श्री दसम् ग्रन्थः

पुटः - 175


ਸਬੈ ਸੂਰ ਦਉਰੇ ॥
सबै सूर दउरे ॥

योधाः सर्वे धावित्वा एकस्मिन् स्थाने समागताः |

ਲਯੋ ਘੇਰਿ ਰਾਮੰ ॥
लयो घेरि रामं ॥

घेराबंदी परशुराम (इञ्ज)।

ਘਟਾ ਸੂਰ ਸ੍ਯਾਮੰ ॥੧੪॥
घटा सूर स्यामं ॥१४॥

व्याप्तं च परशुरामं यथा मेघाः सूर्यं वेष्टयन्ति।।14।।

ਕਮਾਣੰ ਕੜੰਕੇ ॥
कमाणं कड़ंके ॥

धनुः क्रन्दन्ति स्म, .

ਭਏ ਨਾਦ ਬੰਕੇ ॥
भए नाद बंके ॥

धनुषां क्रन्दनेन विचित्रः शब्दः उत्पन्नः ।

ਘਟਾ ਜਾਣਿ ਸਿਆਹੰ ॥
घटा जाणि सिआहं ॥

कृष्णबिन्दवः (उत्थिताः) इव।

ਚੜਿਓ ਤਿਉ ਸਿਪਾਹੰ ॥੧੫॥
चड़िओ तिउ सिपाहं ॥१५॥

सेना च कृष्णा मेघा इव व्याप्ता।।15।।

ਭਏ ਨਾਦ ਬੰਕੇ ॥
भए नाद बंके ॥

अतीव भयङ्करध्वनयः आरब्धाः,

ਸੁ ਸੇਲੰ ਧਮੰਕੇ ॥
सु सेलं धमंके ॥

खड्गानां ध्वनिना विचित्रः शब्दः उत्पन्नः ।

ਗਜਾ ਜੂਹ ਗਜੇ ॥
गजा जूह गजे ॥

गजयूथाः गर्जन्ति स्म

ਸੁਭੰ ਸੰਜ ਸਜੇ ॥੧੬॥
सुभं संज सजे ॥१६॥

गजाः समूहेषु गर्जितुं आरब्धवन्तः, कवचैः अलङ्कृताः च योद्धाः प्रभावशालिनः इव आसन्।16.

ਚਹੂੰ ਓਰ ਢੂਕੇ ॥
चहूं ओर ढूके ॥

(योद्धा) चतुर्णां पार्श्वाद् युक्ताः आसन्

ਗਜੰ ਜੂਹ ਝੂਕੇ ॥
गजं जूह झूके ॥

चतुष्टयतः समागत्य गजसमूहाः युद्धं प्रारब्धवन्तः ।

ਸਰੰ ਬ੍ਰਯੂਹ ਛੂਟੇ ॥
सरं ब्रयूह छूटे ॥

अनेकाः बाणाः प्रहारं कुर्वन्ति स्म

ਰਿਪੰ ਸੀਸ ਫੂਟੇ ॥੧੭॥
रिपं सीस फूटे ॥१७॥

बाणानां वॉलीः विदारिताः शिरसा नृपाणां च । १७.

ਉਠੇ ਨਾਦ ਭਾਰੀ ॥
उठे नाद भारी ॥

उच्चैः स्वरान् उत्थापयन्ति स्म,

ਰਿਸੇ ਛਤ੍ਰਧਾਰੀ ॥
रिसे छत्रधारी ॥

निःसृतः भयंकरः शब्दः सर्वे राजानः क्रुद्धाः अभवन् ।

ਘਿਰਿਯੋ ਰਾਮ ਸੈਨੰ ॥
घिरियो राम सैनं ॥

परशुरामः सेना (eng), .

ਸਿਵੰ ਜੇਮ ਮੈਨੰ ॥੧੮॥
सिवं जेम मैनं ॥१८॥

परशुरामः कामदेवबलैः परिवृतेन शिववत् सेनाभिः व्याप्तः।।18।।

ਰਣੰ ਰੰਗ ਰਤੇ ॥
रणं रंग रते ॥

(वीराः) युद्धवर्णवेषधारिणः आसन्

ਤ੍ਰਸੇ ਤੇਜ ਤਤੇ ॥
त्रसे तेज तते ॥

सर्वे युद्धरञ्जकेन लीनाः रञ्जिताः च परमहिम्ना भयभीताः।

ਉਠੀ ਸੈਣ ਧੂਰੰ ॥
उठी सैण धूरं ॥

सेनायाः या रजः (पादैः) उड्डीयत, २.

ਰਹਿਯੋ ਗੈਣ ਪੂਰੰ ॥੧੯॥
रहियो गैण पूरं ॥१९॥

एतावत् रजः उत्पन्नः (सेनायाः) गतिना यत् आकाशं रजः पूर्णम् अभवत्।१९।

ਘਣੇ ਢੋਲ ਬਜੇ ॥
घणे ढोल बजे ॥

अनेकाः ढोलाः वाद्यन्ते स्म

ਮਹਾ ਬੀਰ ਗਜੇ ॥
महा बीर गजे ॥

मृदुनादं प्रचण्डं गर्जन्तं च महाबलाः ।

ਮਨੋ ਸਿੰਘ ਛੁਟੇ ॥
मनो सिंघ छुटे ॥

एवं सङ्गृहीताः योद्धवः ।

ਹਿਮੰ ਬੀਰ ਜੁਟੇ ॥੨੦॥
हिमं बीर जुटे ॥२०॥

योधाः परस्परं युद्धं कुर्वन्तः स्वतन्त्राः भ्रमन्तः सिंहाः इव।२०।।

ਕਰੈ ਮਾਰਿ ਮਾਰੰ ॥
करै मारि मारं ॥

(सर्व) वधं प्रयुज्यते

ਬਕੈ ਬਿਕਰਾਰੰ ॥
बकै बिकरारं ॥

वध, वध इति उद्घोषैः योद्धवः घोरवचनानि वदन्ति स्म ।

ਗਿਰੈ ਅੰਗ ਭੰਗੰ ॥
गिरै अंग भंगं ॥

अङ्गानि पतन्ति स्म

ਦਵੰ ਜਾਨ ਦੰਗੰ ॥੨੧॥
दवं जान दंगं ॥२१॥

योधानां च्छिन्नाङ्गानि पतन्ति चतुष्टयेषु अग्निः इति भासते स्म।21।

ਗਏ ਛੂਟ ਅਸਤ੍ਰੰ ॥
गए छूट असत्रं ॥

(योद्धानां हस्तात्) शस्त्राणि मुक्तानि,

ਭਜੈ ਹ੍ਵੈ ਨ੍ਰਿਅਸਤ੍ਰੰ ॥
भजै ह्वै न्रिअसत्रं ॥

शस्त्राणि हस्तात् पतितुं आरब्धानि, योद्धवः रिक्तहस्ताः पलायितुं प्रवृत्ताः ।

ਖਿਲੈ ਸਾਰ ਬਾਜੀ ॥
खिलै सार बाजी ॥

(बहवः) लोहवेणिकां वादयन्ति स्म

ਤੁਰੇ ਤੁੰਦ ਤਾਜੀ ॥੨੨॥
तुरे तुंद ताजी ॥२२॥

अश्वाः निःसन्ताः द्रुतगत्या इतस्ततः धावन्ति स्म।।22।।

ਭੁਜਾ ਠੋਕਿ ਬੀਰੰ ॥
भुजा ठोकि बीरं ॥

पार्श्वयोः ठोकनेन

ਕਰੇ ਘਾਇ ਤੀਰੰ ॥
करे घाइ तीरं ॥

बाणवृष्ट्या शत्रून् क्षतिं कुर्वन्ति योद्धा ते अपि बाहून् आलिङ्गयन्ति स्म।

ਨੇਜੇ ਗਡ ਗਾਢੇ ॥
नेजे गड गाढे ॥

सैनिकाः दृढमूलाधाराः आसन्

ਮਚੇ ਬੈਰ ਬਾਢੇ ॥੨੩॥
मचे बैर बाढे ॥२३॥

योद्धाः खड्गं रोपयित्वा, शत्रु-अभिप्रायं वर्धयित्वा, घोरं युद्धं कुर्वन्ति। 23

ਘਣੈ ਘਾਇ ਪੇਲੇ ॥
घणै घाइ पेले ॥

बहवः (सैनिकाः) म्रियमाणाः आसन्,

ਮਨੋ ਫਾਗ ਖੇਲੇ ॥
मनो फाग खेले ॥

अनेकाः व्रणाः भवन्ति, क्षतिग्रस्ताः योद्धाः होली क्रीडन्तः दृश्यन्ते

ਕਰੀ ਬਾਣ ਬਰਖਾ ॥
करी बाण बरखा ॥

(सर्वे योद्धा) बाणवृष्टिं कुर्वन्तः आसन्

ਭਏ ਜੀਤ ਕਰਖਾ ॥੨੪॥
भए जीत करखा ॥२४॥

बाणवृष्ट्वा सर्वे जयकामकाः ॥२४॥

ਗਿਰੇ ਅੰਤ ਘੂਮੰ ॥
गिरे अंत घूमं ॥

(बहु योद्धा) भवत्नी खादित्वा पतन्ति स्म

ਮਨੋ ਬ੍ਰਿਛ ਝੂਮੰ ॥
मनो ब्रिछ झूमं ॥

यथा कटः डुलति स्म।

ਟੂਟੇ ਸਸਤ੍ਰ ਅਸਤ੍ਰੰ ॥
टूटे ससत्र असत्रं ॥

(बहवः) शस्त्राणि कवचानि च भग्नाः आसन्

ਭਜੇ ਹੁਐ ਨਿਰ ਅਸਤ੍ਰੰ ॥੨੫॥
भजे हुऐ निर असत्रं ॥२५॥

योद्धा भ्रमन्तः पतन्ति च डुलन्ति इव, शस्त्रभङ्गं कृत्वा वृक्षाः अबाहुः भूत्वा योद्धाः वेगेन प्रस्थिताः।२५।

ਜਿਤੇ ਸਤ੍ਰੁ ਆਏ ॥
जिते सत्रु आए ॥

यावन्तः शत्रवः आगतवन्तः (अग्रे), .