श्री दसम् ग्रन्थः

पुटः - 1040


ਤਬ ਸਭ ਹੀ ਸੰਨ੍ਯਾਸੀ ਧਾਏ ॥
तब सभ ही संन्यासी धाए ॥

अथ सर्वे भिक्षवः पतिताः

ਗਹਿ ਗਹਿ ਹਾਥ ਜੂਤਿਯੈ ਆਏ ॥
गहि गहि हाथ जूतियै आए ॥

ते च हस्तेषु जूताः गृहीत्वा आगताः।

ਚੌੜ ਭਰਥ ਰੰਡੀਗਿਰ ਦੌਰੇ ॥
चौड़ भरथ रंडीगिर दौरे ॥

चौद भारतं रण्डिगिरः अपि धावितवन्तौ

ਲੈ ਲੈ ਢੋਵ ਚੇਲਕਾ ਔਰੇ ॥੯॥
लै लै ढोव चेलका औरे ॥९॥

अनेकशिष्यान् च एकत्र आनयत्। ९.

ਬਾਲਕ ਰਾਮ ਘੇਰਿ ਕੈ ਲਿਯੋ ॥
बालक राम घेरि कै लियो ॥

(ते) बालकं रामं परिवृतवन्तः

ਜੂਤਨ ਸਾਥ ਦਿਵਾਨੋ ਕਿਯੋ ॥
जूतन साथ दिवानो कियो ॥

जूतां पादप्रहारेन च चेतना नष्टा।

ਘੂਮਿ ਭੂਮਿ ਕੇ ਊਪਰ ਛਰਿਯੋ ॥
घूमि भूमि के ऊपर छरियो ॥

(सः) ताम्बूलं खादित्वा भूमौ पतितः।

ਜਨੁ ਕਰਿ ਬੀਜੁ ਮੁਨਾਰਾ ਪਰਿਯੋ ॥੧੦॥
जनु करि बीजु मुनारा परियो ॥१०॥

यथा गोपुरं विद्युद्पातेन पतितम्। १०.

ਦੋਹਰਾ ॥
दोहरा ॥

द्वयम् : १.

ਸਭ ਮੁੰਡਿਯਾ ਕ੍ਰੁਧਿਤ ਭਏ ਭਾਜਤ ਭਯੋ ਨ ਏਕ ॥
सभ मुंडिया क्रुधित भए भाजत भयो न एक ॥

सर्वे बैरागीः क्रुद्धाः अभवन्, एकः अपि न पलायितः।

ਚੌੜ ਭਰਥ ਗਿਰ ਰਾਡ ਪੈ ਕੁਤਕਾ ਹਨੇ ਅਨੇਕ ॥੧੧॥
चौड़ भरथ गिर राड पै कुतका हने अनेक ॥११॥

(ते) चौद भारतं रण्डिगिरं च बहु ताडयन्ति स्म। ११.

ਸੰਨ੍ਯਾਸੀ ਕੋਪਿਤ ਭਏ ਲਗੇ ਮੁਤਹਰੀ ਘਾਇ ॥
संन्यासी कोपित भए लगे मुतहरी घाइ ॥

भिक्षवः यष्टिव्रणान् खादित्वा क्रुद्धाः अभवन्

ਲਾਤ ਮੁਸਟ ਜੂਤਿਨ ਭਏ ਮੁੰਡਿਯਾ ਦਏ ਗਿਰਾਇ ॥੧੨॥
लात मुसट जूतिन भए मुंडिया दए गिराइ ॥१२॥

बैरागीं च जूता-टोपी-पाद-युक्तं भूमौ स्थापयतु। १२.

ਅੜਿਲ ॥
अड़िल ॥

अडिगः : १.

ਪਕਰਿ ਮੁਤਹਰੀ ਪੁਨਿ ਸਕੋਪ ਮੁੰਡਿਯਾ ਭਏ ॥
पकरि मुतहरी पुनि सकोप मुंडिया भए ॥

यष्टीः धारयित्वा बैरागी क्रुद्धः अभवत्

ਫਰੂਆ ਲਾਠੀ ਸਭੇ ਲਏ ਉਦਿਤ ਭਏ ॥
फरूआ लाठी सभे लए उदित भए ॥

सर्वे च पाशैः यष्टिभिः च उत्तिष्ठन्ति स्म।

ਕਾਟਿ ਕਾਟਿ ਕੈ ਅੰਗ ਸੰਨ੍ਯਾਸਿਨ ਖਾਵਹੀ ॥
काटि काटि कै अंग संन्यासिन खावही ॥

ते भिक्षूणां अङ्गानि खादितुम् आरब्धवन्तः

ਹੋ ਦਸ ਨਾਮਨ ਕੋ ਲੈ ਲੈ ਨਾਮ ਗਿਰਾਵਹੀ ॥੧੩॥
हो दस नामन को लै लै नाम गिरावही ॥१३॥

दशनामानां (सम्प्रदायानां) च नामानि गृहीत्वा तान् विदारयितुं आरब्धवान्। १३.

ਤਬ ਸੰਨ੍ਯਾਸੀ ਧਾਇ ਧਾਇ ਤਿਨ ਕਾਟਹੀ ॥
तब संन्यासी धाइ धाइ तिन काटही ॥

अथ तपस्विनः अपि तान् दंशन्ति स्म (दन्तैः) ।

ਤੋਰਿ ਤੋਰਿ ਕੰਠਿਨ ਤੇ ਕੰਠੀ ਸਾਟਹੀ ॥
तोरि तोरि कंठिन ते कंठी साटही ॥

ते कण्ठेभ्यः वलयानि भङ्गयन्ति स्म ।

ਐਚ ਐਚ ਟਾਗਨ ਤੇ ਗਹ ਗਹ ਡਾਰਹੀ ॥
ऐच ऐच टागन ते गह गह डारही ॥

ते तान् पादयोः विदारयन्ति स्म

ਦੋ ਦੁਹੂੰ ਹਾਥ ਭੇ ਖੈਂਚਿ ਮੁਤਹਰੀ ਮਾਰਹੀ ॥੧੪॥
दो दुहूं हाथ भे खैंचि मुतहरी मारही ॥१४॥

ते च मुग्दरं हस्तद्वयेन आकृष्य प्रहरन्ति स्म। १४.

ਮੁੰਡਿਯਾ ਤਾਬ੍ਰ ਕਲਾ ਪੈ ਆਏ ॥
मुंडिया ताब्र कला पै आए ॥

ततः बैरागी (राज्ञी) तनब्रा कलाम् आगता

ਹਮ ਸਭ ਸੰਨ੍ਯਾਸੀਨ ਦੁਖਾਏ ॥
हम सभ संन्यासीन दुखाए ॥

(उवाच च) वयं संन्यासैः बहु आहताः।

ਜਬ ਰਾਨੀ ਐਸੇ ਸੁਨ ਲਈ ॥
जब रानी ऐसे सुन लई ॥

यदा राज्ञी एतत् श्रुत्वा

ਦਤਾਤ੍ਰੈਨ ਬੁਲਾਵਤ ਭਈ ॥੧੫॥
दतात्रैन बुलावत भई ॥१५॥

अतः दत्तात्रे आहूतः। १५.

ਸੰਨ੍ਯਾਸੀ ਦਤਾਤ੍ਰੈ ਮਾਨੈ ॥
संन्यासी दतात्रै मानै ॥

तपस्विनः दत्तात्रे विश्वासं कुर्वन्ति स्म

ਰਾਮਾਨੰਦ ਬੈਰਾਗ ਪ੍ਰਮਾਨੈ ॥
रामानंद बैराग प्रमानै ॥

बैरागी च रामनन्दं पूजयति स्म।

ਤੇ ਤੁਮ ਕਹੈ ਵਹੈ ਚਿਤ ਧਰਿਯਹੁ ॥
ते तुम कहै वहै चित धरियहु ॥

(राज्ञी तान् अवदत्) ते भवन्तं किं वदन्ति इति मनसि धारयतु

ਮੇਰੀ ਕਹੀ ਚਿਤ ਮੈ ਕਰਿਯਹੁ ॥੧੬॥
मेरी कही चित मै करियहु ॥१६॥

मया उक्तं च मनसि धारयतु। 16.

ਏਕ ਦਿਵਸ ਹਮੇ ਗ੍ਰਿਹ ਸੋਵਹੁ ॥
एक दिवस हमे ग्रिह सोवहु ॥

एकस्मिन् दिने भवन्तौ (उभौ) मम गृहे निद्रां करोषि

ਸਗਰੀ ਨਿਸਾ ਜਾਗਤਹਿ ਖੋਵਹੁ ॥
सगरी निसा जागतहि खोवहु ॥

तथा सम्पूर्णरात्रिं जागृत्य यापयन्तु।

ਜੋ ਤੁਮ ਕਹੈ ਲਰੌ ਤੌ ਲਰਿਯਹੁ ॥
जो तुम कहै लरौ तौ लरियहु ॥

यदि (ते धर्मगुरुः) भवन्तं युद्धं कर्तुं वदन्ति तर्हि युद्धं कुर्वन्तु।

ਨਾਤਰ ਬੈਰ ਭਾਵ ਨਹਿ ਕਰਿਯਹੁ ॥੧੭॥
नातर बैर भाव नहि करियहु ॥१७॥

अन्यथा वैरं न दर्शयतु। १७.

ਜੁਦਾ ਜੁਦਾ ਘਰ ਦੋਊ ਸੁਵਾਏ ॥
जुदा जुदा घर दोऊ सुवाए ॥

उभौ अपि भिन्नस्थानेषु स्थापितौ आस्ताम्

ਅਰਧ ਰਾਤ੍ਰਿ ਭੇ ਬੈਨ ਸੁਨਾਏ ॥
अरध रात्रि भे बैन सुनाए ॥

अर्धरात्रे च उक्तवान्।

ਦਤ ਰਾਮਾਨੰਦ ਕਹੈ ਸੁ ਕਰਿਯਹੁ ॥
दत रामानंद कहै सु करियहु ॥

दत्तात्रे रामानन्दश्च यत् वदन्ति तत् कुरु

ਬਹੁਰੋ ਕੋਪ ਠਾਨਿ ਨਹਿ ਲਰਿਯਹੁ ॥੧੮॥
बहुरो कोप ठानि नहि लरियहु ॥१८॥

ततः च क्रुद्धेन न युद्धं कुर्वन्। १८.

ਦੋਹਰਾ ॥
दोहरा ॥

द्वयम् : १.

ਛਲਿ ਛੈਲੀ ਇਹ ਬਿਧਿ ਗਈ ਐਸੋ ਚਰਿਤ ਸਵਾਰਿ ॥
छलि छैली इह बिधि गई ऐसो चरित सवारि ॥

एवं तादृशं चरितं कृत्वा सा स्त्री (तान्) परिहरति स्म।

ਸਿਮਰਿ ਗੁਰਨ ਕੇ ਬਚਨ ਦ੍ਵੈ ਬਹੁਰਿ ਨ ਕੀਨੀ ਰਾਰਿ ॥੧੯॥
सिमरि गुरन के बचन द्वै बहुरि न कीनी रारि ॥१९॥

उभौ गुरववचनं स्मृत्वा पुनः न युध्यतः | १९.

ਇਤਿ ਸ੍ਰੀ ਚਰਿਤ੍ਰ ਪਖ੍ਯਾਨੇ ਤ੍ਰਿਯਾ ਚਰਿਤ੍ਰੇ ਮੰਤ੍ਰੀ ਭੂਪ ਸੰਬਾਦੇ ਇਕ ਸੌ ਅਠਾਵਨੋ ਚਰਿਤ੍ਰ ਸਮਾਪਤਮ ਸਤੁ ਸੁਭਮ ਸਤੁ ॥੧੫੮॥੩੧੪੮॥ਅਫਜੂੰ॥
इति स्री चरित्र पख्याने त्रिया चरित्रे मंत्री भूप संबादे इक सौ अठावनो चरित्र समापतम सतु सुभम सतु ॥१५८॥३१४८॥अफजूं॥

अत्र श्रीचरितोपख्यानस्य त्रिचरितस्य मन्त्री भूपसंवादस्य १५८तमोऽध्यायः समाप्तः, सर्वं शुभम्। १५८.३१४८ इति । गच्छति

ਚੌਪਈ ॥
चौपई ॥

चतुर्विंशतिः : १.

ਰਾਜ ਸਿੰਘ ਰਾਜਾ ਇਕ ਰਹਈ ॥
राज सिंघ राजा इक रहई ॥

तत्र राजसिंहः नाम राजा निवसति स्म ।

ਬੀਰ ਕਲਾ ਰਾਨੀ ਜਗ ਕਹਈ ॥
बीर कला रानी जग कहई ॥

तस्य राज्ञी सर्वैः बीर कला इति उच्यते स्म ।

ਤਾ ਸੌ ਨੇਹ ਨ੍ਰਿਪਤਿ ਕੋ ਭਾਰੋ ॥
ता सौ नेह न्रिपति को भारो ॥

तस्य राजा अतीव प्रीतिमान् आसीत् ।

ਜਾਨਤ ਭੇਦ ਦੇਸ ਇਹ ਸਾਰੋ ॥੧॥
जानत भेद देस इह सारो ॥१॥

सर्वः देशः एतत् रहस्यं जानाति स्म । १.

ਅੜਿਲ ॥
अड़िल ॥

अडिगः : १.