युद्धक्षेत्रे युद्धनायकाः युद्धं कुर्वन्ति स्म ।
सर्वे योद्धा महाक्रुद्धाः युद्धक्षेत्रे युद्धं प्रारब्धम् ॥४॥
उभयपक्षस्य महायोधाः क्रुद्धाः अभवन् ।
उभयोः सेनायाः वीराः महाक्रोधाः, अस्मिन् पार्श्वे चण्डेलस्य योद्धाः अपरतः जसवारस्य योद्धाः च आसन् ।
बहु ढोलः घण्टाः च।
अनेकाः ढोलाः तुरिकाः च प्रतिध्वनिताः, भयंकरः भैरो (युद्धदेवः) उद्घोषितवान्।5.
रसावल स्तन्जा
ढोलस्य शब्दं श्रुत्वा
शृण्वन्दुन्दुभिस्वरं प्रतिध्वनिं गर्जन्ति योद्धवः |
कवचेन क्षतम्
शस्त्रैः व्रणं कुर्वन्ति, तेषां मनः महता उत्साहेन पूर्णाः।६।
अश्वाः निर्भयेन धावन्ति।
निर्भयेन अश्वान् धावन्ति परशुप्रहारान् प्रहरन्ति च ।
ते खड्गैः व्रणयन्ति
खड्गैः व्रणं कुर्वन्ति बहवः सर्वेषां मनः अतीव उत्साहपूर्णः।7।
(मुखात्) मारो-मारो आह्वयति।
मुखात्, हन्ति, हन्ति , इति उद्घोषयन्ति न संशयः।
(कतिपय योद्धा) वधे लुठन्ति
छिन्नयोधाः रजसा आवर्तन्ते स्वर्गं गन्तुमिच्छन्ति।।८।।
दोहरा
रणक्षेत्रात् पदं न प्रत्यागत्य व्रणं निर्भयम् ।
ये अश्वात् पतन्ति, स्वर्गकन्याः विवाहं कर्तुं गच्छन्ति।9।
चौपाई
एषा पद्धतिः युद्धं कृतवती
एवं उभयतः युद्धं प्रचलत् । चन्दनरायस्य वधः अभवत् ।
अथ योद्धा (सिंहः) एकः शयितः,
ततः जाझारसिंहः एकः एव युद्धं निरन्तरं कृतवान् । सः सर्वतः परिवृतः आसीत्।१०।
दोहरा
सः शत्रुसैन्यं प्रविश्य अविचलितः |
अनेकसैनिकान् च हत्वा शस्त्राणि सुकुशलतया।।११।।
चौपाई
एवं (सः) अनेकानि गृहाणि नाशयति स्म
एवं विविधायुधप्रयोगेन बहूनि गृहाणि नाशयत् ।
अश्वारूढाः योद्धाः विकल्पेन मारिताः आसन्
सः शूरान् अश्ववाहनान् लक्ष्यं कृत्वा हतवान्, परन्तु अन्ते सः स्वयमेव स्वर्गं प्रति प्रस्थितवान्।12।
बचित्तर नाटकस्य जुझारसिंहेन सह युद्धस्य वर्णनं नाम द्वादशोऽध्यायः समाप्तः।१२।४३५
मद्रदेशे (पञ्जाब) शहजादा (राजकुमारस्य) आगमनम् : १.
चौपाई
एवं प्रकारेण यदा जुझारसिंहस्य वधः अभवत्
एवं प्रकारेण जुझारसिंहस्य वधस्य समये सैनिकाः स्वगृहं प्रत्यागतवन्तः ।
तदा औरङ्गजेबः हृदये क्रुद्धः अभवत् ।
तदा औरङ्गजेबः अतीव क्रुद्धः भूत्वा स्वपुत्रं मद्रदेशं (पञ्जाब) प्रेषितवान् ।१.
तस्य आगमनेन सर्वे जनाः भीताः अभवन् ।
तस्य आगमनसमये सर्वे भीताः भूत्वा बृहत्पर्वतेषु निगूढाः अभवन् ।
जनाः अस्मान् अपि भयभीताः कृतवन्तः,
जनाः मां अपि भयभीतान् कर्तुं प्रयतन्ते स्म, यतः ते सर्वशक्तिमान् मार्गान् न अवगच्छन्ति स्म।2.
कति जनाः (अस्मान्) त्यक्त्वा प्रस्थिताः
केचन जनाः अस्मान् त्यक्त्वा बृहत्पर्वतेषु शरणं कृतवन्तः ।
(तेषां) कायरानाम् मनः अतीव भीता अभवत्।
कायराः एतावन्तः भीताः आसन् यत् ते मया सह स्वस्य अभयं न मन्यन्ते स्म।3.
तदा औरङ्गजेबः (तस्य) मनसि अतीव क्रुद्धः अभवत्
औरङ्गजेबस्य पुत्रः अतीव क्रुद्धः भूत्वा अस्मिन् दिशि अधीनस्थं प्रेषितवान् ।
यः अस्मात् अमुखः पलायितः आसीत्,
ये मां अविश्वासं त्यक्तवन्तः, तेषां गृहाणि तेन विध्वंसितानि।4.
ये स्वगुरुं निवर्तन्ते, २.
ये गुरोः मुखं निवर्तयन्ति, तेषां गृहाणि इह परलोके विध्वंसन्ति।
अत्र (ते) अपमानिताः स्वर्गे स्थानं न विन्दन्ति।
अत्र उपहास्यन्ते तथा च स्वर्गे न प्राप्नुवन्ति निवसन्ति च। ते अपि सर्वेषु विषयेषु निराशाः तिष्ठन्ति।5.
दुःखं क्षुधा च तेषु (सदा) भवति
क्षुधाशोकेन सदा प्रहृताः, ये, साधवः सेवां त्यक्तवन्तः।
(तेषां) लोके कार्यं नास्ति।
न तेषां कश्चित् कामः सिद्ध्यति लोके अन्ते च नरकागाग्नौ तिष्ठन्ति।।6।।
तेषां जगत् सर्वदा हसति
लोके सदा उपहासिताः अन्ते च नरकागाग्नौ तिष्ठन्ति।
ये गुरुचरणविहीनाः, २.
ये गुरुपादाभ्यां मुखं निवर्तयन्ति, तेषां मुखं कृष्णं भवति अस्मिन् परलोके।7.
तेषां पुत्रपौत्रा अपि फलं न ददति
तेषां पुत्रपौत्राः न समृद्धाः भवन्ति, ते च म्रियन्ते, मातापितृणां महतीं पीडां जनयन्ति।
गुरु द्विगुण कुक्कुर म्रियेगा।
यस्य हृदये गुरुस्य दुर्भावः अस्ति, सः अद कुक्कुरस्य मृत्युं म्रियते। पश्चात्तापं करोति, यदा सः नरकस्य अगाधं क्षिप्तः भवति।8.
बाबस्य (गुरुनानकदेवस्य) (उत्तराधिकारिणां) बाबरस्य (राजा) च (उत्तराधिकारिणां) द्वयोः अपि ।
उभयोः उत्तराधिकारिणः बाबा (नानकः) बदुरः च ईश्वरेण एव निर्मिताः ।