एकदा राजा विद्यालयं गत्वा पुत्रं दृष्ट्वा स्तब्धः अभवत् ।
(उवाच) "शृणु शृणु यत् (भवता) ब्रह्मणः पठितम्।"
यदा राजा पृष्टवान् तदा बालकः यत् किमपि ज्ञातवान् तत् कथयित्वा निर्भयेन भगवतः-ईश्वरस्य नाम पठितुं आरब्धवान्।5.
गोपालस्य नाम श्रुत्वा सः राक्षसः क्रुद्धः अभवत् ।
ईश्वरस्य नाम श्रुत्वा सः राक्षसः क्रुद्धः सन् अवदत् यत्, मां विना अन्यः कोऽपि अस्ति यस्य भवन्तः ध्यायन्ते?
(हिरङ्काष्पः) अस्य बालस्य वधः कर्तव्यः इति निश्चयं कृतवान् ।
सः अस्य छात्रस्य वधं कर्तुं निश्चयं कृत्वा अवदत्, हे मूर्ख त्वं किमर्थं भगवतः-ईश्वरस्य नाम पुनः पुनः वदसि?6.
अहमेव जले भूमिषु च नायकः।
केवलं हिरणायकशिपुः एव जले स्थले च मिथ्यः इति मन्यते , तर्हि भगवतः-देवस्य नाम किमर्थं पुनः पुनः वदसि ?
तदा एव स्तम्भे बद्धवान्।
ततो राज्ञा स्तम्भेन बध्नन्ति राक्षसाः ॥७॥
ते बालकं हन्तुं मूर्खं दैत्यम् आदाय।
यदा ते मूर्खाः अस्य छात्रस्य वधार्थं प्रगतवन्तः तदा भगवान् स्वशिष्यस्य रक्षणार्थं तस्मिन् एव काले प्रकटितवान् ।
तं दृष्ट्वा सर्वे मनुष्याः विस्मिताः अभवन्,
अल ये तदा भगवन्तं दृष्टवन्तः ते विस्मिताः अभवन्, भगवता द्वाराणि विदारयित्वा प्रकटितम् आसीत्।8
दृष्ट्वा (नरसिंहं) सर्वे देवाः
तं दृष्ट्वा सर्वे देवा राक्षसाः कम्पिताः सर्वे प्राणिनः निर्जीवाः च ऋक्षेषु भयभीताः अभवन्
नरसिंहः पुरुषाणां समाप्तिः गर्जति स्म
नरसिंहरूपः भगवान् रक्तनेत्रः रक्तपूर्णमुखः च घोरेण गर्जति स्म।9.
यदा नरसिंहः प्रान्तरे गर्जति स्म
इति दृष्ट्वा नरसिंहस्य गर्जनं श्रुत्वा सर्वे राक्षसाः पलायिताः |
एकमात्रः राजा (हिर्नाक्षपः) ।
केवलं सम्राट् निर्भयः गदां हस्ते धारयन् तस्मिन् युद्धक्षेत्रे दृढतया स्थितवान्।१०।
यदा राजा (हिर्नाक्षपः) आह्वानं कृतवान्
यदा सम्राट् उच्चैः गर्जति स्म, तदा सर्वे शूराः योद्धाः कम्पिताः, ते सर्वे योद्धाः तस्य सिंहस्य पुरतः समूहरूपेण अग्रे आगतवन्तः।
यः युद्धाय निर्गतवान्, .
ये सर्वे नरसिंहस्य पुरतः गतवन्तः, सः तान् सर्वान् योद्धान् जुगुप्सा इव गृहीत्वा भूमौ पातितवान्।11।
अधिकांशः योद्धाः आव्हानं कुर्वन्ति स्म
योधाः परस्परं उच्चैः उद्घोष्य रक्तसंतृप्ताः पतितुं प्रवृत्ताः ।
चतुर्णां पार्श्वेभ्यः शत्रवः आगच्छन्ति स्म
वर्षाकाले मेघवत् तीव्रता चतुःपार्श्वाद् शत्रवः प्रस्थिताः।12।
दशदिक्षु योद्धा आगच्छन्ति शिला च (तद्घर्षणेन)।
दशदिशाभ्यां प्रगताः योधाः बाणशिलावृष्टिं कर्तुं प्रवृत्ताः
बाणाः खड्गाः च युद्धे स्फुरन्ति स्म |
खड्गबाणाः युद्धक्षेत्रे स्फुरन्ति शूरा योद्धा ध्वजं विस्फुरितुं आरब्धवन्तः।13।
एवं प्रचण्डा योद्धवः बाणवृष्टिं कुर्वन्ति ।
हंसस्य मान्ते द्वितीयः मेघविस्फोटः इव
ध्वजाः विस्फुरन्ति, अश्वाः च कूजन्ति
सर्वमिदं च दृश्यं दृष्ट्वा राक्षसराजस्य हृदयं भयपूर्णम्।14।
अश्वाः कूजन्ति गजाः च गर्जन्ति
छिन्नदीर्घबाहू योद्धानां इन्द्रध्वज इव दृश्यन्ते |
योधाः विकृष्यन्ते गजाः च तथा गर्जन्ति।
सावनमासस्य मेघाः लज्जन्ते इति।१५।
हिरनायकशिपुश्वस्य किञ्चित् व्यावृत्तमात्रेण स्वयं व्यभिचार्य पदद्वयं पुनः अनुसृत्य
परन्तु तदपि सः सर्पस्य प्रकारेण क्रुद्धः आसीत् यः तस्य पुच्छं पादेन मर्दनेन क्रुद्धः भवति
तस्य मुखं रणक्षेत्रे दीप्तम् आसीत्,
सूर्यदर्शने पद्मस्य प्रफुल्लता इव ॥१६॥
अश्वः क्षेत्रे एतादृशं कोलाहलं कृतवान्