदत् हे राधा! कृष्णः केवलं त्वां प्रेम करोति चण्डभागप्रेमं त्यक्तवान्

ਉਨ ਕੀ ਕਬਿ ਸ੍ਯਾਮ ਸੁਬੁਧਿ ਕਹੈ ਤੁਹਿ ਦੇਖਨ ਕੇ ਰਸ ਮੈ ਅਨੁਰਾਗੀ ॥
उन की कबि स्याम सुबुधि कहै तुहि देखन के रस मै अनुरागी ॥

कविः श्यामः कथयति यत् सः दूतः राधां पश्यन् अधीरः अस्ति इति वदति स्म।

ਤਾਹੀ ਤੇ ਬਾਲ ਬਲਾਇ ਲਿਉ ਤੇਰੀ ਮੈ ਬੇਗ ਚਲੋ ਹਰਿ ਪੈ ਬਡਭਾਗੀ ॥੭੦੫॥
ताही ते बाल बलाइ लिउ तेरी मै बेग चलो हरि पै बडभागी ॥७०५॥

हे सुन्दरी कन्या ! अहं ते यज्ञोऽस्मि इदानीं त्वं गच्छ शीघ्रं गच्छ कृष्ण ॥७०५॥

ਬ੍ਰਿਜਨਾਥ ਬੁਲਾਵਤ ਹੈ ਚਲੀਯੈ ਕਛੁ ਜਾਨਤ ਹੈ ਰਸ ਬਾਤ ਇਯਾਨੀ ॥
ब्रिजनाथ बुलावत है चलीयै कछु जानत है रस बात इयानी ॥

हे मित्र ! अज्ञानी त्वं कामसुखगुह्यं न विज्ञास्यसि

ਤੋਹੀ ਕੋ ਸ੍ਯਾਮ ਨਿਹਾਰਤ ਹੈ ਤੁਮਰੈ ਬਿਨੁ ਰੀ ਨਹੀ ਪੀਵਤ ਪਾਨੀ ॥
तोही को स्याम निहारत है तुमरै बिनु री नही पीवत पानी ॥

कृष्णः त्वां आह्वयति गच्छ, कृष्णः त्वां तत्र तत्र अन्वेषयति, त्वां विना जलमपि न पिबति

ਤੂ ਇਹ ਭਾਤਿ ਕਹੈ ਮੁਖ ਤੇ ਨਹੀ ਜਾਊਗੀ ਹਉ ਹਰਿ ਪੈ ਇਹ ਬਾਨੀ ॥
तू इह भाति कहै मुख ते नही जाऊगी हउ हरि पै इह बानी ॥

कृष्णं न गमिष्यामि इति त्वया इदानीं एव उक्तम्

ਤਾਹੀ ਤੇ ਜਾਨਤ ਹੋ ਸਜਨੀ ਅਬ ਜੋਬਨ ਪਾਇ ਭਈ ਹੈ ਦੀਵਾਨੀ ॥੭੦੬॥
ताही ते जानत हो सजनी अब जोबन पाइ भई है दीवानी ॥७०६॥

यौवनप्राप्तेः उन्मत्तः इति मम मनसि ७०६ ।

ਮਾਨ ਕਰਿਯੋ ਮਨ ਬੀਚ ਤ੍ਰੀਯਾ ਤਜਿ ਬੈਠਿ ਰਹੀ ਹਿਤ ਸ੍ਯਾਮ ਜੂ ਕੇਰੋ ॥
मान करियो मन बीच त्रीया तजि बैठि रही हित स्याम जू केरो ॥

कृष्णप्रेमं त्यक्त्वा सा गोपी (राधा) अहङ्कारेण उपविष्टा

ਬੈਠਿ ਰਹੀ ਬਕ ਧ੍ਯਾਨ ਧਰੇ ਸਭ ਜਾਨਤ ਪ੍ਰੀਤਿ ਕੋ ਭਾਵਨ ਨੇਰੋ ॥
बैठि रही बक ध्यान धरे सभ जानत प्रीति को भावन नेरो ॥

सा बगुला इव एकाग्रतां कुर्वती अस्ति, सा जानाति यत् प्रेम्णः निवासः इदानीं समीपे अस्ति

ਤੋ ਸੰਗ ਤੌ ਮੈ ਕਹਿਯੋ ਸਜਨੀ ਕਹਬੇ ਕਹੁ ਜੋ ਉਮਗਿਯੋ ਮਨ ਮੇਰੋ ॥
तो संग तौ मै कहियो सजनी कहबे कहु जो उमगियो मन मेरो ॥

अतः हे सज्जनाः ! अहं वदामि यत् मम मनसि जायमानं वक्तुं।

ਆਵਤ ਹੈ ਇਮ ਮੋ ਮਨ ਮੈ ਦਿਨ ਚਾਰ ਕੋ ਪਾਹੁਨੋ ਜੋਬਨ ਤੇਰੋ ॥੭੦੭॥
आवत है इम मो मन मै दिन चार को पाहुनो जोबन तेरो ॥७०७॥

अथ मेनप्रभा पुनरुवाच हे सखे ! मया उक्तं यत् मम मनसि आगतं, किन्तु तव यौवनं चतुर्दिनानि अतिथिमात्रमिव दृश्यते।७०७।

ਤਾ ਕੈ ਨ ਪਾਸ ਚਲੈ ਉਠ ਕੈ ਕਬਿ ਸ੍ਯਾਮ ਜੋਊ ਸਭ ਲੋਗਨ ਭੋਗੀ ॥
ता कै न पास चलै उठ कै कबि स्याम जोऊ सभ लोगन भोगी ॥

यः सर्वभोक्ता तं न गच्छसि

ਤਾ ਤੇ ਰਹੀ ਹਠਿ ਬੈਠ ਤ੍ਰੀਯਾ ਉਨ ਕੋ ਕਛੁ ਜੈ ਗੋ ਨ ਆਪਨ ਖੋਗੀ ॥
ता ते रही हठि बैठ त्रीया उन को कछु जै गो न आपन खोगी ॥

हे गोपि ! त्वं केवलं स्थास्यसि कृष्णः तेन किमपि न हास्यति, केवलं त्वमेव हारिणी भविष्यसि

ਜੋਬਨ ਕੋ ਜੁ ਗੁਮਾਨ ਕਰੈ ਤਿਹ ਜੋਬਨ ਕੀ ਸੁ ਦਸਾ ਇਹ ਹੋਗੀ ॥
जोबन को जु गुमान करै तिह जोबन की सु दसा इह होगी ॥

एषा कार्यस्य स्थितिः यस्याः (भवता) शङ्का भवति।

ਤੋ ਤਜਿ ਕੈ ਸੋਊ ਯੋ ਰਮਿ ਹੈ ਜਿਮ ਕੰਧ ਪੈ ਡਾਰ ਬਘੰਬਰ ਜੋਗੀ ॥੭੦੮॥
तो तजि कै सोऊ यो रमि है जिम कंध पै डार बघंबर जोगी ॥७०८॥

यौवने अहङ्कारिणी, स (वा) तादृशी स्थितिः भविष्यति यत् कृष्णः तं (तथा वा) गृहात् निर्गत्य योगी इव सिंहचर्मं स्कन्धे स्थापयित्वा त्यक्ष्यति .७०८ इति ।

ਨੈਨ ਕੁਰੰਗਨ ਸੇ ਤੁਮਰੇ ਕੇਹਰਿ ਕੀ ਕਟਿ ਰੀ ਸੁਨ ਤ੍ਵੈ ਹੈ ॥
नैन कुरंगन से तुमरे केहरि की कटि री सुन त्वै है ॥

हरिका इव तव नेत्राणि कटिसिंह्या इव कृशम्

ਆਨਨ ਸੁੰਦਰ ਹੈ ਸਸਿ ਸੋ ਜਿਹ ਕੀ ਫੁਨਿ ਕੰਜ ਬਰਾਬਰ ਕ੍ਵੈ ਹੈ ॥
आनन सुंदर है ससि सो जिह की फुनि कंज बराबर क्वै है ॥

चन्द्रपद्म इव ते मुखं मनोहरम् |

ਬੈਠ ਰਹੀ ਹਠ ਬਾਧਿ ਘਨੋ ਤਿਹ ਤੇ ਕਛੁ ਆਪਨ ਹੀ ਸੁਨ ਖ੍ਵੈ ਹੈ ॥
बैठ रही हठ बाधि घनो तिह ते कछु आपन ही सुन ख्वै है ॥

त्वं धीरतायां लीनः असि, सः एतेन किमपि न हास्यति

ਏ ਤਨ ਸੁ ਤੁਹਿ ਬੈਰ ਕਰਿਯੋ ਹਰਿ ਸਿਉ ਹਠਿਏ ਤੁਮਰੋ ਕਹੁ ਹ੍ਵੈ ਹੈ ॥੭੦੯॥
ए तन सु तुहि बैर करियो हरि सिउ हठिए तुमरो कहु ह्वै है ॥७०९॥

अखादनपानेन स्वशरीरविरोधी भवसि यतः कृष्णविषये तव दृढतायाः किमपि लाभः न भविष्यति ।७०९ ।

ਸੁਨ ਕੈ ਇਹ ਗ੍ਵਾਰਨਿ ਕੀ ਬਤੀਯਾ ਬ੍ਰਿਖਭਾਨ ਸੁਤਾ ਅਤਿ ਰੋਸ ਭਰੀ ॥
सुन कै इह ग्वारनि की बतीया ब्रिखभान सुता अति रोस भरी ॥

इति गोपिवचः श्रुत्वा राधा अतीव क्रुद्धा अभवत् ।

ਨੈਨ ਨਚਾਇ ਚੜਾਇ ਕੈ ਭਉਹਨ ਪੈ ਮਨ ਮੈ ਸੰਗ ਕ੍ਰੋਧ ਜਰੀ ॥
नैन नचाइ चड़ाइ कै भउहन पै मन मै संग क्रोध जरी ॥

इति गोपिवचः श्रुत्वा राधा क्रोधपूर्णा नर्तनेत्रे भ्रुवो मनः क्रोधपूर्णा ।