ਪੰਜਾਬੀ 
English 
پنجابی 
Español 
Français 
Deutsch 
Português 
Bahasa Indonesia 
Türkçe 
Tiếng Việt 
Filipino 
Svenska हिंदी संस्कृत 
Nederlands 
Română 
Magyar 
Polski 
Čeština 
Afrikaans 
Italiano Català 
Shqip 
Gaeilge Cymraeg 
Slovenčina 
Slovenščina 
Dansk 
Eesti 
Latviešu 
Lietuvių 
Norsk 
Malti 
Íslenska Galego 
Kreyòl Ayisyen 
Latin 
Bahasa Melayu 
Kiswahili 
Hrvatski 
Suomi 
Русский मराठी ગુજરાતી తెలుగు ಕನ್ನಡ தமிழ் മലയാളം 
বাংলা 
Ελληνικά 
日本語 
中文 اردو سنڌي 
فارسی 
العربية 
עברית 
한국어 श्री दसम् ग्रन्थः
पुटः - 479
ਪੁਰਜੇ ਪੁਰਜੇ ਤਨ ਹ੍ਵੈ ਰਨ ਮੈ ਦੁਖੁ ਤੋ ਮਨ ਮੈ ਮੁਖ ਤੇ ਨ ਕਹੈ ॥੧੮੧੭॥
पुरजे पुरजे तन ह्वै रन मै दुखु तो मन मै मुख ते न कहै ॥१८१७॥शरीराणि प्रविश्य खण्डितानि, अद्यापि योद्धवः मुखात् 'हा' इति शब्दं न उच्चारयन्ति।१८१७।
ਜੇ ਭਟ ਆਇ ਅਯੋਧਨ ਮੈ ਕਰਿ ਕੋਪ ਭਿਰੇ ਨਹਿ ਸੰਕਿ ਪਧਾਰੇ ॥
जे भट आइ अयोधन मै करि कोप भिरे नहि संकि पधारे ॥ये योद्धा निर्भयेन अविचलिततया च रणक्षेत्रे युद्धं कुर्वन्ति स्म, प्राणान् यावत् आसक्तिं त्यक्त्वा, शस्त्राणि गृहीत्वा, ते प्रतिद्वन्द्वीभिः सह संघर्षं कुर्वन्ति स्म
ਸਸਤ੍ਰ ਸੰਭਾਰਿ ਸਬੈ ਕਰ ਮੈ ਤਨ ਸਉਹੇ ਕਰੈ ਨਹਿ ਪ੍ਰਾਨ ਪਿਆਰੇ ॥
ससत्र संभारि सबै कर मै तन सउहे करै नहि प्रान पिआरे ॥ये महाक्रोधाः युद्धे मृताः सङ्ग्रामे |
ਰੋਸ ਭਰੇ ਜੋਊ ਜੂਝ ਮਰੇ ਕਬਿ ਸ੍ਯਾਮ ਰਰੇ ਸੁਰ ਲੋਗਿ ਸਿਧਾਰੇ ॥
रोस भरे जोऊ जूझ मरे कबि स्याम ररे सुर लोगि सिधारे ॥कविमते सर्वे स्वर्गवासाय जग्मुः
ਤੇ ਇਹ ਭਾਤਿ ਕਹੈ ਮੁਖ ਤੇ ਸੁਰ ਧਾਮਿ ਬਸੇ ਬਡੇ ਭਾਗ ਹਮਾਰੇ ॥੧੮੧੮॥
ते इह भाति कहै मुख ते सुर धामि बसे बडे भाग हमारे ॥१८१८॥ते सर्वे सौभाग्यं मन्यन्ते यतः स्वर्गे धाम प्राप्ताः।1818।
ਏਕ ਅਯੋਧਨ ਮੈ ਭਟ ਯੌ ਅਰਿ ਕੈ ਬਰਿ ਕੈ ਲਰਿ ਭੂਮਿ ਪਰੈ ॥
एक अयोधन मै भट यौ अरि कै बरि कै लरि भूमि परै ॥शत्रुणा सह युद्धं कृत्वा भूमौ पतिताः बहवः वीराः युद्धक्षेत्रे सन्ति ।
ਇਕ ਦੇਖ ਦਸਾ ਭਟ ਆਪਨ ਕੀ ਕਬਿ ਸ੍ਯਾਮ ਕਹੈ ਜੀਅ ਕੋਪ ਲਰੈ ॥
इक देख दसा भट आपन की कबि स्याम कहै जीअ कोप लरै ॥केचन योद्धाः युद्धं कुर्वन्तः पृथिव्यां पतिताः, सहयोद्धानां एतां दुर्दशां कश्चन दृष्ट्वा, महता क्रोधेन युद्धं कर्तुं आरब्धवान्
ਤਬ ਸਸਤ੍ਰ ਸੰਭਾਰਿ ਹਕਾਰਿ ਪਰੈ ਘਨ ਸ੍ਯਾਮ ਸੋ ਆਇ ਅਰੈ ਨ ਟਰੈ ॥
तब ससत्र संभारि हकारि परै घन स्याम सो आइ अरै न टरै ॥शस्त्राणि धारयन् आह्वानं च कृष्णस्य उपरि पतितः
ਤਜਿ ਸੰਕ ਲਰੈ ਰਨ ਮਾਝ ਮਰੈ ਤਤਕਾਲ ਬਰੰਗਨ ਜਾਇ ਬਰੈ ॥੧੮੧੯॥
तजि संक लरै रन माझ मरै ततकाल बरंगन जाइ बरै ॥१८१९॥योद्धवः शहीदरूपेण अविचलतया पतित्वा स्वर्गकन्यानां विवाहं कर्तुं प्रवृत्ताः।१८१९।
ਇਕ ਜੂਝਿ ਪਰੈ ਇਕ ਦੇਖਿ ਡਰੈ ਇਕ ਤਉ ਚਿਤ ਮੈ ਅਤਿ ਕੋਪ ਭਰੈ ॥
इक जूझि परै इक देखि डरै इक तउ चित मै अति कोप भरै ॥कश्चित् मृतः, कश्चन पतितः, कश्चित् क्रुद्धः च अभवत्
ਕਹਿ ਆਪਨੇ ਆਪਨੇ ਸਾਰਥੀ ਸੋ ਸੁ ਧਵਾਇ ਕੈ ਸ੍ਯੰਦਨ ਆਇ ਅਰੈ ॥
कहि आपने आपने सारथी सो सु धवाइ कै स्यंदन आइ अरै ॥योधाः परस्परं प्रतिरोधं कुर्वन्ति, रथं सूतैः चालयन्ति
ਤਲਵਾਰ ਕਟਾਰਨ ਸੰਗ ਲਰੈ ਅਤਿ ਸੰਗਰ ਮੋ ਨਹਿ ਸੰਕ ਧਰੈ ॥
तलवार कटारन संग लरै अति संगर मो नहि संक धरै ॥खड्गैः खड्गैः च निर्भयैः युद्धं कुर्वन्ति
ਕਬਿ ਸ੍ਯਾਮ ਕਹੈ ਜਦੁਬੀਰ ਕੇ ਸਾਮੁਹੇ ਮਾਰਿ ਹੀ ਮਾਰਿ ਕਰੈ ਨ ਟਰੈ ॥੧੮੨੦॥
कबि स्याम कहै जदुबीर के सामुहे मारि ही मारि करै न टरै ॥१८२०॥ते कृष्णस्य सम्मुखीभवन्ति अपि अभयेन “हन्तु, वध” इति उद्घोषयन्ति।1820.
ਜਬ ਯੌ ਭਟ ਆਵਤ ਸ੍ਰੀ ਹਰਿ ਸਾਮੁਹੇ ਤਉ ਸਬ ਹੀ ਪ੍ਰਭ ਸਸਤ੍ਰ ਸੰਭਾਰੇ ॥
जब यौ भट आवत स्री हरि सामुहे तउ सब ही प्रभ ससत्र संभारे ॥एवं श्रीकृष्णस्य पुरतः आगच्छन्ति योद्धवः सर्वं कवचं गृह्णन्ति।
ਕੋਪ ਬਢਾਇ ਚਿਤੈ ਤਿਨ ਕਉ ਇਕ ਬਾਰ ਹੀ ਬੈਰਨ ਕੇ ਤਨ ਝਾਰੇ ॥
कोप बढाइ चितै तिन कउ इक बार ही बैरन के तन झारे ॥पुरतः आगच्छन्तं योद्धान् दृष्ट्वा कृष्णः स्वशस्त्राणि धारयन् क्रुद्धः सन् शत्रुषु बाणवृष्टिं कृतवान्
ਏਕ ਹਨੇ ਅਰਿ ਪਾਇਨ ਸੋ ਇਕ ਦਾਇਨ ਸੋ ਗਹਿ ਭੂਮਿ ਪਛਾਰੇ ॥
एक हने अरि पाइन सो इक दाइन सो गहि भूमि पछारे ॥कानिचन पादयोः अधः मर्दयित्वा केचन अन्ये हस्तान् गृहीत्वा पातितवान्
ਤਾਹੀ ਸਮੈ ਤਿਹ ਆਹਵ ਮੈ ਬਹੁ ਸੂਰ ਬਿਨਾ ਕਰਿ ਪ੍ਰਾਨਨ ਡਾਰੇ ॥੧੮੨੧॥
ताही समै तिह आहव मै बहु सूर बिना करि प्रानन डारे ॥१८२१॥अनेकान् योद्धान् रणक्षेत्रे निर्जीवान् अकरोत्।१८२१।
ਏਕ ਲਗੇ ਭਟ ਘਾਇਨ ਕੇ ਤਜਿ ਦੇਹ ਕੋ ਪ੍ਰਾਨ ਗਏ ਜਮ ਕੇ ਘਰਿ ॥
एक लगे भट घाइन के तजि देह को प्रान गए जम के घरि ॥बहवो योद्धा क्षतं प्राप्य यमस्य धामं ययुः |
ਸੁੰਦਰ ਅੰਗ ਸੁ ਏਕਨਿ ਕੇ ਕਬਿ ਸ੍ਯਾਮ ਕਹੈ ਰਹੇ ਸ੍ਰੋਨਤ ਸੋ ਭਰਿ ॥
सुंदर अंग सु एकनि के कबि स्याम कहै रहे स्रोनत सो भरि ॥बहूनां रुधिरपूर्णाङ्गानि छिन्नशिरसाम्
ਏਕ ਕਬੰਧ ਫਿਰੈ ਰਨ ਮੈ ਜਿਨ ਕੇ ਬ੍ਰਿਜ ਨਾਇਕ ਸੀਸ ਕਟੇ ਬਰ ॥
एक कबंध फिरै रन मै जिन के ब्रिज नाइक सीस कटे बर ॥बहवः योद्धाः क्षेत्रे शिरःहीनाः कूपाः इव भ्रमन्ति
ਏਕ ਸੁ ਸੰਕਤਿ ਹ੍ਵੈ ਚਿਤ ਮੈ ਤਜਿ ਆਹਵ ਕੋ ਨ੍ਰਿਪ ਤੀਰ ਗਏ ਡਰਿ ॥੧੮੨੨॥
एक सु संकति ह्वै चित मै तजि आहव को न्रिप तीर गए डरि ॥१८२२॥युद्धे भीता बहवः तत् त्यक्त्वा राज्ञः पुरतः प्राप्तवन्तः।१८२२।
ਭਾਜਿ ਤਬੈ ਭਟ ਆਹਵ ਤੇ ਮਿਲਿ ਭੂਪ ਪੈ ਜਾਇ ਕੈ ਐਸੇ ਪੁਕਾਰੇ ॥
भाजि तबै भट आहव ते मिलि भूप पै जाइ कै ऐसे पुकारे ॥रणक्षेत्रात् पलायिताः सर्वे योद्धाः समागत्य राजानं क्रन्दन्ति स्म।
ਜੇਤੇ ਸੁ ਬੀਰ ਪਠੇ ਤੁਮ ਰਾਜ ਗਏ ਹਰਿ ਪੈ ਹਥਿਆਰ ਸੰਭਾਰੇ ॥
जेते सु बीर पठे तुम राज गए हरि पै हथिआर संभारे ॥युद्धं त्यक्त्वा सर्वे योद्धवः राज्ञः पुरतः आगत्य उक्तवन्तः, “हे राजन्! ये योधाः त्वया प्रेषिताः सर्वे शस्त्रविभूषिताः।
ਜੀਤ ਨ ਕੋਊ ਸਕੇ ਤਿਹ ਕੋ ਹਮ ਤੋ ਸਬ ਹੀ ਬਲ ਕੈ ਰਨ ਹਾਰੇ ॥
जीत न कोऊ सके तिह को हम तो सब ही बल कै रन हारे ॥“ते पराजिताः अस्माकं कश्चन अपि विजयी नासीत्
ਬਾਨ ਕਮਾਨ ਸੁ ਤਾਨ ਕੈ ਪਾਨਿ ਸਬੈ ਤਿਨ ਪ੍ਰਾਨ ਬਿਨਾ ਕਰਿ ਡਾਰੇ ॥੧੮੨੩॥
बान कमान सु तान कै पानि सबै तिन प्रान बिना करि डारे ॥१८२३॥बाणविसर्जनेन सर्वान् निर्प्राणान् कृतवान्” १८२३ ।
ਇਉ ਨ੍ਰਿਪ ਕਉ ਭਟ ਬੋਲ ਕਹੈ ਹਮਰੀ ਬਿਨਤੀ ਪ੍ਰਭ ਜੂ ਸੁਨਿ ਲੀਜੈ ॥
इउ न्रिप कउ भट बोल कहै हमरी बिनती प्रभ जू सुनि लीजै ॥योद्धवः एवं राजानं प्राहुः, “हे राजन्! अस्माकं निवेदनं शृणुत
ਆਹਵ ਮੰਤ੍ਰਨ ਸਉਪ ਚਲੋ ਗ੍ਰਹਿ ਕੋ ਸਿਗਰੇ ਪੁਰ ਕੋ ਸੁਖ ਦੀਜੈ ॥
आहव मंत्रन सउप चलो ग्रहि को सिगरे पुर को सुख दीजै ॥मन्त्रिणां युद्धसञ्चालनस्य अधिकारं दत्त्वा स्वगृहं गत्वा सर्वेभ्यः नागरिकेभ्यः सान्त्वनां ददातु
ਆਜ ਲਉ ਲਾਜ ਰਹੀ ਰਨ ਮੈ ਸਮ ਜੁਧੁ ਭਯੋ ਅਜੋ ਬੀਰ ਨ ਛੀਜੈ ॥
आज लउ लाज रही रन मै सम जुधु भयो अजो बीर न छीजै ॥“अद्यपर्यन्तं तव गौरवः स्थितः, न च कृष्णस्य सम्मुखीकृतः
ਸ੍ਯਾਮ ਤੇ ਜੁਧ ਕੀ ਸ੍ਯਾਮ ਭਨੈ ਸੁਪਨੇ ਹੂ ਮੈ ਜੀਤ ਕੀ ਆਸ ਨ ਕੀਜੈ ॥੧੮੨੪॥
स्याम ते जुध की स्याम भनै सुपने हू मै जीत की आस न कीजै ॥१८२४॥कृष्णेन सह युद्धं कुर्वन्तः स्वप्ने अपि विजयस्य आशां कर्तुं न शक्नुमः” १८२४ ।
ਦੋਹਰਾ ॥
दोहरा ॥दोहरा
ਜਰਾਸੰਧਿ ਏ ਬਚਨ ਸੁਨਿ ਰਿਸਿ ਕਰਿ ਬੋਲਿਯੋ ਬੈਨ ॥
जरासंधि ए बचन सुनि रिसि करि बोलियो बैन ॥तद्वचनं श्रुत्वा राजा जरासन्धः क्रुद्धः सन् वक्तुं प्रवृत्तः
ਸਕਲ ਸੁਭਟ ਹਰਿ ਕਟਿਕ ਕੈ ਪਠਵੋਂ ਜਮ ਕੇ ਐਨਿ ॥੧੮੨੫॥
सकल सुभट हरि कटिक कै पठवों जम के ऐनि ॥१८२५॥इति वचनं श्रुत्वा जरासन्धः क्रुद्धः सन् आह -- “कृष्णसेनायाः सर्वान् योद्धान् यमालयं प्रति प्रेषयिष्यामि।१८२५।
ਸਵੈਯਾ ॥
सवैया ॥स्वय्या
ਕਾ ਭਯੋ ਜੋ ਮਘਵਾ ਬਲਵੰਡ ਹੈ ਆਜ ਹਉ ਤਾਹੀ ਸੋ ਜੁਧੁ ਮਚੈਹੋਂ ॥
का भयो जो मघवा बलवंड है आज हउ ताही सो जुधु मचैहों ॥“अद्य यदि इन्द्रोऽपि पूर्णबलेन आगमिष्यति, अहं तेन सह अपि युध्यिष्यामि
ਭਾਨੁ ਪ੍ਰਚੰਡ ਕਹਾਵਤ ਹੈ ਹਨਿ ਤਾਹੀ ਕੋ ਹਉ ਜਮ ਧਾਮਿ ਪਠੈਹੋਂ ॥
भानु प्रचंड कहावत है हनि ताही को हउ जम धामि पठैहों ॥सूर्यः आत्मानं बहुबलं मन्यते, अहं तेन सह अपि युद्धं करिष्यामि, तं यमपदं प्रेषयिष्यामि
ਅਉ ਜੁ ਕਹਾ ਸਿਵ ਮੋ ਬਲੁ ਹੈ ਮਰਿ ਹੈ ਪਲ ਮੈ ਜਬ ਕੋਪ ਬਢੈਹੋਂ ॥
अउ जु कहा सिव मो बलु है मरि है पल मै जब कोप बढैहों ॥“शिवश्चापि विनश्यति मम क्रोधात् पुरतः |
ਪਉਰਖ ਰਾਖਤ ਹਉ ਇਤਨੋ ਕਹਾ ਭੂਪ ਹ੍ਵੈ ਗੂਜਰ ਤੇ ਭਜਿ ਜੈਹੋਂ ॥੧੮੨੬॥
पउरख राखत हउ इतनो कहा भूप ह्वै गूजर ते भजि जैहों ॥१८२६॥एतावत् बलं मम अस्ति तर्हि अहं नृपः इदानीं क्षीरस्य पुरतः पलायितव्यः” इति १८२६ ।
ਇਉ ਕਹਿ ਕੈ ਮਨਿ ਕੋਪ ਭਰਿਓ ਚਤੁਰੰਗ ਚਮੂੰ ਜੁ ਹੁਤੀ ਸੁ ਬੁਲਾਈ ॥
इउ कहि कै मनि कोप भरिओ चतुरंग चमूं जु हुती सु बुलाई ॥इत्युक्त्वा राजा महाक्रोधः स्वसैन्यचतुर्विभागान् प्राह
ਆਇ ਹੈ ਸਸਤ੍ਰ ਸੰਭਾਰਿ ਸਬੈ ਸੰਗ ਸ੍ਯਾਮ ਮਚਾਵਨ ਕਾਜ ਲਰਾਈ ॥
आइ है ससत्र संभारि सबै संग स्याम मचावन काज लराई ॥कृष्णेन सह युद्धाय समस्तं सैन्यं शस्त्राणि धारयन्
ਛਤ੍ਰ ਤਨਾਇ ਕੈ ਪੀਛੇ ਚਲਿਯੋ ਨ੍ਰਿਪ ਸੈਨ ਸਬੈ ਤਿਹ ਆਗੇ ਸਿਧਾਈ ॥
छत्र तनाइ कै पीछे चलियो न्रिप सैन सबै तिह आगे सिधाई ॥सेना पुरतः गतवती राजा तदनुवर्तत |
ਮਾਨਹੁ ਪਾਵਸ ਕੀ ਰਿਤੁ ਮੈ ਘਨਘੋਰ ਘਟਾ ਘੁਰ ਕੈ ਉਮਡਾਈ ॥੧੮੨੭॥
मानहु पावस की रितु मै घनघोर घटा घुर कै उमडाई ॥१८२७॥वर्षाऋतौ अग्रे द्रुतं गच्छन्तः स्थूलमेघाः इव अयं दृश्यः आविर्भूतः।१८२७।
ਭੂਪ ਬਾਚ ਹਰਿ ਸੋ ॥
भूप बाच हरि सो ॥कृष्णमुद्दिश्य राज्ञः वाक्यम्-
ਦੋਹਰਾ ॥
दोहरा ॥दोहरा
ਭੂਪ ਤਬੈ ਹਰਿ ਹੇਰਿ ਕੈ ਐਸੋ ਕਹਿਓ ਸੁਨਾਇ ॥
भूप तबै हरि हेरि कै ऐसो कहिओ सुनाइ ॥श्रीकृष्णं दृष्ट्वा राजा (जरासन्धः) एवमुवाच-
ਤੂੰ ਗੁਆਰ ਛਤ੍ਰੀਨ ਸੋ ਜੂਝ ਕਰੈਗੋ ਆਇ ॥੧੮੨੮॥
तूं गुआर छत्रीन सो जूझ करैगो आइ ॥१८२८॥अथ कृष्णं पश्यन् राजा उक्तवान् कथं क्षत्रियैः क्षीरमात्रेण युध्यिष्यसि ।१८२८ ।
ਕ੍ਰਿਸਨ ਬਾਚ ਨ੍ਰਿਪ ਸੋ ॥
क्रिसन बाच न्रिप सो ॥श्रीकृष्णस्य वाक्यं राजानं सम्भाषितम्-
ਸਵੈਯਾ ॥
सवैया ॥स्वय्या
ਛਤ੍ਰੀ ਕਹਾਵਤ ਆਪਨ ਕੋ ਭਜਿ ਹੋ ਤਬ ਹੀ ਜਬ ਜੁਧ ਮਚੈਹੋਂ ॥
छत्री कहावत आपन को भजि हो तब ही जब जुध मचैहों ॥“क्षत्रं वदसि, युद्धं करिष्यामि पलायिष्यसि