श्री दसम् ग्रन्थः

पुटः - 32


ਇਮ ਬੇਦ ਉਚਾਰਤ ਸਾਰਸੁਤੀ ॥
इम बेद उचारत सारसुती ॥

एवं घोषयन्ति उत्तमाः श्रुतयः (वेदानां) !

ਜੋਊ ਵਾ ਰਸ ਕੇ ਚਸਕੇ ਰਸ ਹੈਂ ॥
जोऊ वा रस के चसके रस हैं ॥

ये त्रुटितः अपि नामस्य अम्ब्रोसिया सह लीनाः भवन्ति !

ਤੇਊ ਭੂਲ ਨ ਕਾਲ ਫੰਧਾ ਫਸਿ ਹੈਂ ॥੨੦॥੧੬੦॥
तेऊ भूल न काल फंधा फसि हैं ॥२०॥१६०॥

ते मृत्युजाले सः न फसिष्यन्ति! 20. 160

ਤ੍ਵ ਪ੍ਰਸਾਦਿ ॥ ਨਰਾਜ ਛੰਦ ॥
त्व प्रसादि ॥ नराज छंद ॥

तव अनुग्रहेण। नाराज स्तन्जा

ਅਗੰਜ ਆਦਿ ਦੇਵ ਹੈਂ ਅਭੰਜ ਭੰਜ ਜਾਨੀਐਂ ॥
अगंज आदि देव हैं अभंज भंज जानीऐं ॥

आदिमेश्वरः सनातनः, सः अखण्डस्य भङ्गः इति गम्यते।

ਅਭੂਤ ਭੂਤ ਹੈਂ ਸਦਾ ਅਗੰਜ ਗੰਜ ਮਾਨੀਐਂ ॥
अभूत भूत हैं सदा अगंज गंज मानीऐं ॥

सः नित्यं स्थूलः सूक्ष्मः च भवति, सः अप्रहारं आक्रमयति।

ਅਦੇਵ ਦੇਵ ਹੈਂ ਸਦਾ ਅਭੇਵ ਭੇਵ ਨਾਥ ਹੈਂ ॥
अदेव देव हैं सदा अभेव भेव नाथ हैं ॥

देवः दैत्यश्च सः गुप्तप्रकटयोः प्रभुः।

ਸਮਸਤ ਸਿਧ ਬ੍ਰਿਧਿ ਦਾ ਸਦੀਵ ਸਰਬ ਸਾਥ ਹੈਂ ॥੧॥੧੬੧॥
समसत सिध ब्रिधि दा सदीव सरब साथ हैं ॥१॥१६१॥

सः सर्वशक्तयः दाता अस्ति, सर्वेषां सह नित्यं भवति। १.१६१ इति ।

ਅਨਾਥ ਨਾਥ ਨਾਥ ਹੈਂ ਅਭੰਜ ਭੰਜ ਹੈਂ ਸਦਾ ॥
अनाथ नाथ नाथ हैं अभंज भंज हैं सदा ॥

अभङ्गस्य संरक्षकः अखण्डस्य च भङ्गकः।

ਅਗੰਜ ਗੰਜ ਗੰਜ ਹੈਂ ਸਦੀਵ ਸਿਧ ਬ੍ਰਿਧ ਦਾ ॥
अगंज गंज गंज हैं सदीव सिध ब्रिध दा ॥

निधिदातो निधिदाता शक्तिदा च तथा।

ਅਨੂਪ ਰੂਪ ਸਰੂਪ ਹੈਂ ਅਛਿਜ ਤੇਜ ਮਾਨੀਐਂ ॥
अनूप रूप सरूप हैं अछिज तेज मानीऐं ॥

तस्य रूपं अद्वितीयं तस्य महिमा दुर्जयः मन्तव्यः।

ਸਦੀਵ ਸਿਧ ਬੁਧਿ ਦਾ ਪ੍ਰਤਾਪ ਪਤ੍ਰ ਜਾਨੀਐਂ ॥੨॥੧੬੨॥
सदीव सिध बुधि दा प्रताप पत्र जानीऐं ॥२॥१६२॥

शक्तिशाष्टा वै तेजावतारः | २.१६२ इति ।

ਨ ਰਾਗ ਰੰਗ ਰੂਪ ਹੈਂ ਨ ਰੋਗ ਰਾਗ ਰੇਖ ਹੈਂ ॥
न राग रंग रूप हैं न रोग राग रेख हैं ॥

स्नेहवर्णरूपरहितः व्याधिरागराशिनरहितः।

ਅਦੋਖ ਅਦਾਗ ਅਦਗ ਹੈਂ ਅਭੂਤ ਅਭਰਮ ਅਭੇਖ ਹੈਂ ॥
अदोख अदाग अदग हैं अभूत अभरम अभेख हैं ॥

कलङ्क-कलङ्क-आघात-रहितः, निर्तत्त्व-माया-वेष-रहितः।

ਨ ਤਾਤ ਮਾਤ ਜਾਤ ਹੈਂ ਨ ਪਾਤਿ ਚਿਹਨ ਬਰਨ ਹੈਂ ॥
न तात मात जात हैं न पाति चिहन बरन हैं ॥

पितृमातृवर्णरहितः स वंशचिह्नवर्णरहितः।

ਅਦੇਖ ਅਸੇਖ ਅਭੇਖ ਹੈਂ ਸਦੀਵ ਬਿਸੁ ਭਰਨ ਹੈਂ ॥੩॥੧੬੩॥
अदेख असेख अभेख हैं सदीव बिसु भरन हैं ॥३॥१६३॥

अगोचरः सिद्धः वेषः सदा जगतः धारकः । ३.१६३ इति ।

ਬਿਸ੍ਵੰਭਰ ਬਿਸੁਨਾਥ ਹੈਂ ਬਿਸੇਖ ਬਿਸ੍ਵ ਭਰਨ ਹੈਂ ॥
बिस्वंभर बिसुनाथ हैं बिसेख बिस्व भरन हैं ॥

सः जगतः प्रजापतिः स्वामी च विशेषतः तस्य पालकः च अस्ति।

ਜਿਮੀ ਜਮਾਨ ਕੇ ਬਿਖੈ ਸਦੀਵ ਕਰਮ ਭਰਨ ਹੈਂ ॥
जिमी जमान के बिखै सदीव करम भरन हैं ॥

पृथिव्यां विश्वे च सदा कर्मणि निरतः ।

ਅਦ੍ਵੈਖ ਹੈਂ ਅਭੇਖ ਹੈਂ ਅਲੇਖ ਨਾਥ ਜਾਨੀਐਂ ॥
अद्वैख हैं अभेख हैं अलेख नाथ जानीऐं ॥

निर्दोषः, वेषहीनः, निरपेक्षः स्वामी इति ख्यातः ।

ਸਦੀਵ ਸਰਬ ਠਉਰ ਮੈ ਬਿਸੇਖ ਆਨ ਮਾਨੀਐਂ ॥੪॥੧੬੪॥
सदीव सरब ठउर मै बिसेख आन मानीऐं ॥४॥१६४॥

विशेषतः सर्वेषु स्थानेषु नित्यं स्थातवान् इति मन्तव्यः। ४.१६४ इति ।

ਨ ਜੰਤ੍ਰ ਮੈ ਨ ਤੰਤ੍ਰ ਮੈ ਨ ਮੰਤ੍ਰ ਬਸਿ ਆਵਈ ॥
न जंत्र मै न तंत्र मै न मंत्र बसि आवई ॥

यन्त्रतन्त्राभ्यन्तरे नास्ति, मन्त्रद्वारा वशं कर्तुं न शक्यते।

ਪੁਰਾਨ ਔ ਕੁਰਾਨ ਨੇਤਿ ਨੇਤਿ ਕੈ ਬਤਾਵਈ ॥
पुरान औ कुरान नेति नेति कै बतावई ॥

पुराणानि कुरानानि च तं नेति, नेति (अनन्तम्) इति वदन्ति।

ਨ ਕਰਮ ਮੈ ਨ ਧਰਮ ਮੈ ਨ ਭਰਮ ਮੈ ਬਤਾਈਐ ॥
न करम मै न धरम मै न भरम मै बताईऐ ॥

न कश्चित् कर्मधर्ममायाभ्यन्तरे कथयितुं शक्यते।

ਅਗੰਜ ਆਦਿ ਦੇਵ ਹੈ ਕਹੋ ਸੁ ਕੈਸ ਪਾਈਐ ॥੫॥੧੬੫॥
अगंज आदि देव है कहो सु कैस पाईऐ ॥५॥१६५॥

आदिेश्वरः अविनाशी, कथयतु, कथं साक्षात्करो भवेत्। ५.१६५ इति ।

ਜਿਮੀ ਜਮਾਨ ਕੇ ਬਿਖੈ ਸਮਸਤਿ ਏਕ ਜੋਤਿ ਹੈ ॥
जिमी जमान के बिखै समसति एक जोति है ॥

पृथिव्याः आकाशस्य च अन्तः एकमेव ज्योतिः अस्ति ।

ਨ ਘਾਟਿ ਹੈ ਨ ਬਾਢਿ ਹੈ ਨ ਘਾਟਿ ਬਾਢਿ ਹੋਤ ਹੈ ॥
न घाटि है न बाढि है न घाटि बाढि होत है ॥

यत् न ह्रासति न वर्धते कस्मिन् अपि भूते, तत् कदापि न क्षीयते न वर्धते।

ਨ ਹਾਨ ਹੈ ਨ ਬਾਨ ਹੈ ਸਮਾਨ ਰੂਪ ਜਾਨੀਐ ॥
न हान है न बान है समान रूप जानीऐ ॥

अक्षयहीनं च अभ्यस्तं, समानरूपं ज्ञायते।

ਮਕੀਨ ਔ ਮਕਾਨ ਅਪ੍ਰਮਾਨ ਤੇਜ ਮਾਨੀਐ ॥੬॥੧੬੬॥
मकीन औ मकान अप्रमान तेज मानीऐ ॥६॥१६६॥

सर्वेषु गृहेषु स्थानेषु च तस्य असीमा तेजः स्वीक्रियते। ६.१६६ इति ।

ਨ ਦੇਹ ਹੈ ਨ ਗੇਹ ਹੈ ਨ ਜਾਤਿ ਹੈ ਨ ਪਾਤਿ ਹੈ ॥
न देह है न गेह है न जाति है न पाति है ॥

न शरीरं न गृहं न जातिः न वंशः।

ਨ ਮੰਤ੍ਰ ਹੈ ਨ ਮਿਤ੍ਰ ਹੈ ਨ ਤਾਤ ਹੈ ਨ ਮਾਤ ਹੈ ॥
न मंत्र है न मित्र है न तात है न मात है ॥

तस्य न मन्त्री न मित्रं न पिता न माता।

ਨ ਅੰਗ ਹੈ ਨ ਰੰਗ ਹੈ ਨ ਸੰਗ ਸਾਥ ਨੇਹ ਹੈ ॥
न अंग है न रंग है न संग साथ नेह है ॥

अङ्गं न वर्णं न च सहचरस्नेहः।

ਨ ਦੋਖ ਹੈ ਨ ਦਾਗ ਹੈ ਨ ਦ੍ਵੈਖ ਹੈ ਨ ਦੇਹ ਹੈ ॥੭॥੧੬੭॥
न दोख है न दाग है न द्वैख है न देह है ॥७॥१६७॥

न कलङ्को न कलङ्को न दुर्भावः न च शरीरम्।।7.167।।

ਨ ਸਿੰਘ ਹੈ ਨ ਸ੍ਯਾਰ ਹੈ ਨ ਰਾਉ ਹੈ ਨ ਰੰਕ ਹੈ ॥
न सिंघ है न स्यार है न राउ है न रंक है ॥

न सिंहः न शृगालः न राजा न दरिद्रः ।

ਨ ਮਾਨ ਹੈ ਨ ਮਉਤ ਹੈ ਨ ਸਾਕ ਹੈ ਨ ਸੰਕ ਹੈ ॥
न मान है न मउत है न साक है न संक है ॥

अहङ्कारोऽमृतो निर्बन्धुश्च न संशयः |

ਨ ਜਛ ਹੈ ਨ ਗੰਧ੍ਰਬ ਹੈ ਨ ਨਰੁ ਹੈ ਨ ਨਾਰ ਹੈ ॥
न जछ है न गंध्रब है न नरु है न नार है ॥

न यक्षो न गन्धर्वो न पुरुषो न स्त्री।

ਨ ਚੋਰ ਹੈ ਨ ਸਾਹੁ ਹੈ ਨ ਸਾਹ ਕੋ ਕੁਮਾਰ ਹੈ ॥੮॥੧੬੮॥
न चोर है न साहु है न साह को कुमार है ॥८॥१६८॥

न चोरः, न धनिकः न राजपुत्रः।।८।१६८।।

ਨ ਨੇਹ ਹੈ ਨ ਗੇਹ ਹੈ ਨ ਦੇਹ ਕੋ ਬਨਾਉ ਹੈ ॥
न नेह है न गेह है न देह को बनाउ है ॥

असङ्गहीनं गृहं विना देहनिर्माणं विना।

ਨ ਛਲ ਹੈ ਨ ਛਿਦ੍ਰ ਹੈ ਨ ਛਲ ਕੋ ਮਿਲਾਉ ਹੈ ॥
न छल है न छिद्र है न छल को मिलाउ है ॥

वञ्चनरहितः कलङ्करहितः वञ्चनमिश्रणरहितः।

ਨ ਤੰਤ੍ਰ ਹੈ ਨ ਮੰਤ੍ਰ ਹੈ ਨ ਜੰਤ੍ਰ ਕੋ ਸਰੂਪ ਹੈ ॥
न तंत्र है न मंत्र है न जंत्र को सरूप है ॥

स न तन्त्रः , न मन्त्रो न यन्त्ररूपः।

ਨ ਰਾਗ ਹੈ ਨ ਰੰਗ ਹੈ ਨ ਰੇਖ ਹੈ ਨ ਰੂਪ ਹੈ ॥੯॥੧੬੯॥
न राग है न रंग है न रेख है न रूप है ॥९॥१६९॥

निःस्नेहः वर्णहीनः रूपरहितः वंशहीनः। ९.१६९ इति ।

ਨ ਜੰਤ੍ਰ ਹੈ ਨ ਮੰਤ੍ਰ ਹੈ ਨ ਤੰਤ੍ਰ ਕੋ ਬਨਾਉ ਹੈ ॥
न जंत्र है न मंत्र है न तंत्र को बनाउ है ॥

न यन्त्रो न मन्त्रो न तन्त्रस्य निर्माणम्।

ਨ ਛਲ ਹੈ ਨ ਛਿਦ੍ਰ ਹੈ ਨ ਛਾਇਆ ਕੋ ਮਿਲਾਉ ਹੈ ॥
न छल है न छिद्र है न छाइआ को मिलाउ है ॥

वञ्चनरहितः कलङ्करहितः अविद्यासमिश्ररहितः।

ਨ ਰਾਗ ਹੈ ਨ ਰੰਗ ਹੈ ਨ ਰੂਪ ਹੈ ਨ ਰੇਖ ਹੈ ॥
न राग है न रंग है न रूप है न रेख है ॥

निःस्नेहः वर्णहीनः रूपरहितः रेखाहीनः।

ਨ ਕਰਮ ਹੈ ਨ ਧਰਮ ਹੈ ਅਜਨਮ ਹੈ ਅਭੇਖ ਹੈ ॥੧੦॥੧੭੦॥
न करम है न धरम है अजनम है अभेख है ॥१०॥१७०॥

अकर्मणो निर्धर्मो निर्जन्मविवेषः | १०.१७० इति ।

ਨ ਤਾਤ ਹੈ ਨ ਮਾਤ ਹੈ ਅਖ੍ਯਾਲ ਅਖੰਡ ਰੂਪ ਹੈ ॥
न तात है न मात है अख्याल अखंड रूप है ॥

पितृहीनोऽन्यः विचाराविभक्तसत्त्वात् परः।

ਅਛੇਦ ਹੈ ਅਭੇਦ ਹੈ ਨ ਰੰਕ ਹੈ ਨ ਭੂਪ ਹੈ ॥
अछेद है अभेद है न रंक है न भूप है ॥

अजेयः अविवेकी च न दरिद्रो न राजा।

ਪਰੇ ਹੈ ਪਵਿਤ੍ਰ ਹੈ ਪੁਨੀਤ ਹੈ ਪੁਰਾਨ ਹੈ ॥
परे है पवित्र है पुनीत है पुरान है ॥

सः योण्डे अस्ति, सः पवित्रः, निर्मलः, प्राचीनः च अस्ति।

ਅਗੰਜ ਹੈ ਅਭੰਜ ਹੈ ਕਰੀਮ ਹੈ ਕੁਰਾਨ ਹੈ ॥੧੧॥੧੭੧॥
अगंज है अभंज है करीम है कुरान है ॥११॥१७१॥

सः कुरान इव अविनाशी, अजेयः, दयालुः, पवित्रः च अस्ति। ११.१७१ इति ।