श्री दसम् ग्रन्थः

पुटः - 1295


ਤਬ ਚਤੁਰਾ ਇਹ ਚਰਿਤ੍ਰ ਬਿਚਾਰਿਯੋ ॥
तब चतुरा इह चरित्र बिचारियो ॥

तदा चतुर्राज कुमारी इत्यनेन एतत् चरित्रं चिन्तितम्

ਕਹੋ ਨ੍ਰਿਪਤਿ ਸੋ ਪ੍ਰਗਟ ਉਚਾਰਿਯੋ ॥੫॥
कहो न्रिपति सो प्रगट उचारियो ॥५॥

उवाच च नृपं स्फुटम् | ५.

ਮੋ ਕੌ ਸ੍ਰਾਪ ਸਦਾ ਸਿਵ ਦੀਨਾ ॥
मो कौ स्राप सदा सिव दीना ॥

(हे पिता!) अहं शिवेन शापितः सदा,

ਤਾ ਤੇ ਜਨਮ ਤਿਹਾਰੇ ਲੀਨਾ ॥
ता ते जनम तिहारे लीना ॥

अत एव अहं तव गृहे जातः।

ਸ੍ਰਾਪ ਅਵਧਿ ਪੂਰਨ ਹ੍ਵੈ ਹੈ ਜਬ ॥
स्राप अवधि पूरन ह्वै है जब ॥

यदा शापस्य कालः समाप्तः भविष्यति

ਪੁਨਿ ਜੈ ਹੌ ਹਰਿ ਲੋਕ ਬਿਖੈ ਤਬ ॥੬॥
पुनि जै हौ हरि लोक बिखै तब ॥६॥

ततः पुनः स्वर्गं गमिष्यामि। ६.

ਇਕ ਦਿਨ ਗਈ ਮਿਤ੍ਰ ਕੇ ਸੰਗਾ ॥
इक दिन गई मित्र के संगा ॥

एकदा सः स्वहस्तेन पत्रं लिखितवान्

ਲਿਖਿ ਪਤ੍ਰਾ ਪਰ ਅਪਨੇ ਅੰਗਾ ॥
लिखि पत्रा पर अपने अंगा ॥

(तस्याः) मित्रेण सह बहिः गतः।

ਸ੍ਰਾਪ ਅਵਧਿ ਪੂਰਨ ਅਬ ਭਈ ॥
स्राप अवधि पूरन अब भई ॥

(तस्मिन् पत्रे सः तत् लिखितवान्) इदानीं शापस्य कालः समाप्तः,

ਸੁਰਪੁਰ ਸੁਤਾ ਤਿਹਾਰੀ ਗਈ ॥੭॥
सुरपुर सुता तिहारी गई ॥७॥

(अतः) तव कन्या स्वर्गं गता। ७.

ਅਬ ਜੋ ਧਾਮ ਹਮਾਰੇ ਮਾਲਾ ॥
अब जो धाम हमारे माला ॥

इदानीं मम गृहे धनं वर्तते ।

ਸੋ ਦੀਜੈ ਦਿਜ ਕੌ ਤਤਕਾਲਾ ॥
सो दीजै दिज कौ ततकाला ॥

ब्राह्मणेभ्यः सद्यः ददातु।

ਯਾਰ ਅਪਨੇ ਬ੍ਰਹਮਨ ਠਹਰਾਯੋ ॥
यार अपने ब्रहमन ठहरायो ॥

(सः) मित्रं ब्राह्मणं कृतवान्

ਸਕਲ ਦਰਬ ਇਹ ਛਲ ਤਿਹ ਦ੍ਰਯਾਯੋ ॥੮॥
सकल दरब इह छल तिह द्रयायो ॥८॥

अनेन च चरित्रेण सर्वं धनं तस्मै दत्तम्। ८.

ਇਹ ਚਰਿਤ੍ਰ ਗੀ ਮਿਤ੍ਰਹ ਸਾਥਾ ॥
इह चरित्र गी मित्रह साथा ॥

अनेन चरित्रेण सा मित्रेण सह अगच्छत्।

ਦੈ ਧਨ ਕਿਯਾ ਅਨਾਥ ਸਨਾਥਾ ॥
दै धन किया अनाथ सनाथा ॥

सः दरिद्रं धनं दत्त्वा धनिकं कृतवान् ।

ਮਾਤ ਪਿਤਾ ਸਭ ਅਸ ਲਖਿ ਲਈ ॥
मात पिता सभ अस लखि लई ॥

मातापितरौ एतत् अवगच्छन्।

ਸ੍ਰਾਪ ਮੁਚਿਤ ਭਯੋ ਸੁਰਪੁਰ ਗਈ ॥੯॥
स्राप मुचित भयो सुरपुर गई ॥९॥

शापस्य समाप्तेः अनन्तरं स्वर्गं गता अस्ति। ९.

ਇਤਿ ਸ੍ਰੀ ਚਰਿਤ੍ਰ ਪਖ੍ਯਾਨੇ ਤ੍ਰਿਯਾ ਚਰਿਤ੍ਰੇ ਮੰਤ੍ਰੀ ਭੂਪ ਸੰਬਾਦੇ ਤੀਨ ਸੌ ਬਤਾਲੀਸ ਚਰਿਤ੍ਰ ਸਮਾਪਤਮ ਸਤੁ ਸੁਭਮ ਸਤੁ ॥੩੪੨॥੬੩੭੧॥ਅਫਜੂੰ॥
इति स्री चरित्र पख्याने त्रिया चरित्रे मंत्री भूप संबादे तीन सौ बतालीस चरित्र समापतम सतु सुभम सतु ॥३४२॥६३७१॥अफजूं॥

अत्र श्रीचरितोपख्यानस्य त्रिचरित्रस्य मन्त्री भूप साम्बदस्य ३४२तमस्य चरितस्य समापनम्, सर्वं शुभम्।३४२।६३७१। गच्छति

ਚੌਪਈ ॥
चौपई ॥

चतुर्विंशतिः : १.

ਸੋਰਠ ਦੇਸ ਬਸਤ ਹੈ ਜਹਾ ॥
सोरठ देस बसत है जहा ॥

यत्र सोरथः नाम देशः निवसति, .

ਦਿਜਬਰ ਸੈਨ ਨਰਾਧਿਪ ਤਹਾ ॥
दिजबर सैन नराधिप तहा ॥

तत्र दिजबर सेन् नाम राजा आसीत् ।

ਮਤੀ ਸੁਮੇਰ ਤਵਨ ਕੀ ਨਾਰੀ ॥
मती सुमेर तवन की नारी ॥

सुमेर मतिः तस्य राज्ञी आसीत् ।

ਦੁਤਿਯ ਨ ਜਗ ਮੈ ਐਸਿ ਕੁਮਾਰੀ ॥੧॥
दुतिय न जग मै ऐसि कुमारी ॥१॥

तस्याः सदृशी अन्यः स्त्री लोके नासीत् । १.

ਸੋਰਠ ਦੇਇ ਸੁਤਾ ਇਕ ਤਾ ਕੇ ॥
सोरठ देइ सुता इक ता के ॥

तस्य सोरथदेइ नाम कन्या आसीत्

ਔਰ ਨਾਰ ਸਮ ਤੁਲਿ ਨ ਵਾ ਕੇ ॥
और नार सम तुलि न वा के ॥

तस्याः समः अन्यः स्त्री नासीत् ।

ਦੁਤਿਯ ਪਰਜ ਦੇ ਭਈ ਕੁਮਾਰੀ ॥
दुतिय परज दे भई कुमारी ॥

पर्ज्दे (देई) नाम्ना अन्यः कुमारी आसीत्,

ਜਿਹ ਸੀ ਦੁਤਿਯ ਨ ਬ੍ਰਹਮ ਸਵਾਰੀ ॥੨॥
जिह सी दुतिय न ब्रहम सवारी ॥२॥

ब्रह्मणा तस्य सदृशं अन्यं कञ्चित् न सृजत्। २.

ਦੋਊ ਸੁਤਾ ਤਰੁਨਿ ਜਬ ਭਈ ॥
दोऊ सुता तरुनि जब भई ॥

यदा कन्याद्वयं तरुणौ अभवताम्।

ਜਨ ਕਰਿ ਕਿਰਣਿ ਸੂਰ ਸਸਿ ਵਈ ॥
जन करि किरणि सूर ससि वई ॥

(एवं दृश्यन्ते स्म) सूर्यचन्द्रस्य किरणाः इव।

ਐਸੀ ਪ੍ਰਭਾ ਹੋਤ ਭੀ ਤਿਨ ਕੀ ॥
ऐसी प्रभा होत भी तिन की ॥

तेषां तादृशी सौन्दर्यम् आसीत्

ਬਾਛਾ ਕਰਤ ਬਿਧਾਤਾ ਜਿਨ ਕੀ ॥੩॥
बाछा करत बिधाता जिन की ॥३॥

येषां (प्राप्त्यर्थं) ब्रह्मा कामं करोति स्म। ३.

ਓਜ ਸੈਨ ਇਕ ਅਨਤ ਨ੍ਰਿਪਤਿ ਬਰ ॥
ओज सैन इक अनत न्रिपति बर ॥

ओज सेन् नाम्ना अन्यः महान् राजा आसीत् ।

ਜਨੁ ਕਰਿ ਮੈਨ ਪ੍ਰਗਟਿਯੋ ਬਪੁ ਧਰਿ ॥
जनु करि मैन प्रगटियो बपु धरि ॥

शरीरं कल्पयित्वा कामदेव एव प्रादुर्भूतमिव।

ਸੋ ਨ੍ਰਿਪ ਖੇਲਨ ਚੜਾ ਸਿਕਾਰਾ ॥
सो न्रिप खेलन चड़ा सिकारा ॥

स राजा मृगया क्रीडितुं उपरि अगच्छत्।

ਰੋਝ ਰੀਛ ਮਾਰੇ ਝੰਖਾਰਾ ॥੪॥
रोझ रीछ मारे झंखारा ॥४॥

(सः) रोजं, ऋक्षं, बरसिङ्गं च मारितवान्। ४.

ਨਿਕਸਿਯੋ ਤਹਾ ਏਕ ਝੰਖਾਰਾ ॥
निकसियो तहा एक झंखारा ॥

तत्र एकः बरसिङ्गा प्रादुर्भूतः

ਦ੍ਵਾਦਸ ਜਾ ਕੇ ਸੀਗ ਅਪਾਰਾ ॥
द्वादस जा के सीग अपारा ॥

यस्य द्वादश दीर्घाः शृङ्गाः आसन्।

ਨ੍ਰਿਪ ਤਿਹ ਨਿਰਖਿ ਤੁਰੰਗ ਧਵਾਵਾ ॥
न्रिप तिह निरखि तुरंग धवावा ॥

तं दृष्ट्वा राजा अश्वं पलायितवान् |

ਪਾਛੇ ਚਲਾ ਕੋਸ ਬਹੁ ਆਵਾ ॥੫॥
पाछे चला कोस बहु आवा ॥५॥

तस्य पश्चात् बहवः जनाः आगतवन्तः। ५.

ਬਹੁਤ ਕੋਸ ਤਿਹ ਮ੍ਰਿਗਹਿ ਦਖੇਰਾ ॥
बहुत कोस तिह म्रिगहि दखेरा ॥

चिरकालं यावत् सः मिराजान् पश्यति स्म ।

ਚਾਕਰ ਏਕ ਨ ਪਹੁਚਾ ਨੇਰਾ ॥
चाकर एक न पहुचा नेरा ॥

न कश्चित् सेवकः तं प्राप्तुं शक्नोति स्म ।

ਆਯੋ ਦੇਸ ਸੋਰਠੀ ਕੇ ਮਹਿ ॥
आयो देस सोरठी के महि ॥

सोरथीदेशम् (तत्र) आगतः

ਨ੍ਰਿਪ ਕੀ ਸੁਤਾ ਅਨਾਤ ਹੁਤੀ ਜਹਿ ॥੬॥
न्रिप की सुता अनात हुती जहि ॥६॥

यत्र राज्ञः कन्याः स्नानं कुर्वन्ति स्म। ६.

ਆਨਿ ਤਹੀ ਝੰਖਾਰ ਨਿਕਾਰਾ ॥
आनि तही झंखार निकारा ॥

बाराशिङ्गा तत्र आगतः।

ਅਬਲਾ ਦੁਹੂੰ ਨਿਹਾਰਤਿ ਮਾਰਾ ॥
अबला दुहूं निहारति मारा ॥

ते (बरसिंघे) राजकुमारीद्वयस्य दर्शने जघ्नन् |

ਐਸਾ ਬਾਨ ਤਵਨ ਕਹ ਲਾਗਾ ॥
ऐसा बान तवन कह लागा ॥

सः तादृशं बाणं निपातितवान्

ਠੌਰ ਰਹਾ ਪਗ ਦ੍ਵੈਕ ਨ ਭਾਗਾ ॥੭॥
ठौर रहा पग द्वैक न भागा ॥७॥

तत्रैव स्थित इति, सोपानद्वयमपि धावितुं न शक्तवान्।7.