स्वय्या
बासुदेवस्य आगमनं श्रुत्वा (जन्ना सह) स्त्रियः स्वशरीरं अलङ्कृतवन्तः।
वासुदेवस्य आगमनं श्रुत्वा सर्वाणि अलङ्कृताः स्त्रियः आगमिष्यमाणे विवाहपक्षे धुने गायितुं व्यङ्ग्यवृष्टिं च आरब्धवन्तः
(बहु) छतौ आरुह्य तान् पश्यन्ति स्म।
कविः तेषां छततः पश्यन्तीनां सौन्दर्यं उक्त्वा अवदत् यत् ते स्ववायुवाहनात् विवाहपक्षं दृष्ट्वा देवमातृ इव दृश्यन्ते।27।
कबिट्
वासुदेवस्य आगमनसमये राजा मण्डपस्य निर्माणं कृतवान्, तस्य सुन्दरं मुखं दृष्ट्वा सः अतीव प्रसन्नः अभवत्
सर्वेषु गीतेषु सुगन्धाः सिक्ताः गायन्ति स्म तथा च चयनं अनुमोदितवान् वाणिज्यदूतः, महतीं पुरस्कृतः अभवत्
उगरसैनः स्तने हस्तं स्थापयित्वा, हर्षेण शिरः प्रणमयित्वा मनसि प्रसन्नः भूत्वा मेलनं पूजयति स्म
एतस्मिन् समये राजा उगरसैनः सुवर्णवृष्टिं कुर्वन् स्वर्गमेघ इव आविर्भूतः, सः याचकानां कृते असंख्यसुवर्णमुद्राः दानेन दत्तवान्।२८।
दोहरा
उग्रसैनं कंस इति
तदा उगरसैनः कंसस्य समीपे आहूय अवदत्, गत्वा दानार्थं भण्डारद्वाराणि उद्घाटयतु।29।
तेषां समीपं भोजनादिकं नीत्वा ।
कुक्कुटादिकं द्रव्यं आनय प्रणिपत्य वासुदेवं एवं प्रार्थयत्।30।
कंसः (एतत् बासुदेवं प्रति) अवदत्, श्वः रात्रौ विवाहः अस्ति इति।
कंसः अवदत्, विवाहः अमावस्य (अन्धकाररात्रेः) कृते निर्धारितः अस्ति अस्मिन् विषये वासुदेवस्य पुरोहितः यथा इच्छसि इति वदन् स्वस्वीकारं दत्तवान् .३१।
कंसः हस्तौ संयोजयित्वा सर्वं विषयं अवदत् (अर्थात् व्याख्यातवान्)।
अथ अस्मिन् पार्श्वे आगत्य कंसः कृताञ्जलिः सर्वाणि घटनानि कथयति स्म तथा च यदा पण्डिताः ज्ञातवन्तः यत् वासुदेवस्य जनाः विवाहस्य तिथिं समयं च स्वीकृतवन्तः तदा सर्वे मनसा अन्तः तस्मै आशीर्वादं दत्तवन्तः।३२।
स्वय्या
रात्रौ व्यतीता प्रभातश्च ततः (यदा) रात्रिः आगता, ततः ते उपरि आगताः।
रात्रिः गता, दिवसः प्रदोषः अभवत् पुनः रात्रौ पतितः ततः तस्याः रात्रौ आतिशबाजीः प्रदर्शिताः, सहस्रपुष्पवर्णं विकीर्णं कृतवन्तः
एतदतिरिक्तं वायुः आकाशे उड्डीयते स्म इति कविः श्यामः तेषां उपमा कथयति
आकाशे उड्डयनं आतिशबाजीं दृष्ट्वा कविः श्याम इत्ययं आलंकारिकरूपेण वदति यत् एतत् चमत्कारं दृष्ट्वा देवाः आकाशे कागददुर्गान् उड्डीयन्ते स्म इति भासते।33।
प्रोहितः बासुदेवस्य अनुसरणं कृत्वा कंसस्य गृहं गतः।
याजकाः वासुदेवं स्वेन सह नीत्वा, कंसस्य गृहं प्रति गच्छन्ति, पुरतः एकां सुन्दरीं स्त्रियं दृष्ट्वा, पण्डितैः तस्याः धातुकुम्भस्य पतनं कृतम्
(ततः) कृष्णकेशयुक्तानि (कटिषु) लड्डुः (अन्तर्नि) स्थापयन्ति स्म, यत् ते खादितवन्तः।
यस्मात् मिष्टान्नानि झटकेन निःसृतानि तानि सर्वाणि ज्ञात्वा एतानि मधुराणि आदाय खादितानि, यादवगोत्रस्य पक्षद्वयं नानाप्रकारेण उपहासितम्।३४।
कबिट्
स्ववाद्यं गायन्तः वादयन्तः च स्वव्यङ्ग्यगीतानां जपं कुर्वन्तः महिलाः अतीव प्रभावशालिनः दृश्यन्ते
सिंहसदृशं कृशकटिं, करसदृशं नेत्रं गजवत् गमनम्।
रत्नचतुष्कोणाभ्यन्तरे हीरकरत्नासनेषु च वरवधूः उभौ भव्यौ दृश्यन्ते
वैदिकमन्त्रजपस्य धार्मिकदानग्रहणस्य च अन्तः ईश्वरस्य इच्छानुसारं सप्तवैवाहिकपरिक्रमणैः विवाहः सम्पन्नः ३५.
दोहरा
(यदा) रात्रिः आगता, बासुदेव जी तत्र (बहुविधं) हास्यं कृतवान्।
रात्रौ वासुदेवः कस्मिंश्चित् स्थाने स्थित्वा प्रातः उत्थाय श्वशुरेण उगरसैनेन सह मिलितुं अगच्छत्।३६।
स्वय्या
(उग्रसैन ददौ) दशसहस्राणि गजानि उपकरणानि त्रिगुणानि च रथानि (दौहेत्)।
अलङ्कृतानि गजानि अश्वानि च त्रिविधानि रथानि च दत्तानि (विवाहे), एकलक्षं योद्धा, दशलक्षाणि अश्वाः, अनेकाः उष्ट्राः च सुवर्णभाराः दत्ताः
षष्टिः कोटयः पदातिसैनिकाः दत्ताः, तेषां रक्षणार्थं तेषां सह गन्तुं इव ।
षट्त्रिंशत् कोटिसैनिकाः पदातिभिः दत्ताः, ये सर्वेषां रक्षणाय दत्ताः इव कंसः स्वयं देवकीवासुदेवयोः सारथिः सर्वरक्षणाय च अभवत्।३७।
दोहरा
(यदा) कंसः तान् सर्वैः महासैन्यैः उपकरणैः सह नीत्वा आसीत् ।
यदा कंसः सर्वैः बलैः सह गच्छति स्म तदा अग्रे गच्छन् अदृश्यं अशुभं स्वरं श्रुतवान्।38।
कंसमुद्दिश्य स्वर्गभाषणम्-
कबिट्
क्लेशहरः महाशक्त्यर्थं तपः, समृद्धिप्रदः च स्वर्गवाक्येन उक्तवान् ।
हे मूर्ख ! त्वं मृत्युं कुत्र नयसि ? अष्टमः पुत्रोऽस्य (देवकी) ते मृत्योः कारणं भविष्यति