श्री दसम् ग्रन्थः

पुटः - 1024


ਤੁਰਤੁ ਤੁਰੈ ਤੇ ਉਤਰ ਸਲਾਮੈ ਤੀਨਿ ਕਰ ॥
तुरतु तुरै ते उतर सलामै तीनि कर ॥

सद्यः अवरुह्य (सा स्त्री) त्रिवारं अभिवादनं कृतवान्

ਹੋ ਲੀਜੈ ਅਪਨੋ ਤੁਰੈ ਲਯੋ ਮੈ ਮੋਲ ਭਰਿ ॥੧੦॥
हो लीजै अपनो तुरै लयो मै मोल भरि ॥१०॥

(उवाच च) अहं मम मूल्यं गृहीतवान्, (अधुना) त्वं स्वश्वं गृहाण। १०.

ਦੋਹਰਾ ॥
दोहरा ॥

द्वयम् : १.

ਮੁਹਰੈ ਘਰ ਪਹੁਚਾਇ ਕੈ ਤਿਨ ਕੌ ਚਰਿਤ ਦਿਖਾਇ ॥
मुहरै घर पहुचाइ कै तिन कौ चरित दिखाइ ॥

गृहं प्रति मुद्रापत्राणि प्रदातुं तस्य चरित्रं दर्शयित्वा

ਆਨਿ ਤੁਰੋ ਨ੍ਰਿਪ ਕੋ ਦਿਯੋ ਹ੍ਰਿਦੈ ਹਰਖ ਉਪਜਾਇ ॥੧੧॥
आनि तुरो न्रिप को दियो ह्रिदै हरख उपजाइ ॥११॥

ततः प्रसन्नः सन् अश्वं राज्ञा ददौ | ११.

ਇਤਿ ਸ੍ਰੀ ਚਰਿਤ੍ਰ ਪਖ੍ਯਾਨੇ ਤ੍ਰਿਯਾ ਚਰਿਤ੍ਰੇ ਮੰਤ੍ਰੀ ਭੂਪ ਸੰਬਾਦੇ ਇਕ ਸੌ ਪੈਤਾਲੀਸਵੋ ਚਰਿਤ੍ਰ ਸਮਾਪਤਮ ਸਤੁ ਸੁਭਮ ਸਤੁ ॥੧੪੫॥੨੯੩੧॥ਅਫਜੂੰ॥
इति स्री चरित्र पख्याने त्रिया चरित्रे मंत्री भूप संबादे इक सौ पैतालीसवो चरित्र समापतम सतु सुभम सतु ॥१४५॥२९३१॥अफजूं॥

अत्र श्रीचरितोपख्यानस्य त्रिचरितस्य मन्त्र भूपसंवादस्य १४५ अध्यायस्य समापनम्, सर्वं शुभम्। १४५.२९३१ इति । गच्छति

ਦੋਹਰਾ ॥
दोहरा ॥

द्वयम् : १.

ਪ੍ਰਮੁਦ ਕੁਮਾਰਿ ਰਾਨੀ ਰਹੈ ਜਾ ਕੋ ਰੂਪ ਅਪਾਰ ॥
प्रमुद कुमारि रानी रहै जा को रूप अपार ॥

(एक) तत्र प्रमुदाकुमारी नाम राज्ञी अतीव सुन्दररूपा आसीत्।

ਬਿਜੈ ਰਾਜ ਰਾਜਾ ਨਿਰਖਿ ਕਿਯੋ ਆਪਨਾ ਯਾਰ ॥੧॥
बिजै राज राजा निरखि कियो आपना यार ॥१॥

(सः) विजयराजं नाम राजानं दृष्ट्वा मित्रं कृतवान्। १.

ਅੜਿਲ ॥
अड़िल ॥

अडिगः : १.

ਬਿਜੈ ਰਾਜ ਕੋ ਲੀਨੋ ਧਾਮ ਬੁਲਾਇ ਕੈ ॥
बिजै राज को लीनो धाम बुलाइ कै ॥

(सः) विजयराजं गृहम् आहूतवान्।

ਲਪਟਿ ਲਪਟਿ ਰਤਿ ਕਰੀ ਹਰਖ ਉਪਜਾਇ ਕੈ ॥
लपटि लपटि रति करी हरख उपजाइ कै ॥

आनन्देन (तेन सह) क्रीडति स्म।

ਪੁਨਿ ਤਾ ਸੋ ਯੌ ਬਚਨ ਉਚਾਰੇ ਪ੍ਰੀਤਿ ਕਰਿ ॥
पुनि ता सो यौ बचन उचारे प्रीति करि ॥

ततः प्रीतिं कृत्वा वचनं एवं उच्चारयतु।

ਹੋ ਸੁਨਿ ਰਾਜਾ ਮੁਰਿ ਬੈਨ ਲੀਜਿਅਹਿ ਹ੍ਰਿਦੈ ਧਰਿ ॥੨॥
हो सुनि राजा मुरि बैन लीजिअहि ह्रिदै धरि ॥२॥

हे राजन ! मम वचनं शृणु मनसि धारयतु। २.

ਜਬ ਮੁਰ ਕਿਯੋ ਸੁਯੰਬਰ ਪਿਤਾ ਬਨਾਇ ਕਰਿ ॥
जब मुर कियो सुयंबर पिता बनाइ करि ॥

यदा मम पिता साम्बरं कृतवान्

ਹੌ ਲਖਿ ਕੈ ਤੁਮਰੋ ਰੂਪ ਰਹੀ ਉਰਝਾਇ ਕਰ ॥
हौ लखि कै तुमरो रूप रही उरझाइ कर ॥

अतः भवतः रूपं दृष्ट्वा अहं भ्रमितः अभवम्।

ਅਵਰ ਰਾਵ ਮੁਹਿ ਲੈ ਗਯੋ ਜੁਧ ਮਚਾਇ ਕੈ ॥
अवर राव मुहि लै गयो जुध मचाइ कै ॥

किन्तु द्वितीयः राजा युद्धं कृत्वा मां नीतवान्।

ਹੋ ਮੋਰ ਨ ਬਸ ਕਛੁ ਚਲਿਯੋ ਮਰੋ ਬਿਖ ਖਾਇ ਕੈ ॥੩॥
हो मोर न बस कछु चलियो मरो बिख खाइ कै ॥३॥

न मम जीवनं कश्चन अपि गतः, (व्यतिरिक्तम्) विषभक्षणेन, मृत्यवे च। ३.

ਲਗਨ ਅਨੋਖੀ ਲਗੈ ਨ ਤੋਰੀ ਜਾਤ ਹੈ ॥
लगन अनोखी लगै न तोरी जात है ॥

असाधारणेन धैर्येन भग्नं कर्तुं न शक्यते।

ਨਿਰਖਿ ਤਿਹਾਰੋ ਰੂਪ ਨ ਹਿਯੋ ਸਿਰਾਤ ਹੈ ॥
निरखि तिहारो रूप न हियो सिरात है ॥

तव रूपं विना हृदये शीतं नास्ति।

ਕੀਜੈ ਸੋਊ ਚਰਿਤ ਜੁ ਤੁਮ ਕਹ ਪਾਇਯੈ ॥
कीजै सोऊ चरित जु तुम कह पाइयै ॥

एकं पात्रं कुरुत यत् भवन्तं प्राप्तुं शक्नोति।

ਹੋ ਨਿਜੁ ਨਾਰੀ ਮੁਹਿ ਕੀਜੈ ਸੁ ਬਿਧਿ ਬਤਾਇਯੈ ॥੪॥
हो निजु नारी मुहि कीजै सु बिधि बताइयै ॥४॥

एतादृशं विधिं ब्रूहि यत् त्वं मां स्वभार्यां कर्तुं शक्नोषि । ४.

ਮਹਾ ਰੁਦ੍ਰ ਕੇ ਭਵਨ ਜੁਗਿਨ ਹ੍ਵੈ ਆਇਹੌ ॥
महा रुद्र के भवन जुगिन ह्वै आइहौ ॥

अहं महारुद्रस्य मन्दिरे जोगनरूपेण आगमिष्यामि।

ਕਛੁਕ ਮਨੁਖ ਲੈ ਸੰਗ ਤਹਾ ਚਲਿ ਜਾਇਹੌ ॥
कछुक मनुख लै संग तहा चलि जाइहौ ॥

अहं केनचित् जनानां सह तत्र गमिष्यामि।

ਮਹਾਰਾਜ ਜੂ ਤੁਮ ਤਹ ਦਲੁ ਲੈ ਆਇਯੋ ॥
महाराज जू तुम तह दलु लै आइयो ॥

हे महाराज ! भवान् तत्र (भवतः) दलेन सह आगच्छेत्।

ਹੋ ਦੁਸਟਨ ਪ੍ਰਥਮ ਸੰਘਾਰਿ ਹਮੈ ਲੈ ਜਾਇਯੋ ॥੫॥
हो दुसटन प्रथम संघारि हमै लै जाइयो ॥५॥

दुष्टान् हत्वा मां हर्यताम् | ५.

ਬਦਿ ਤਾ ਸੋ ਸੰਕੇਤ ਬਹੁਰਿ ਸੁਖ ਪਾਇ ਕੈ ॥
बदि ता सो संकेत बहुरि सुख पाइ कै ॥

तस्मै एतत् चिह्नं कथयित्वा ततः सुखेन

ਨਿਜੁ ਮੁਖ ਤੇ ਕਹਿ ਲੋਗਨ ਦਈ ਸੁਨਾਇ ਕੈ ॥
निजु मुख ते कहि लोगन दई सुनाइ कै ॥

सः स्वमुखात् जनान् अवदत्,

ਮਹਾ ਰੁਦ੍ਰ ਕੇ ਭਵਨ ਕਾਲਿ ਮੈ ਜਾਇਹੌ ॥
महा रुद्र के भवन कालि मै जाइहौ ॥

श्वः महारुद्रमन्दिरं गमिष्यन्ति

ਹੋ ਏਕ ਰੈਨਿ ਜਗਿ ਬਹੁਰਿ ਸਦਨ ਉਠਿ ਆਇਹੌ ॥੬॥
हो एक रैनि जगि बहुरि सदन उठि आइहौ ॥६॥

एकरात्रौ च पुनः गृहम् आगमिष्यामि। ६.

ਕਛੁਕ ਮਨੁਛ ਲੈ ਸੰਗਿ ਜਾਤਿ ਤਿਤ ਕੋ ਭਈ ॥
कछुक मनुछ लै संगि जाति तित को भई ॥

(सा) केनचित् जनानां सह तत्र गता।

ਮਹਾ ਰੁਦ੍ਰ ਕੇ ਭਵਨ ਜਗਤ ਰਜਨੀ ਗਈ ॥
महा रुद्र के भवन जगत रजनी गई ॥

महारुद्रस्य मन्दिरं गत्वा जागृतं कर्तुं।

ਪ੍ਯਾਰੀ ਕੋ ਆਗਮ ਰਾਜੈ ਸੁਨਿ ਪਾਇਯੋ ॥
प्यारी को आगम राजै सुनि पाइयो ॥

राजा ज्ञात्वा (तस्य) कान्तस्य आगमनम्।

ਹੋ ਭੋਰ ਹੋਨ ਨਹਿ ਦਈ ਜੋਰਿ ਦਲੁ ਆਇਯੋ ॥੭॥
हो भोर होन नहि दई जोरि दलु आइयो ॥७॥

(सः) प्रभातविच्छेदं न त्यक्त्वा दलेन सह आगतः। ७.

ਜੋ ਜਨ ਤ੍ਰਿਯ ਕੇ ਸੰਗ ਪ੍ਰਥਮ ਤਿਨ ਘਾਇਯੋ ॥
जो जन त्रिय के संग प्रथम तिन घाइयो ॥

ये पुरुषाः स्त्रिया सह आसन्, तान् प्रथमं मारितवन्तः।

ਜੀਯਤ ਬਚੇ ਜੋ ਜੋਧਾ ਤਿਨੈ ਭਜਾਇਯੋ ॥
जीयत बचे जो जोधा तिनै भजाइयो ॥

ये योद्धाः जीविताः पलायिताः ते निष्कासिताः ।

ਤਾ ਪਾਛੇ ਰਾਨੀ ਕੋ ਲਯੋ ਉਚਾਇ ਕੈ ॥
ता पाछे रानी को लयो उचाइ कै ॥

तदनन्तरं राज्ञीं गृहीतवती

ਹੋ ਗ੍ਰਿਹ ਅਪਨੇ ਕੋ ਗਯੋ ਹਰਖ ਉਪਜਾਇ ਕੈ ॥੮॥
हो ग्रिह अपने को गयो हरख उपजाइ कै ॥८॥

सुखेन च स्वगृहं गतः।8.

ਰਾਨੀ ਕੋ ਲੀਨੋ ਸੁਖਪਾਲ ਚੜਾਇ ਕੈ ॥
रानी को लीनो सुखपाल चड़ाइ कै ॥

राणी सुखपाले वहता।

ਆਲਿੰਗਨ ਚੁੰਬਨ ਕੀਨੇ ਸੁਖ ਪਾਇ ਕੈ ॥
आलिंगन चुंबन कीने सुख पाइ कै ॥

सुखेन आलिंगितः चुम्बनं च कृतवान्।

ਸੁਨਤ ਲੋਗ ਕੇ ਤ੍ਰਿਯ ਬਹੁ ਕੂਕ ਪੁਕਾਰ ਕੀ ॥
सुनत लोग के त्रिय बहु कूक पुकार की ॥

सा जनान् श्रोतुं उच्चैः उद्घोषयति स्म ।

ਹੋ ਚਿਤ ਆਪਨੇ ਕੇ ਬੀਚ ਦੁਆਏ ਦੇਤ ਭੀ ॥੯॥
हो चित आपने के बीच दुआए देत भी ॥९॥

परन्तु हृदये सा प्रार्थनां (सखीं) ददाति स्म। ९.

ਇਤਿ ਸ੍ਰੀ ਚਰਿਤ੍ਰ ਪਖ੍ਯਾਨੇ ਤ੍ਰਿਯਾ ਚਰਿਤ੍ਰੇ ਮੰਤ੍ਰੀ ਭੂਪ ਸੰਬਾਦੇ ਇਕ ਸੌ ਛਯਾਲੀਸਵੋ ਚਰਿਤ੍ਰ ਸਮਾਪਤਮ ਸਤੁ ਸੁਭਮ ਸਤੁ ॥੧੪੬॥੨੯੪੦॥ਅਫਜੂੰ॥
इति स्री चरित्र पख्याने त्रिया चरित्रे मंत्री भूप संबादे इक सौ छयालीसवो चरित्र समापतम सतु सुभम सतु ॥१४६॥२९४०॥अफजूं॥

अत्र श्रीचरितोपख्यानस्य त्रिचरितस्य मन्त्री भूपसंवादस्य १४६तमोऽध्यायः समाप्तः, सर्वं शुभम्। १४६.२९४० इति । गच्छति

ਚੌਪਈ ॥
चौपई ॥

चतुर्विंशतिः : १.

ਖੈਰੀ ਨਾਮ ਬਲੋਚਨਿ ਰਹੈ ॥
खैरी नाम बलोचनि रहै ॥

तत्र खैरी नाम बालिका आसीत् ।

ਦੁਤਿਯ ਸਵਤਿ ਸੰਮੀ ਜਗ ਕਹੈ ॥
दुतिय सवति संमी जग कहै ॥

तस्य द्वितीया निद्रा सम्मि इति नाम आसीत् ।

ਫਤਹ ਖਾਨ ਤਾ ਕੋ ਪਤਿ ਭਾਰੋ ॥
फतह खान ता को पति भारो ॥

तस्याः पतिः फतेहखानः अतीव महान् आसीत् ।

ਤਿਹੂੰ ਭਵਨ ਭੀਤਰ ਉਜਿਯਾਰੋ ॥੧॥
तिहूं भवन भीतर उजियारो ॥१॥

सः त्रयाणां जनानां मध्ये प्रसिद्धः आसीत् । १.