ਪੰਜਾਬੀ 
English 
پنجابی 
Español 
Français 
Deutsch 
Português 
Bahasa Indonesia 
Türkçe 
Tiếng Việt 
Filipino 
Svenska हिंदी संस्कृत 
Nederlands 
Română 
Magyar 
Polski 
Čeština 
Afrikaans 
Italiano Català 
Shqip 
Gaeilge Cymraeg 
Slovenčina 
Slovenščina 
Dansk 
Eesti 
Latviešu 
Lietuvių 
Norsk 
Malti 
Íslenska Galego 
Kreyòl Ayisyen 
Latin 
Bahasa Melayu 
Kiswahili 
Hrvatski 
Suomi 
Русский मराठी ગુજરાતી తెలుగు ಕನ್ನಡ தமிழ் മലയാളം 
বাংলা 
Ελληνικά 
日本語 
中文 اردو سنڌي 
فارسی 
العربية 
עברית 
한국어 श्री दसम् ग्रन्थः
पुटः - 151
ਕਹੂੰ ਰਿਗੰ ਬਾਚੈ ਮਹਾ ਅਰਥ ਬੇਦੰ ॥
कहूं रिगं बाचै महा अरथ बेदं ॥क्वचित् ऋग्वेदः पठ्यते स्म क्वचित् अथर्ववेदः
ਕਹੂੰ ਬ੍ਰਹਮ ਸਿਛਾ ਕਹੂੰ ਬਿਸਨ ਭੇਦੰ ॥੨॥੨੭੩॥
कहूं ब्रहम सिछा कहूं बिसन भेदं ॥२॥२७३॥क्वचित् ब्रह्मसूत्रप्रवचनं क्वचित् विष्णुरहस्यविमर्शः।।२।२७३।।
ਕਹੂੰ ਅਸਟ ਦ੍ਵੈ ਅਵਤਾਰ ਕਥੈ ਕਥਾਣੰ ॥
कहूं असट द्वै अवतार कथै कथाणं ॥दशावतारविषये प्रवचनं क्वचित् ।
ਦਸੰ ਚਾਰ ਚਉਦਾਹ ਬਿਦਿਆ ਨਿਧਾਨੰ ॥
दसं चार चउदाह बिदिआ निधानं ॥चतुर्दशशिक्षणेषु निपुणाः व्यक्तिः आसन् ।
ਤਹਾ ਪੰਡਤੰ ਬਿਪ੍ਰ ਪਰਮੰ ਪ੍ਰਬੀਨੰ ॥
तहा पंडतं बिप्र परमं प्रबीनं ॥तत्र त्रयः अतिविद्वान् ब्राह्मणाः,
ਰਹੇ ਏਕ ਆਸੰ ਨਿਰਾਸੰ ਬਿਹੀਨੰ ॥੩॥੨੭੪॥
रहे एक आसं निरासं बिहीनं ॥३॥२७४॥ये लोके असक्ताः एकेश्वरे एव श्रद्धा आसन्।।3.274।।
ਕਹੂੰ ਕੋਕਸਾਰੰ ਪੜੈ ਨੀਤ ਧਰਮੰ ॥
कहूं कोकसारं पड़ै नीत धरमं ॥क्वचित् कोक्सर कुत्रचित् धर्म-नीतिः पठ्यते स्म
ਕਹੂੰ ਨ੍ਯਾਇ ਸਾਸਤ੍ਰ ਪੜੈ ਛਤ੍ਰ ਕਰਮੰ ॥
कहूं न्याइ सासत्र पड़ै छत्र करमं ॥क्वचित् न्यायशास्त्रं क्वचित् क्षत्रियधर्माध्ययनं भवति स्म
ਕਹੂੰ ਬ੍ਰਹਮ ਬਿਦਿਆ ਪੜੈ ਬ੍ਯੋਮ ਬਾਨੀ ॥
कहूं ब्रहम बिदिआ पड़ै ब्योम बानी ॥कुत्रचित् धर्मशास्त्रं कुत्रचित् खगोलशास्त्रस्य अध्ययनं क्रियमाणम् आसीत्
ਕਹੂੰ ਪ੍ਰੇਮ ਸਿਉ ਪਾਠਿ ਪਠਿਐ ਪਿੜਾਨੀ ॥੪॥੨੭੫॥
कहूं प्रेम सिउ पाठि पठिऐ पिड़ानी ॥४॥२७५॥क्वचित् युद्धदेव्याः स्तुतिः भक्त्या गीयते स्म।४।२७५।
ਕਹੂੰ ਪ੍ਰਾਕ੍ਰਿਤੰ ਨਾਗ ਭਾਖਾ ਉਚਾਰਹਿ ॥
कहूं प्राक्रितं नाग भाखा उचारहि ॥क्वचित् प्राकृतभाषा, क्वचित् नागभाषा च अध्ययनं क्रियमाणा आसीत्
ਕਹੂੰ ਸਹਸਕ੍ਰਿਤ ਬ੍ਯੋਮ ਬਾਨੀ ਬਿਚਾਰਹਿ ॥
कहूं सहसक्रित ब्योम बानी बिचारहि ॥क्वचित् सहस्कृतेः कुत्रचित् संस्कृतस्य (अथवा ज्योतिषशास्त्रस्य) चर्चा भवति स्म
ਕਹੂੰ ਸਾਸਤ੍ਰ ਸੰਗੀਤ ਮੈ ਗੀਤ ਗਾਵੈ ॥
कहूं सासत्र संगीत मै गीत गावै ॥क्वचित् संगीतशास्त्रात् गीतानि गायितानि आसन्
ਕਹੂੰ ਜਛ ਗੰਧ੍ਰਬ ਬਿਦਿਆ ਬਤਾਵੈ ॥੫॥੨੭੬॥
कहूं जछ गंध्रब बिदिआ बतावै ॥५॥२७६॥यक्षगन्धवानां विद्याभेदाः क्वचित् स्पष्टीकृताः आसन्।।5.276।।
ਕਹੂੰ ਨਿਆਇ ਮੀਮਾਸਕਾ ਤਰਕ ਸਾਸਤ੍ਰੰ ॥
कहूं निआइ मीमासका तरक सासत्रं ॥क्वचित् न्यायशास्त्रं, क्वचित् मीमांसाशास्त्रं, क्वचित् तारकशास्त्रं (तर्कशास्त्रम्) अधीयते स्म
ਕਹੂੰ ਅਗਨਿ ਬਾਣੀ ਪੜੈ ਬ੍ਰਹਮ ਅਸਤ੍ਰੰ ॥
कहूं अगनि बाणी पड़ै ब्रहम असत्रं ॥वह्निदण्डानां ब्रह्मास्त्राणां च बहुराः क्वचित्
ਕਹੂੰ ਬੇਦ ਪਾਤੰਜਲੈ ਸੇਖ ਕਾਨੰ ॥
कहूं बेद पातंजलै सेख कानं ॥क्वचित् योगशास्त्रं कुत्रचित् सांख्यशास्त्रं च पठितम्
ਪੜੈ ਚਕ੍ਰ ਚਵਦਾਹ ਬਿਦਿਆ ਨਿਧਾਨੰ ॥੬॥੨੭੭॥
पड़ै चक्र चवदाह बिदिआ निधानं ॥६॥२७७॥चतुर्दशविद्यानिधिचक्रम् अधीतम्।६।२७७।
ਕਹੂੰ ਭਾਖ ਬਾਚੈ ਕਹੂੰ ਕੋਮਦੀਅੰ ॥
कहूं भाख बाचै कहूं कोमदीअं ॥क्वचित् पतञ्जलिस्य महाभाषायः कुत्रचित् पाणिनीयस्य कोमुदी च अधीता
ਕਹੂੰ ਸਿਧਕਾ ਚੰਦ੍ਰਕਾ ਸਾਰਸੁਤੀਯੰ ॥
कहूं सिधका चंद्रका सारसुतीयं ॥क्वचित् सिद्धान्त कोमुडी, क्वचित् चन्द्रिका, कुत्रचित् सरसुत इति पठितम्
ਕਹੂੰ ਬ੍ਯਾਕਰਣ ਬੈਸਿਕਾਲਾਪ ਕਥੇ ॥
कहूं ब्याकरण बैसिकालाप कथे ॥कुत्रचित् वैशेषिकसहिताः अन्यव्याकरणग्रन्थानां चर्चा अभवत्
ਕਹੂੰ ਪ੍ਰਾਕ੍ਰਿਆ ਕਾਸਕਾ ਸਰਬ ਮਥੇ ॥੭॥੨੭੮॥
कहूं प्राक्रिआ कासका सरब मथे ॥७॥२७८॥कुत्रचित् पाणिनीव्याकरणप्रक्रियाविषये कासिकभाष्याणि मथ्यन्ते स्म।७।२७८।
ਕਹੂੰ ਬੈਠ ਮਾਨੋਰਮਾ ਗ੍ਰੰਥ ਬਾਚੈ ॥
कहूं बैठ मानोरमा ग्रंथ बाचै ॥क्वचित् कश्चित् मनोरम इति पुस्तकम् अधीतवान्
ਕਹੂੰ ਗਾਇ ਸੰਗੀਤ ਮੈ ਗੀਤ ਨਾਚੇ ॥
कहूं गाइ संगीत मै गीत नाचे ॥कुत्रचित् कश्चन संगीतविधाने गायति स्म, नृत्यं च करोति स्म
ਕਹੂੰ ਸਸਤ੍ਰ ਕੀ ਸਰਬ ਬਿਦਿਆ ਬਿਚਾਰੈ ॥
कहूं ससत्र की सरब बिदिआ बिचारै ॥कुत्रचित् सर्वास्त्रशिक्षणं कश्चित् चिन्तयति स्म
ਕਹੂੰ ਅਸਤ੍ਰ ਬਿਦਿਆ ਬਾਚੈ ਸੋਕ ਟਾਰੈ ॥੮॥੨੭੯॥
कहूं असत्र बिदिआ बाचै सोक टारै ॥८॥२७९॥कुत्रचित् युद्धविज्ञानस्य अध्ययनं कृत्वा चिन्ताम् अपसारयति स्म । ८.२७९ इति ।
ਕਹੂ ਗਦਾ ਕੋ ਜੁਧ ਕੈ ਕੈ ਦਿਖਾਵੈ ॥
कहू गदा को जुध कै कै दिखावै ॥क्वचित् कश्चित् गदायुद्धं प्रदर्शितवान्
ਕਹੂੰ ਖੜਗ ਬਿਦਿਆ ਜੁਝੈ ਮਾਨ ਪਾਵੈ ॥
कहूं खड़ग बिदिआ जुझै मान पावै ॥कुत्रचित् खड्गयुद्धे कश्चन पुरस्कारं प्राप्तवान्
ਕਹੂੰ ਬਾਕ ਬਿਦਿਆਹਿ ਛੋਰੰ ਪ੍ਰਬਾਨੰ ॥
कहूं बाक बिदिआहि छोरं प्रबानं ॥कुत्रचित् प्रौढाः विद्वांसः अलङ्कारविषये प्रवचनं कुर्वन्ति स्म
ਕਹੂੰ ਜਲਤੁਰੰ ਬਾਕ ਬਿਦਿਆ ਬਖਾਨੰ ॥੯॥੨੮੦॥
कहूं जलतुरं बाक बिदिआ बखानं ॥९॥२८०॥कुत्रचित् तरणकला, वाक्यविन्यासः च चर्चा अभवत्।९.२८०।
ਕਹੂੰ ਬੈਠ ਕੇ ਗਾਰੜੀ ਗ੍ਰੰਥ ਬਾਚੈ ॥
कहूं बैठ के गारड़ी ग्रंथ बाचै ॥कुत्रचित् गरुडपूर्णाध्ययनं क्रियमाणम् आसीत्
ਕਹੂੰ ਸਾਭਵੀ ਰਾਸ ਭਾਖਾ ਸੁ ਰਾਚੈ ॥
कहूं साभवी रास भाखा सु राचै ॥कुत्रचित् प्राकृतेन शिवस्य स्तुतिः रच्यते स्म
ਕਹੂੰ ਜਾਮਨੀ ਤੋਰਕੀ ਬੀਰ ਬਿਦਿਆ ॥
कहूं जामनी तोरकी बीर बिदिआ ॥कुत्रचित् ग्रीक-अरबी-भाषा, वीर-आत्म-भाषा च शिक्षमाणा आसीत्
ਕਹੂੰ ਪਾਰਸੀ ਕੌਚ ਬਿਦਿਆ ਅਭਿਦਿਆ ॥੧੦॥੨੮੧॥
कहूं पारसी कौच बिदिआ अभिदिआ ॥१०॥२८१॥कुत्रचित् फारसीभाषा नूतना च युद्धकला अधीयते स्म।१०.२८१।
ਕਹੂੰ ਸਸਤ੍ਰ ਕੀ ਘਾਉ ਬਿਦਿਆ ਬਤੈਗੋ ॥
कहूं ससत्र की घाउ बिदिआ बतैगो ॥कुत्रचित् कश्चन शस्त्रव्रणस्य चिकित्सां स्पष्टीकरोति स्म
ਕਹੂੰ ਅਸਤ੍ਰ ਕੋ ਪਾਤਕਾ ਪੈ ਚਲੈਗੋ ॥
कहूं असत्र को पातका पै चलैगो ॥कुत्रचित् लक्ष्याणि बाहुभिः प्रहारं कुर्वन्ति स्म
ਕਹੂੰ ਚਰਮ ਕੀ ਚਾਰ ਬਿਦਿਆ ਬਤਾਵੈ ॥
कहूं चरम की चार बिदिआ बतावै ॥कवचस्य कुशलप्रयोगः कथ्यते स्म क्वचित्
ਕਹੂੰ ਬ੍ਰਹਮ ਬਿਦਿਆ ਕਰੈ ਦਰਬ ਪਾਵੈ ॥੧੧॥੨੮੨॥
कहूं ब्रहम बिदिआ करै दरब पावै ॥११॥२८२॥क्वचित् कश्चित् वेदान्तविषये प्रवचनं कृत्वा धनपुरस्कारं प्राप्नोति स्म।११।२८२।
ਕਹੂੰ ਨ੍ਰਿਤ ਬਿਦਿਆ ਕਹੂੰ ਨਾਦ ਭੇਦੰ ॥
कहूं न्रित बिदिआ कहूं नाद भेदं ॥क्वचित् नृत्यकला शब्दरहस्यं च कथ्यते स्म
ਕਹੂੰ ਪਰਮ ਪੌਰਾਨ ਕਥੈ ਕਤੇਬੰ ॥
कहूं परम पौरान कथै कतेबं ॥कुत्रचित् पुराणानां सेमिटिकग्रन्थानां च विषये प्रवचनाः प्रचलन्ति स्म
ਸਭੈ ਅਛਰ ਬਿਦਿਆ ਸਭੈ ਦੇਸ ਬਾਨੀ ॥
सभै अछर बिदिआ सभै देस बानी ॥कुत्रचित् विभिन्नदेशानां वर्णमालाः भाषाः च,शिक्षिताः आसन्
ਸਭੈ ਦੇਸ ਪੂਜਾ ਸਮਸਤੋ ਪ੍ਰਧਾਨੀ ॥੧੨॥੨੮੩॥
सभै देस पूजा समसतो प्रधानी ॥१२॥२८३॥क्वचित् नानादेशेषु प्रचलितायाः पूजायाः महत्त्वं प्रयुज्यते स्म।१२।२८३।
ਕਹੰ ਸਿੰਘਨੀ ਦੂਧ ਬਛੇ ਚੁੰਘਾਵੈ ॥
कहं सिंघनी दूध बछे चुंघावै ॥क्वचित् सिंहनीया दुग्धं वत्सैः चूषयति स्म
ਕਹੂੰ ਸਿੰਘ ਲੈ ਸੰਗ ਗਊਆ ਚਰਾਵੈ ॥
कहूं सिंघ लै संग गऊआ चरावै ॥क्वचित् सिंहः गोयूथं चरति स्म ।
ਫਿਰੈ ਸਰਪ ਨ੍ਰਿਕ੍ਰੁਧ ਤੌਨਿ ਸਥਲਾਨੰ ॥
फिरै सरप न्रिक्रुध तौनि सथलानं ॥तस्मिन् स्थाने सर्पः अक्रोधः सरति स्म
ਕਹੂੰ ਸਾਸਤ੍ਰੀ ਸਤ੍ਰ ਕਥੈ ਕਥਾਨੰ ॥੧੩॥੨੮੪॥
कहूं सासत्री सत्र कथै कथानं ॥१३॥२८४॥क्वचित् विद्वान् पण्डितः प्रवचने शत्रुं प्रशंसति स्म।13.284।
ਤਥਾ ਸਤ੍ਰ ਮਿਤ੍ਰੰ ਤਥਾ ਮਿਤ੍ਰ ਸਤ੍ਰੰ ॥
तथा सत्र मित्रं तथा मित्र सत्रं ॥शत्रुः मित्रं च शत्रुश्च समानम् |
ਜਥਾ ਏਕ ਛਤ੍ਰੀ ਤਥਾ ਪਰਮ ਛਤ੍ਰੰ ॥
जथा एक छत्री तथा परम छत्रं ॥साधारणः क्षत्रियः विश्वः च समानः।