(इदं वस्तु) सर्वेषु कवि चितेषु सत्यं गृहाण।
हे सुकविः ! comprehend it ad true and utter the names of तुपक असंकोचम्।७१८।
आदौ 'त्रुज बसनी' इति वचनं वदतु।
“तरुजवासिनि” इति शब्दोच्चारणेन तुपकस्य सर्वाणि नामानि मनसि गम्यन्ते ।
तस्मिन् विषये किमपि संशयं मा कुरुत।
हृदये न संशयः यत्किमपि इच्छसि, एतत् नाम प्रयोक्तुं शक्नोषि।७१९।
चौपाई
प्रथमं 'भूमि' इति शब्दं वदतु।
ततः पश्चात् 'जा' इति शब्दं योजयतु।
(तत्) सर्वे जनाः तुपकस्य नाम स्मरन्तु।
“भूमि” इति शब्दं उच्चारयित्वा ततः “जा” इति शब्दं योजयन्तु, एवं प्रकारेण तुपकस्य नामानि अवगत्य तस्मिन् किमपि भेदं न विचारयन्तु।७२०।
प्रथमं 'पृथि' इति शब्दस्य उच्चारणं कुर्वन्तु।
प्रथमं “प्राथ्वी” इति शब्दं उच्चारयित्वा ततः “जा” इति शब्दं योजयन्तु ।
(एतत्) तुफाङ्ग इति नाम स्मर्यताम्।
तुपकस्य (Truphang) सर्वाणि नामानि ज्ञात्वा भवन्तः तान् उपयोक्तुं शक्नुवन्ति, यत्र इच्छन्ति,७२१।
बसुधा' (पृथिवी) इति शब्दं आदौ स्थापयतु।
तदनन्तरं 'जा' इति शब्दं योजयतु।
(तत्) सर्वचित्तेषु बिन्दुनाम विचार्यताम्।
“बसुधा” शब्दस्य अनन्तरं “जा” इति शब्दं योजयित्वा तुपकस्य सर्वाणि नामानि अविवेकेन ज्ञातव्यानि।७२२।
प्रथमं 'बसुन्ध्र' (पृथिवी) शब्दस्य उच्चारणं कुर्वन्तु।
तदनन्तरं 'जा' इति शब्दं योजयतु।
सर्वे एतत् मनसि तुपकनाम इति मन्यन्ते ।
“वसुन्दरा” इति शब्दं उच्चारयित्वा तस्मिन् “जा” इति शब्दं योजयित्वा तुपकस्य सर्वाणि नामानि ज्ञात्वा भवन्तः हृदयस्य इच्छानुसारं तान् प्रयोक्तुं शक्नुवन्ति।७२३।
प्रथमं 'तर्नी' (नदी) शब्दस्य प्रयोगः ।
ततः 'जा' इति शब्दं योजयतु।
सर्वे तुपकस्य नाम गृह्णन्ति।
प्रथमं “तारिणी” इति शब्दं उच्चारयन्तु ततः तस्मिन् “जा” इति शब्दं योजयन्तु : तुपकस्य सर्वाणि नामानि हृदयस्य इच्छानुसारं प्रयोक्तुं शक्नुवन्ति।७२४।
छन्द्
प्रथमं 'आनन्द' (बेलानां स्वामी) जप ।
ततः 'बसनी' इति शब्दं योजयतु।
एतत् तुपकस्य नाम भविष्यति।
तुपकस्य सर्वाणि नामानि प्रथमं “बलीश” इति शब्दं स्थापयित्वा तस्मिन् “वासिनी” इति शब्दं योजयित्वा निर्मिताः भवन्ति, तस्मिन् रहस्यं नास्ति।७२५।
चौपाई
प्रथमं 'सिंह' इति शब्दं वदतु।
ततः 'अरि' इति शब्दं योजयतु।
सर्वेषां बिन्दुनाम (तत्) विचार्यताम्।
प्रथमं “सिंह” इति शब्दं उच्चारयित्वा ततः “अरि” इति शब्दं योजयित्वा तुपकस्य सर्वाणि नामानि अवगच्छन्तु, तत्र रहस्यं नास्ति।७२६।
प्रथमं 'पुण्ड्रिक' (सिंह) शब्दस्य उच्चारणं कुर्वन्तु।
तदनन्तरं 'अरि' इति शब्दं स्थापयतु।
(तत्) सर्वबिन्दून् नाम इति गृहाण।
प्रथमं “पुण्डरीक” इति शब्दं उच्चारयन्तु ततः तदनन्तरं “अरि” इति योजयन्तु, ततः तुपकस्य सर्वाणि नामानि अवगच्छन्तु, तत्र रहस्यं नास्ति।७२७।
प्रथमं 'हर जच' (पीतनेत्रसिंहः) इति शब्दस्य उच्चारणं कुर्वन्तु ।
तदनन्तरं 'अरि' इति शब्दं योजयतु।
समस्तहृदये बिन्दुनाम (तत्) विचार्यताम्।
प्रथमं हरि-अक्षशब्दं स्थापयित्वा ताशब्दं योजयित्वा एवं हृदयेच्छया तुपकनामानि अवगन्तुम्।७२८।
छन्द्
प्रथमं 'मृगराज' शब्दस्य उच्चारणं कुर्वन्तु।
अथ 'अरि' इति वचनम् ।