एकस्य महुरतस्य (अल्पकालस्य) निधनानन्तरं कृष्णः रथस्य अन्तः चेतनाम् अवाप्तवान्, अधुना अचलेशः हसन् गर्वेण अवदत्,
क्व गच्छसि मम पलायनं गदाहस्तेन कटुवाक्यमुच्चारयन्।
कुत्र पलायिष्यसि मम गदां हस्ते गृहीत्वा कश्चन पुरुषः दण्डं धारयन् गच्छन्तं सिंहं आह्वानं करोति इव एतानि विडम्बनानि वचनानि उक्तवान्।११७४।
इति शत्रुवचनं श्रुत्वा क्रुद्धः कृष्णः रथं अग्रे अगच्छत्
तस्य पीतवस्त्रं मेघानां मध्ये विद्युत् इव तरङ्गितुं आरब्धम्
तस्मिन् समये श्रीकृष्णः वर्षाबिन्दुवत् बाणान् (प्रहार्य) शत्रुसैन्यं मारितवान्।
बाणवृष्ट्या सः शत्रुसैन्यं हत्वा इदानीं महता क्रोधेन धनुषं बाणं च हस्ते गृहीत्वा अचलेशः आगत्य कृष्णस्य विरुद्धं स्थितवान्।११७५।
दोहरा
अथ जपन् कृष्णं चक्षुषा ददर्श |
कृष्णं दृष्ट्वा शृङ्गं (सिंहगर्जनं) चतुष्टयतः योद्धान् दृष्ट्वा कृष्णं प्राह।1176।
अचलसिंहस्य भाषणम् : १.
स्वय्या
ये जगति जीविताः आसन्, (ते) मम अस्य गुरुयुद्धस्य कथां श्रोष्यन्ति।
ये जगति जीविष्यन्ति, ते अस्माकं युद्धप्रकरणं श्रोष्यन्ति, कवयः तया काव्येन राजानः प्रीणयिष्यन्ति
परन्तु यदि पण्डिताः तत् कथयिष्यन्ति तर्हि ते अपि महतीं धनं प्राप्नुयुः
तथा हे कृष्ण ! गणगन्धर्वोऽपि अस्य युद्धस्य विषये गास्यति।११७७।
शत्रुवचनं सर्वं श्रुत्वा श्रीकृष्णः क्रुद्धः प्रत्युवाच ।
श्रीकृष्णः शत्रुवचनमिदं सर्वं श्रुत्वा क्रुद्धः सन् उक्तवान्, यावद् बाजः तत्र न आगच्छति तावत् शृगालः केवलं वने कूजति
अतिदर्पेण लीनोऽसि मूढ
तदा एव त्वं ज्ञास्यसि यदा अहं तव शिरः च्छिन्दामि, अतः सर्वान् भ्रमान् त्यक्त्वा आगत्य युद्धं कुरु न च अधिकं विलम्बं कुरु।११७८।
एतादृशं कटुवचनं श्रुत्वा अचलसिंह सूर्मे मनसि क्रुद्धः अभवत् ।
इति वचनं श्रुत्वा शूरस्य अचलसिंहस्य मनसि क्रोधः उत्पन्नः स च गर्जति स्म,
हे कृष्ण ! भवन्तः लज्जां अनुभवितुं शक्नुवन्ति
तत्र स्थित्वा मा धावतु इति उक्त्वा सः स्वशस्त्रं हस्ते उत्थाप्य अग्रे धावितवान् सः प्रसन्नः सन् धनुषः आकृष्य बाणं विसृजति स्म, किन्तु सः बाणः कृष्णं न आहतवान्।1179।
अचलसिंहेन निर्वृतः प्रत्येकः बाणः कृष्णेन अवरुद्धः आसीत्
तत् ज्ञात्वा सः बाणः कृष्णं न आहतत्, तदा क्रोधेन अन्यं बाणं निपातयति स्म
कृष्णः तं बाणं अपि मध्यमार्गे अवरुद्ध्य तस्य स्थाने शत्रुवक्षसि स्वस्य बाणं प्रविशति स्म
एतत् तमाशां दृष्ट्वा कविः रामः भगवन्तं स्तुतिं करोति।1180।
दारुकं नाम सारथिं शीघ्रं चालयितुं वदन् कृष्णः खड्गं हस्ते उत्थाप्य महता क्रोधेन शत्रुशिरसि प्रहृतवान्
विद्युत् इव ज्वलति स्म
स, (कृष्णः) तस्य दुष्टस्य शिरः छिनत्ति, तस्य कूपं शिराहीनं कृत्वा
महासिंहेन लघुसिंहं हतं इव भासते।1181।
दोहरा
आदर्श सिंह, अजब सिंह, अघाट सिंह, बीर सिंह,
तस्मिन् समये अद्दरसिंहः, अजयबसिंहः, अघटसिंहः,वीरसिंहः,अमरसिंहः,अटलसिंहः इत्यादयः महान् योद्धाः तत्र आसन्।1182
अर्जनसिंहः, अमितसिंहः (नाम) अष्टौ योद्धा राजानः कृष्णं नेत्रेण दृष्टवन्तः।
कृष्णः अर्जुनसिंहं अमितसिंहं च दृष्ट्वा अष्टौ राजानः एकत्र परस्परं संभाषणं कुर्वन्तः इति अवाप्तवान्।1183।
स्वय्या
ते राजानः वदन्ति स्म, हे राजन्! स महाबलः कृष्णः
तस्य उपरि पतामः कृष्णबलरामयोः किञ्चित् अपि भयं विना वयं भगवतः कृते कार्यं कुर्मः,
धनुर्बाणखड्गगदाकुठारखड्गादिकं गृहीत्वा प्रतिरोधाय जग्मुः
ते सर्वान् अवदन् वयं मिलित्वा युद्धं कृत्वा कृष्णं हन्तुम्।1184।
शस्त्राणि हस्ते गृहीत्वा कृष्णं पतितवन्तः |
ते रथान् वाहयित्वा चतुर्णां अत्यन्तं विशालानां सैन्यं तस्य पुरतः आनयन्ति स्म
कविः श्यामः कथयति यत् अस्मिन् घोरयुद्धे तेषां किञ्चित् अपि भयं नासीत्, ते मारय इति उद्घोषयन् अग्रे त्वरितम् आगतवन्तः। मारयतु
प्रलयस्य मेघाः गर्जन्ति इति भासते स्म।1185।
धनसिंहः अत्यन्तं बृहत् सेनायाः द्वयोः यूनिटयोः सह आगतः, अङ्गेशसिंहः च एतादृशाः त्रीणि यूनिट् आनयत्
ते अवदन् हे कृष्ण ! त्वया दश राजानः वञ्चना हताः |