श्री दसम् ग्रन्थः

पुटः - 154


ਨ੍ਰਿਪ ਕੇ ਸੰਗਿ ਜੋ ਮਿਲਿ ਜਾਤੁ ਭਏ ॥
न्रिप के संगि जो मिलि जातु भए ॥

ये ब्राह्मणाः सह राज्ञा सह खादन्ति स्म |

ਨਰ ਸੋ ਰਜਪੂਤ ਕਹਾਤ ਭਏ ॥੧੮॥੩੦੮॥
नर सो रजपूत कहात भए ॥१८॥३०८॥

ते राजपूता इति उच्यन्ते स्म।१८।३०८।

ਤਿਨ ਜੀਤ ਬਿਜੈ ਕਹੁ ਰਾਉ ਚੜ੍ਯੋ ॥
तिन जीत बिजै कहु राउ चड़्यो ॥

तान् जित्वा राजा (अजैसिंहः) अग्रे विजयान् प्राप्तुं प्रस्थितवान् ।

ਅਤਿ ਤੇਜੁ ਪ੍ਰਚੰਡ ਪ੍ਰਤਾਪੁ ਬਢ੍ਯੋ ॥
अति तेजु प्रचंड प्रतापु बढ्यो ॥

तस्य महिमा, भव्यता च अतीव वर्धिता ।

ਜੋਊ ਆਨਿ ਮਿਲੇ ਅਰੁ ਸਾਕ ਦਏ ॥
जोऊ आनि मिले अरु साक दए ॥

ये तस्य पुरतः समर्पणं कृत्वा कन्याश्च तस्मै विवाहं कृतवन्तः ।

ਨਰ ਤੇ ਰਜਪੂਤ ਕਹਾਤ ਭਏ ॥੧੯॥੩੦੯॥
नर ते रजपूत कहात भए ॥१९॥३०९॥

ते राजपूता इति च कथयन्ति स्म।१९।३०९।

ਜਿਨ ਸਾਕ ਦਏ ਨਹਿ ਰਾਰਿ ਬਢੀ ॥
जिन साक दए नहि रारि बढी ॥

ये कन्याः न विवाहयन्ति स्म, तेषां सह विवादः वर्धितः।

ਤਿਨ ਕੀ ਇਨ ਲੈ ਜੜ ਮੂਲ ਕਢੀ ॥
तिन की इन लै जड़ मूल कढी ॥

सः (राजा) तान् सम्पूर्णतया उद्धृतवान्।

ਦਲ ਤੇ ਬਲ ਤੇ ਧਨ ਟੂਟਿ ਗਏ ॥
दल ते बल ते धन टूटि गए ॥

सेनाः पराक्रमः धनं च समाप्तम् |

ਵਹਿ ਲਾਗਤ ਬਾਨਜ ਕਰਮ ਭਏ ॥੨੦॥੩੧੦॥
वहि लागत बानज करम भए ॥२०॥३१०॥

व्यापारिणां च व्यवसायं स्वीकृतवन्तः।२०।३१०।

ਜੋਊ ਆਨਿ ਮਿਲੇ ਨਹਿ ਜੋਰਿ ਲਰੇ ॥
जोऊ आनि मिले नहि जोरि लरे ॥

ये न प्रपन्नाः प्रसवं युद्धं च कृतवन्तः ।

ਵਹਿ ਬਾਧ ਮਹਾਗਨਿ ਹੋਮ ਕਰੇ ॥
वहि बाध महागनि होम करे ॥

तेषां शरीराणि बद्धानि, महताग्नौ भस्मरूपेण परिणतानि च आसन्।

ਅਨਗੰਧ ਜਰੇ ਮਹਾ ਕੁੰਡ ਅਨਲੰ ॥
अनगंध जरे महा कुंड अनलं ॥

अग्निवेदीकुण्डे अविज्ञाताः दग्धाः |

ਭਇਓ ਛਤ੍ਰੀਅ ਮੇਧੁ ਮਹਾ ਪ੍ਰਬਲੰ ॥੨੧॥੩੧੧॥
भइओ छत्रीअ मेधु महा प्रबलं ॥२१॥३११॥

एवं क्षत्रियाणां बलिदानं सुमहत् ॥२१.३११॥

ਇਤਿ ਅਜੈ ਸਿੰਘ ਕਾ ਰਾਜ ਸੰਪੂਰਨ ਭਇਆ ॥
इति अजै सिंघ का राज संपूरन भइआ ॥

अत्र अजैसिंहस्य शासनस्य सम्पूर्णं वर्णनं समाप्तं भवति ।

ਜਗਰਾਜ ॥ ਤੋਮਰ ਛੰਦ ॥ ਤ੍ਵਪ੍ਰਸਾਦਿ ॥
जगराज ॥ तोमर छंद ॥ त्वप्रसादि ॥

राजा जगः TOMAR STANZA BY THY GRACE

ਬਿਆਸੀ ਬਰਖ ਪਰਮਾਨ ॥
बिआसी बरख परमान ॥

द्वाशीतिवर्षाणि, २.

ਦਿਨ ਦੋਇ ਮਾਸ ਅਸਟਾਨ ॥
दिन दोइ मास असटान ॥

द्वाशीतिवर्षाणि अष्टमासान् द्विदिनानि च ।

ਬਹੁ ਰਾਜੁ ਭਾਗ ਕਮਾਇ ॥
बहु राजु भाग कमाइ ॥

राज्यभागं सम्यक् अर्जयित्वा

ਪੁਨਿ ਨ੍ਰਿਪ ਕੋ ਨ੍ਰਿਪਰਾਇ ॥੧॥੩੧੨॥
पुनि न्रिप को न्रिपराइ ॥१॥३१२॥

अतीव समृद्धतया राजराजं शासितवान् (अजैसिंह)।१.३१२।

ਸੁਨ ਰਾਜ ਰਾਜ ਮਹਾਨ ॥
सुन राज राज महान ॥

शृणु महाराजराज |

ਦਸ ਚਾਰਿ ਚਾਰਿ ਨਿਧਾਨ ॥
दस चारि चारि निधान ॥

चतुर्दशविद्यानिधिः शृणु महाराज्यराजः |

ਦਸ ਦੋਇ ਦੁਆਦਸ ਮੰਤ ॥
दस दोइ दुआदस मंत ॥

दश द्वादश (अक्षर) मन्त्राः

ਧਰਨੀ ਧਰਾਨ ਮਹੰਤਿ ॥੨॥੩੧੩॥
धरनी धरान महंति ॥२॥३१३॥

यो द्वादशाक्षरमन्त्रं पठित्वा पृथिव्यां परमेश्वरः ॥२.३१३॥

ਪੁਨਿ ਭਯੋ ਉਦੋਤ ਨ੍ਰਿਪਾਲ ॥
पुनि भयो उदोत न्रिपाल ॥

ततः महाराजः (जगः) प्रादुर्भूतः (उदोत्) ।

ਰਸ ਰਤਿ ਰੂਪ ਰਸਾਲ ॥
रस रति रूप रसाल ॥

अथ महाराजः जगः सुशोभनः स्निग्धः

ਅਤਿ ਭਾਨ ਤੇਜ ਪ੍ਰਚੰਡ ॥
अति भान तेज प्रचंड ॥

(तस्य) कान्तिः सूर्यापेक्षया अधिका आसीत्

ਅਨਖੰਡ ਤੇਜ ਪ੍ਰਚੰਡ ॥੩॥੩੧੪॥
अनखंड तेज प्रचंड ॥३॥३१४॥

सूर्यात् परं तेजस्वी यस्य महातेजः अविनाशी ।।3.314।।

ਤਿਨਿ ਬੋਲਿ ਬਿਪ੍ਰ ਮਹਾਨ ॥
तिनि बोलि बिप्र महान ॥

सः (बहु) महाब्राह्मणान् आहूतवान्

ਪਸੁ ਮੇਧ ਜਗ ਰਚਾਨ ॥
पसु मेध जग रचान ॥

सः सर्वान् महाब्राह्मणान् आहूतवान्। पशुयज्ञस्य करणार्थम् ।

ਦਿਜ ਪ੍ਰਾਗ ਜੋਤ ਬੁਲਾਇ ॥
दिज प्राग जोत बुलाइ ॥

ज्योतिषस्य गायता स्वयं च (असमस्य) २.

ਅਪਿ ਕਾਮਰੂਪ ਕਹਾਇ ॥੪॥੩੧੫॥
अपि कामरूप कहाइ ॥४॥३१५॥

आहूय सुश्रीब्राह्मणान् कामदेवमतिसुन्दरान् ॥४.३१५॥

ਦਿਜ ਕਾਮਰੂਪ ਅਨੇਕ ॥
दिज कामरूप अनेक ॥

कामरूपात् (तीर्थ) अनेके ब्राह्मणाः।

ਨ੍ਰਿਪ ਬੋਲਿ ਲੀਨ ਬਿਸੇਖ ॥
न्रिप बोलि लीन बिसेख ॥

कुआइददयः बहवः ब्राह्मणाः सुन्दराः राज्ञा विशेषेण आमन्त्रिताः आसन्।

ਸਭ ਜੀਅ ਜਗ ਅਪਾਰ ॥
सभ जीअ जग अपार ॥

सर्वलोकेभ्यः (सङ्गृहीताः) अपाराः भूताः।

ਮਖ ਹੋਮ ਕੀਨ ਅਬਿਚਾਰ ॥੫॥੩੧੬॥
मख होम कीन अबिचार ॥५॥३१६॥

असंख्याताः जगतः पशवः, गृहीताः वेदीगर्ते दग्धाः अविचारितः।5.316।

ਪਸੁ ਏਕ ਪੈ ਦਸ ਬਾਰ ॥
पसु एक पै दस बार ॥

(ब्राह्मणाः) दशवारं प्रत्येकं पशुं प्रति

ਪੜਿ ਬੇਦ ਮੰਤ੍ਰ ਅਬਿਚਾਰ ॥
पड़ि बेद मंत्र अबिचार ॥

दशवारं एकस्मिन् पशौ वैदिकमन्त्रः अविचारितः ।

ਅਬਿ ਮਧਿ ਹੋਮ ਕਰਾਇ ॥
अबि मधि होम कराइ ॥

(हवन कुण्डे) बकस्य ('अबि') यजेन।

ਧਨੁ ਭੂਪ ਤੇ ਬਹੁ ਪਾਇ ॥੬॥੩੧੭॥
धनु भूप ते बहु पाइ ॥६॥३१७॥

वेदीकुण्डे दग्धः पशुः यस्य कृते राज्ञः बहु धनं प्राप्तम्।।६।३१७।।

ਪਸੁ ਮੇਘ ਜਗ ਕਰਾਇ ॥
पसु मेघ जग कराइ ॥

पशुयज्ञं कृत्वा

ਬਹੁ ਭਾਤ ਰਾਜੁ ਸੁਹਾਇ ॥
बहु भात राजु सुहाइ ॥

पशुयज्ञं कृत्वा राज्यं बहुधा सम्पन्नम् ।

ਬਰਖ ਅਸੀਹ ਅਸਟ ਪ੍ਰਮਾਨ ॥
बरख असीह असट प्रमान ॥

अष्टाशीति वर्षाणि

ਦੁਇ ਮਾਸ ਰਾਜੁ ਕਮਾਨ ॥੭॥੩੧੮॥
दुइ मास राजु कमान ॥७॥३१८॥

अष्टाशीतिवर्षाणि मासद्वयं च राज्यं राज्यं चकार सः ॥७.३१८॥

ਪੁਨ ਕਠਨ ਕਾਲ ਕਰਵਾਲ ॥
पुन कठन काल करवाल ॥

अथ कठोरकालस्य खड्गः, २.

ਜਗ ਜਾਰੀਆ ਜਿਹ ਜੁਵਾਲ ॥
जग जारीआ जिह जुवाल ॥

अथ घोरं मृत्योः खड्गं यस्य ज्वाला दग्धं जगत् |

ਵਹਿ ਖੰਡੀਆ ਅਨਖੰਡ ॥
वहि खंडीआ अनखंड ॥

अविनाशिम् (जग राजे) विदारयत्।

ਅਨਖੰਡ ਰਾਜ ਪ੍ਰਚੰਡ ॥੮॥੩੧੯॥
अनखंड राज प्रचंड ॥८॥३१९॥

अखण्डं राजानं भग्नं यस्य शासनं सर्वथा गौरवम्।।८।३१९।।