कोक शास्त्र nd स्मृतिः तस्य सम्पूर्णं ज्ञानम् आसीत् तथा च सः चतुर्दशविज्ञानेषु निपुणः आसीत्।127.
(सः) अतीव चतुरः बुद्धिमान् च आसीत् ।
सः महान् वीरः उत्तमः बुद्धिजीवी च आसीत्, सः चतुर्दशविज्ञानस्य भण्डारः आसीत्
(सः) अत्यन्तं (सुन्दरः) रूपः, प्रियः च आसीत्।
सः अत्यन्तं मनोहरः, अत्यन्तं गौरवपूर्णः च आसीत्, सः अपि अतीव गर्वितः आसीत् तथा च तत्सहितं सः जगतः बहु विरक्तः आसीत्।१२८।
(सः) षड्भागेषु मन्तेषु शास्त्रेषु प्रख्यातः आसीत्
राजा सर्ववेदङ्गेषु षट्शास्त्रेषु च निपुणः, धनुर्वेदगुह्यज्ञः, भगवतः प्रेम्णः अपि लीनः आसीत्
(सः) खड्गस्य स्वामी अपारबलस्य च आसीत्
बहुगुणयुक्तः भगवतः गुणबलवत् असीमितः, सः मनुष्यः जितः आसीत्
(सः) महाराजान् जित्वा अशक्तान्।
अविभक्तप्रदेशानां बहूनां राजानं जित्वा तस्य सदृशः नासीत्
(सः) अत्यन्तं बलवान् अत्यन्तं द्रुतगतिः च आसीत्
अत्यन्तशक्तिमान् गौरवं च साधुसन्निधौ अतीव विनयशीलः।130।
यः विदेशेषु बहवः देशाः जित्वा आसीत्
सः दूरसमीपस्थानि बहूनि देशान् जित्वा सर्वत्र तस्य शासनस्य चर्चा अभवत्
(तस्य) शिरः विविधैः छत्रैः अलङ्कृतम् आसीत्
बहुविधं वितानं कल्पयित्वा तस्य पादयोः धीरतां त्यक्त्वा बहवः महाराजाः पतिताः।१३१।
यत्र धर्मस्य आचरणं प्रारब्धम्
धर्मपरम्पराः सर्वदिशः प्रचलिताः अभवन्, न च कुत्रापि दुराचारः अभवत्
चतुष्कचकेषु दानस्य धोंसः ध्वनितः (अर्थात् दानस्य धूमः ध्वनितः)।
राजा वरुणकुबेरबेनबलिदानप्रसिद्धः ॥१३२॥
भन्तभान्तराज्यं अर्जयित्वा
नानाशासनं कृत्वा तस्य ढोलः समुद्रपर्यन्तं ध्वनितवान्
यत्र पापं भयं च समाप्तम् आसीत्
वाणी भयं च कुत्रापि न दृष्टं सर्वे तस्य सन्निधौ धर्मान् कृतवन्तः।१३३।
यत्र सर्वदेशात् पापं निगूढं भवति
सर्वे देशाः निर्पापाः भूत्वा सर्वे राजानः धर्मनिषेधम्
(तस्य) क्रन्दनं समुद्रं प्रति अगच्छत्।
दिलीपस्य शासनविषये चर्चा समुद्रपर्यन्तं विस्तृता आसीत्।१३४।
दिलीपस्य शासनस्य वर्णनस्य स्वर्गगमनस्य च समाप्तिः।
इदानीं रघुराजस्य सः शासनस्य वर्णनम् आरभ्यते
चौपाई
तदा ज्वाला (राजदुलिपस्य) ज्वाला (ईश्वरस्य) सह विलीयते स्म।
सर्वेषां ज्योतिः परमं ज्योतिः प्रलीयते, एतत् कार्यं लोके अचलत्
(तदनन्तरं) रघुराजः जगतः शासनं कृतवान्
राजा रहघुः जगतः शासनं कृत्वा नवबाहुशस्त्राणि वितानानि च धारयति स्म।१३५।
अनेकप्रकाराः यागाः बहुधा कृताः
अनेकविधं यज्ञं कृत्वा सर्वेषु देशेषु धर्मस्य प्रसारणं कृतवान्
न कश्चित् पापी समीपं गन्तुं न अर्हति स्म।
सः कस्यापि पापिनः सह स्थातुं न अनुमन्यते स्म, न च कदापि अनृतं न उक्तवान्, निरीक्षणेन अपि।136।
निशा तं सोमस्य (रूपं) प्रतीतवान्
निघः तं सोमं मत्वा दिवसं च सूर्यम् |
वेदाः तं ब्रह्म इति विदुः
वेदाः “ब्रह्म” इति मत्वा देवाः इन्द्रं कल्पयन्ति स्म।१३७।
ब्राह्मणाः सर्वे ब्रह्मस्पतिं दृष्टवन्तः
बृहस्पतिं देवं च राक्षसान् शुक्राचार्यम् इति दृष्ट्वा सर्वे ब्राह्मणाः
रोगिणः तत् औषधं मन्यन्ते स्म
व्याधयः तं भेषजं पश्यन् योगिनः परं तत्त्वं तस्मिन् दृश्यन्ते स्म।138।
बालकाः (तम्) बाल्ये एव जानन्ति स्म
बालाः तं बालं दृष्ट्वा योगिनः परमो योगिनः |
दाता महादान इति स्वीकृताः
दातारः परं दानं दृष्टवन्तः भोगार्थिनः च परं योगी इति मन्यन्ते स्म।139।
तपस्विनः दत्त इति नाम्ना विख्याताः अभवन्
संन्यासिनः तं दत्तात्रेयम्, योगिनः च गुरुगोरखनाथं मन्यन्ते स्म
बैरागी रामानन्दं मन्यते स्म
बैरागीः तं रामानन्दं, मुसलमाना: च मुहम्मदं मन्यन्ते स्म।१४०। (एष अवधि-दोषः) ।
देवा इन्द्रं तस्य रूपं विज्ञाय
देवा इन्द्रं मन्यन्ते राक्षसाश्च शम्भः |
यक्षाः यक्षराजं मन्यन्ते स्म (कुबेरम्)।
यक्षाः किन्नरः च तं राजानं मन्यन्ते स्म।141।
कामनीः तत् प्रेमरूपं दृष्टवन्तः।
कामिकाः तं प्रेमदेवं मन्यन्ते स्म, रोगाः च तं धन्वन्तरीवतारं मन्यन्ते स्म
राजानः (तम्) राज्यस्य अधिकारीं मन्यन्ते स्म
राजानः तं सार्वभौमं मन्यन्ते स्म योगिनः च तं परं योगी इति चिन्तयन्ति स्म।142।
छत्रियाः बृहत् छत्रपतिं जानन्ति
क्षत्रियाः तं महान् वितानराजं मन्यन्ते स्म, शस्त्रायुधधारकाः च तं महान् वीर्यवान् योद्धां मन्यन्ते स्म
निशा तं चन्द्रं दृष्टवती
चन्द्रं तं रात्रौ मत्वा दिवा सूर्यम् ॥१४३॥
सन्ताः तं साधुत्वेन ज्ञातवन्तः
साधवः शान्तिव्यक्तिं मन्यन्ते स्म अग्निः तेजः इति चिन्तयति स्म
गिरिवत् तं पृथिवी अवगच्छत्
पर्वतं तं मृगं मृगराजं मत्वा भूमिः ॥१४४॥