श्री दसम् ग्रन्थः

पुटः - 1274


ਸਖੀ ਭੇਸ ਕਹ ਧਾਰੇ ਰਹੈ ॥
सखी भेस कह धारे रहै ॥

सः सखीवेषं धारयति स्म ।

ਸੋਈ ਕਰੈ ਜੁ ਅਬਲਾ ਕਹੈ ॥
सोई करै जु अबला कहै ॥

राज कुमारी इच्छित करते हुए।

ਰੋਜ ਭਜੈ ਆਸਨ ਤਿਹ ਲੈ ਕੈ ॥
रोज भजै आसन तिह लै कै ॥

प्रतिदिनं मुद्रां कृत्वा चुम्बनं करोति स्म

ਭਾਤਿ ਭਾਤਿ ਤਾ ਕਹੁ ਸੁਖ ਦੈ ਕੈ ॥੬॥
भाति भाति ता कहु सुख दै कै ॥६॥

परस्परं च सुखं ददाति स्म। ६.

ਪਿਤ ਤਿਹ ਨਿਰਖੈ ਭੇਦ ਨ ਜਾਨੈ ॥
पित तिह निरखै भेद न जानै ॥

पिता तं दृष्ट्वा (वास्तविकं) रहस्यं न अवगच्छति स्म

ਦੁਹਿਤਾ ਕੀ ਤਿਹ ਸਖੀ ਪ੍ਰਮਾਨੈ ॥
दुहिता की तिह सखी प्रमानै ॥

स च तस्याः एकमात्रपुत्रस्य मित्रं मन्यते स्म।

ਭੇਦ ਅਭੇਦ ਜੜ ਕੋਇ ਨ ਲਹਹੀ ॥
भेद अभेद जड़ कोइ न लहही ॥

सः मूर्खः रहस्यविषये किमपि न जानाति स्म

ਵਾ ਕੀ ਤਾਹਿ ਖਵਾਸਿਨਿ ਕਰਹੀ ॥੭॥
वा की ताहि खवासिनि करही ॥७॥

स च तां स्वस्य परममित्रं मन्यते स्म। ७.

ਇਕ ਦਿਨ ਦੁਹਿਤਾ ਪਿਤਾ ਨਿਹਾਰਤ ॥
इक दिन दुहिता पिता निहारत ॥

एकदा कन्या स्वपितरं दृष्टवती

ਭਈ ਖੇਲ ਕੇ ਬੀਚ ਮਹਾ ਰਤ ॥
भई खेल के बीच महा रत ॥

क्रीडायां अतीव मग्नः अभवत्।

ਤਵਨ ਪੁਰਖ ਕਹ ਪੁਰਖ ਉਚਰਿ ਕੈ ॥
तवन पुरख कह पुरख उचरि कै ॥

तत्पुरुषं पुरुषं इति आह्वयन्

ਭਰਤਾ ਕਰਾ ਸੁਯੰਬਰ ਕਰਿ ਕੈ ॥੮॥
भरता करा सुयंबर करि कै ॥८॥

सुम्बरं च सृजित्वा (तमं) तस्याः पतिं कृतवान्। ८.

ਬੈਠੀ ਬਹੁਰਿ ਸੋਕ ਮਨ ਧਰਿ ਕੈ ॥
बैठी बहुरि सोक मन धरि कै ॥

ततः सा हृदये दुःखेन उपविष्टवती

ਸੁਨਤ ਮਾਤ ਪਿਤ ਬਚਨ ਉਚਰਿ ਕੈ ॥
सुनत मात पित बचन उचरि कै ॥

मातापितृणां च वचनं श्रुत्वा ते वक्तुं प्रवृत्ताः,

ਕਹ ਇਹ ਕਰੀ ਲਖਹੁ ਹਮਰੀ ਗਤਿ ॥
कह इह करी लखहु हमरी गति ॥

अवलोकनम्‌! ते मां का अवस्थां कृतवन्तः ?

ਮੁਹਿ ਇਨ ਦੀਨ ਸਹਚਰੀ ਕਰਿ ਪਤਿ ॥੯॥
मुहि इन दीन सहचरी करि पति ॥९॥

ते मां मित्रं पतिं च कृतवन्तः। ९.

ਅਬ ਮੁਹਿ ਭਈ ਇਹੈ ਸਹਚਰਿ ਪਤਿ ॥
अब मुहि भई इहै सहचरि पति ॥

इदानीं मम एषः मित्रः पतिः अभवत् ।

ਖੇਲਤ ਦਈ ਲਰਿਕਵਨ ਸੁਭ ਮਤਿ ॥
खेलत दई लरिकवन सुभ मति ॥

बाल्यकालात् एव मया सह क्रीडति।

ਅਬ ਜੌ ਹੈ ਮੋਰੈ ਸਤ ਮਾਹੀ ॥
अब जौ है मोरै सत माही ॥

अहो देव ! इदानीं यदि मयि उपविष्टः

ਤੌ ਇਹ ਨਾਰਿ ਪੁਰਖ ਹ੍ਵੈ ਜਾਹੀ ॥੧੦॥
तौ इह नारि पुरख ह्वै जाही ॥१०॥

अथ एताः स्त्रियः पुरुषाः भवन्ति। १०.

ਤ੍ਰਿਯ ਤੇ ਇਹੈ ਪੁਰਖ ਹ੍ਵੈ ਜਾਹੀ ॥
त्रिय ते इहै पुरख ह्वै जाही ॥

स्त्रीतः पुरुषः भवेत्

ਜੌ ਕਛੁ ਸਤ ਮੇਰੇ ਮਹਿ ਆਹੀ ॥
जौ कछु सत मेरे महि आही ॥

यदि मयि किमपि सत्यम् अस्ति।

ਯਹ ਅਬ ਜੂਨਿ ਪੁਰਖ ਕੀ ਪਾਵੈ ॥
यह अब जूनि पुरख की पावै ॥

अधुना पुरुषः जूनः प्राप्तः

ਮਦਨ ਭੋਗ ਮੁਰਿ ਸੰਗ ਕਮਾਵੈ ॥੧੧॥
मदन भोग मुरि संग कमावै ॥११॥

मया सह च कार्यं कुर्वन्तु। ११.

ਚਕ੍ਰਿਤ ਭਯੋ ਰਾਜਾ ਇਨ ਬਚਨਨ ॥
चक्रित भयो राजा इन बचनन ॥

तेन वचनेन राजा विस्मितः अभवत् ।

ਰਾਨੀ ਸਹਿਤ ਬਿਚਾਰ ਕਿਯੋ ਮਨ ॥
रानी सहित बिचार कियो मन ॥

राज्ञ्या सह चिन्तितम्

ਦੁਹਿਤਾ ਕਹਾ ਕਹਤ ਬੈਨਨ ਕਹ ॥
दुहिता कहा कहत बैनन कह ॥

कन्या कीदृशानि वस्तूनि कथयति ?

ਅਚਰਜ ਸੋ ਆਵਤ ਹੈ ਜਿਯ ਮਹ ॥੧੨॥
अचरज सो आवत है जिय मह ॥१२॥

ते (अस्माकं) मनसि अतीव विचित्राः दृश्यन्ते। १२.

ਜਬ ਤਿਹ ਬਸਤ੍ਰ ਛੋਰਿ ਨ੍ਰਿਪ ਲਹਾ ॥
जब तिह बसत्र छोरि न्रिप लहा ॥

यदा राजा कवचम् उद्धृत्य दृष्टवान् ।

ਨ੍ਰਿਕਸ੍ਰਯੋ ਵਹੈ ਜੁ ਦੁਹਿਤਾ ਕਹਾ ॥
न्रिकस्रयो वहै जु दुहिता कहा ॥

अतः सः कन्यायाः यत् उक्तं तत् एव अभवत्।

ਅਧਿਕ ਸਤੀ ਤਾ ਕਹਿ ਕਰਿ ਜਾਨਾ ॥
अधिक सती ता कहि करि जाना ॥

(राजा) तां बहु सतीं कृत्वा ज्ञातवान्

ਭਲਾ ਬੁਰਾ ਨਹਿ ਮੂੜ ਪਛਾਨਾ ॥੧੩॥
भला बुरा नहि मूड़ पछाना ॥१३॥

मूर्खश्च शुभाशुभं न जानाति स्म। १३.

ਇਤਿ ਸ੍ਰੀ ਚਰਿਤ੍ਰ ਪਖ੍ਯਾਨੇ ਤ੍ਰਿਯਾ ਚਰਿਤ੍ਰੇ ਮੰਤ੍ਰੀ ਭੂਪ ਸੰਬਾਦੇ ਤੀਨ ਸੌ ਚੌਬੀਸ ਚਰਿਤ੍ਰ ਸਮਾਪਤਮ ਸਤੁ ਸੁਭਮ ਸਤੁ ॥੩੨੪॥੬੧੦੮॥ਅਫਜੂੰ॥
इति स्री चरित्र पख्याने त्रिया चरित्रे मंत्री भूप संबादे तीन सौ चौबीस चरित्र समापतम सतु सुभम सतु ॥३२४॥६१०८॥अफजूं॥

अत्र श्रीचरितोपख्यानस्य त्रियाचरितस्य मन्त्री भूप साम्बदस्य ३२४तमस्य पात्रस्य समापनम्, सर्वं शुभम्। ३२४.६१०८ इति । गच्छति

ਚੌਪਈ ॥
चौपई ॥

चतुर्विंशतिः : १.

ਸ੍ਰੀ ਸੁਲਤਾਨ ਸੈਨ ਇਕ ਰਾਜਾ ॥
स्री सुलतान सैन इक राजा ॥

तत्र सुल्तान सैन् नाम राजा आसीत्

ਜਾ ਸਮ ਦੁਤਿਯ ਨ ਬਿਧਨਾ ਸਾਜਾ ॥
जा सम दुतिय न बिधना साजा ॥

येषां सदृशाः प्रजापतिना न निर्मिताः आसन्।

ਸ੍ਰੀ ਸੁਲਤਾਨ ਦੇਇ ਤਿਹ ਨਾਰੀ ॥
स्री सुलतान देइ तिह नारी ॥

तस्य सुल्तानदेइ इति भार्या आसीत्

ਰੂਪਵਾਨ ਗੁਨਵਾਨ ਉਜਿਯਾਰੀ ॥੧॥
रूपवान गुनवान उजियारी ॥१॥

यः अतीव सुन्दरः, गुणवान्, सुशीलः च आसीत्। १.

ਤਾ ਕੇ ਭਵਨ ਭਈ ਇਕ ਬਾਲਾ ॥
ता के भवन भई इक बाला ॥

तेषां कन्या आसीत्,

ਜਾਨੁਕ ਸਿਥਰ ਅਗਨਿ ਕੀ ਜ੍ਵਾਲਾ ॥
जानुक सिथर अगनि की ज्वाला ॥

यथा ज्वाला स्थिता।

ਸ੍ਰੀ ਸੁਲਤਾਨ ਕੁਅਰਿ ਉਜਿਯਾਰੀ ॥
स्री सुलतान कुअरि उजियारी ॥

(तत्) सुल्तान कुरी अतीव सुन्दरः आसीत्।

ਕਨਕ ਅਵਟਿ ਸਾਚੇ ਜਨ ਢਾਰੀ ॥੨॥
कनक अवटि साचे जन ढारी ॥२॥

(एवं दृश्यते स्म) सुवर्णं द्रवीकृत्य ढालरूपेण ढालितम् इव । २.

ਜੋਬਨੰਗ ਤਾ ਕੇ ਜਬ ਭਯੋ ॥
जोबनंग ता के जब भयो ॥

यदा जोबन् तस्य शरीरे प्रसृतः

ਬਾਲਾਪਨ ਤਬ ਹੀ ਸਭ ਗਯੋ ॥
बालापन तब ही सभ गयो ॥

ततः सर्वं बाल्यकालः गतः।

ਅੰਗ ਅੰਗ ਦਯੋ ਅਨੰਗ ਦਮਾਮਾ ॥
अंग अंग दयो अनंग दमामा ॥

(तस्य) अङ्गे कामदेवः दममावादनं कृतवान्

ਜਾਹਿਰ ਭਈ ਜਗਤ ਮਹਿ ਬਾਮਾ ॥੩॥
जाहिर भई जगत महि बामा ॥३॥

सा च स्त्रीलोके प्रसिद्धा अभवत्। ३.

ਸੁਨਿ ਸੁਨਿ ਪ੍ਰਭਾ ਕੁਅਰ ਤਹ ਆਵੈ ॥
सुनि सुनि प्रभा कुअर तह आवै ॥

तस्याः सौन्दर्यं श्रुत्वा राजकुमारः तत्र आगच्छति स्म

ਦ੍ਵਾਰੈ ਭੀਰ ਬਾਰ ਨਹਿ ਪਾਵੈ ॥
द्वारै भीर बार नहि पावै ॥

द्वारे च जनसमूहस्य कारणात् (द्रष्टुं) कदापि वारः नासीत्।