ਪੰਜਾਬੀ 
English 
پنجابی 
Español 
Français 
Deutsch 
Português 
Bahasa Indonesia 
Türkçe 
Tiếng Việt 
Filipino 
Svenska हिंदी संस्कृत 
Nederlands 
Română 
Magyar 
Polski 
Čeština 
Afrikaans 
Italiano Català 
Shqip 
Gaeilge Cymraeg 
Slovenčina 
Slovenščina 
Dansk 
Eesti 
Latviešu 
Lietuvių 
Norsk 
Malti 
Íslenska Galego 
Kreyòl Ayisyen 
Latin 
Bahasa Melayu 
Kiswahili 
Hrvatski 
Suomi 
Русский मराठी ગુજરાતી తెలుగు ಕನ್ನಡ தமிழ் മലയാളം 
বাংলা 
Ελληνικά 
日本語 
中文 اردو سنڌي 
فارسی 
العربية 
עברית 
한국어 श्री दसम् ग्रन्थः
पुटः - 53
ਬਜੇ ਲੋਹ ਕ੍ਰੋਹੰ ਮਹਾ ਜੰਗਿ ਮਚਿਯੰ ॥੪੧॥
बजे लोह क्रोहं महा जंगि मचियं ॥४१॥स्फुटध्वनिं श्रुत्वा धनुषां महासह्ययोधाः कायराः भवन्ति। इस्पातः इस्पातेन सह क्रोधेन ध्वनिं करोति nad महान् युद्धं प्रचलति।41.
ਬਿਰਚੇ ਮਹਾ ਜੁਧ ਜੋਧਾ ਜੁਆਣੰ ॥
बिरचे महा जुध जोधा जुआणं ॥युवानां योद्धानां महत् युद्धं निर्मितम् अस्ति।
ਖੁਲੇ ਖਗ ਖਤ੍ਰੀ ਅਭੂਤੰ ਭਯਾਣੰ ॥
खुले खग खत्री अभूतं भयाणं ॥युवानः योद्धाः अस्मिन् महायुद्धे चलन्ति, नग्नखड्गैः सह योद्धवः अद्भुतरूपेण घोराः दृश्यन्ते।
ਬਲੀ ਜੁਝ ਰੁਝੈ ਰਸੰ ਰੁਦ੍ਰ ਰਤੇ ॥
बली जुझ रुझै रसं रुद्र रते ॥रुद्ररसनिहिताः महाबलाः योद्धा युद्धरताः |
ਮਿਲੇ ਹਥ ਬਖੰ ਮਹਾ ਤੇਜ ਤਤੇ ॥੪੨॥
मिले हथ बखं महा तेज तते ॥४२॥हिंसकक्रोधे लीना शूरा योद्धा युद्धे निरताः | नायकाः अत्यन्तं उत्साहेन प्रतिद्वन्द्वीनां कटिं पातयितुं गृह्णन्ति।४२।
ਝਮੀ ਤੇਜ ਤੇਗੰ ਸੁ ਰੋਸੰ ਪ੍ਰਹਾਰੰ ॥
झमी तेज तेगं सु रोसं प्रहारं ॥तीक्ष्णाः खड्गाः ज्वलन्ति, क्रोधेन प्रहरन्ति,
ਰੁਲੇ ਰੁੰਡ ਮੁੰਡੰ ਉਠੀ ਸਸਤ੍ਰ ਝਾਰੰ ॥
रुले रुंड मुंडं उठी ससत्र झारं ॥स्फुरन्ति तीक्ष्णाः खड्गाः महता क्रोधेन आहताः। कुत्रचित् कूपशिरसा रजसा आलङ्घ्य शस्त्रसंघर्षेण च अग्निस्फुलिङ्गाः उत्पद्यन्ते।
ਬਬਕੰਤ ਬੀਰੰ ਭਭਕੰਤ ਘਾਯੰ ॥
बबकंत बीरं भभकंत घायं ॥योद्धा युध्यन्ति, व्रणात् रक्तं प्रवहति;
ਮਨੋ ਜੁਧ ਇੰਦ੍ਰੰ ਜੁਟਿਓ ਬ੍ਰਿਤਰਾਯੰ ॥੪੩॥
मनो जुध इंद्रं जुटिओ ब्रितरायं ॥४३॥क्वचित् योद्धवः उद्घोषयन्ति क्वचित् व्रणात् रक्तं निर्गच्छति। इन्दिरा ब्रित्रसुरा च युद्धे प्रवृत्तौ इति भासते ४३ ।
ਮਹਾ ਜੁਧ ਮਚਿਯੰ ਮਹਾ ਸੂਰ ਗਾਜੇ ॥
महा जुध मचियं महा सूर गाजे ॥महायुद्धं प्रवृत्तम्, महायोद्धाः गर्जन्ति,
ਆਪੋ ਆਪ ਮੈ ਸਸਤ੍ਰ ਸੋਂ ਸਸਤ੍ਰ ਬਾਜੇ ॥
आपो आप मै ससत्र सों ससत्र बाजे ॥घोरं युद्धं प्रचलति यस्मिन् महावीराः गर्जन्ति। शस्त्राणि सम्मुखीभिः शस्त्रैः सह संघातं कुर्वन्ति ।
ਉਠੇ ਝਾਰ ਸਾਗੰ ਮਚੇ ਲੋਹ ਕ੍ਰੋਹੰ ॥
उठे झार सागं मचे लोह क्रोहं ॥स्फुलिङ्गाः निर्गच्छन्ति (तेभ्यः शूलप्रहारेन), क्रोधध्वनितानि शस्त्राणि,
ਮਨੋ ਖੇਲ ਬਾਸੰਤ ਮਾਹੰਤ ਸੋਹੰ ॥੪੪॥
मनो खेल बासंत माहंत सोहं ॥४४॥प्रहारशूलेभ्यः अग्निस्फुलिङ्गाः निर्गताः, हिंसकक्रोधेन च इस्पातः सर्वोपरि राज्यं करोति; इदं प्रतीयते यत् सत्पुरुषाः प्रभावशालिनः दृश्यन्ते होली क्रीडन्ति।४४।
ਰਸਾਵਲ ਛੰਦ ॥
रसावल छंद ॥रसावल स्तन्जा
ਜਿਤੇ ਬੈਰ ਰੁਝੰ ॥
जिते बैर रुझं ॥यावन्तः (सैनिकाः) वैरेण प्रवृत्ताः (युद्धे) ।
ਤਿਤੇ ਅੰਤਿ ਜੁਝੰ ॥
तिते अंति जुझं ॥सर्वे योद्धाः शत्रुविरुद्धं युद्धं कृतवन्तः, अन्ते शहीदरूपेण पतिताः ।
ਜਿਤੇ ਖੇਤਿ ਭਾਜੇ ॥
जिते खेति भाजे ॥यावन्तः युद्धभूमितः पलायिताः,
ਤਿਤੇ ਅੰਤਿ ਲਾਜੇ ॥੪੫॥
तिते अंति लाजे ॥४५॥ये सर्वे युद्धक्षेत्रात् पलायिताः, ते सर्वे अन्ते लज्जां अनुभवन्ति। ४५.
ਤੁਟੇ ਦੇਹ ਬਰਮੰ ॥
तुटे देह बरमं ॥(योद्धानां) शरीराणां उपरि कवचं भग्नं भवति,
ਛੁਟੀ ਹਾਥ ਚਰਮੰ ॥
छुटी हाथ चरमं ॥देहानां कवचाः भग्नाः कवचाः हस्तात् पतिताः।
ਕਹੂੰ ਖੇਤਿ ਖੋਲੰ ॥
कहूं खेति खोलं ॥युद्धक्षेत्रे कुत्रचित् शिरस्त्राणाः सन्ति
ਗਿਰੇ ਸੂਰ ਟੋਲੰ ॥੪੬॥
गिरे सूर टोलं ॥४६॥क्वचित् रणक्षेत्रे विकीर्णाः शिरस्त्राणाः क्वचित् च योद्धागणाः पतिताः।४६।
ਕਹੂੰ ਮੁਛ ਮੁਖੰ ॥
कहूं मुछ मुखं ॥कुत्रचित् श्मश्रुधारिणः (शयन्ते)।
ਕਹੂੰ ਸਸਤ੍ਰ ਸਖੰ ॥
कहूं ससत्र सखं ॥क्वचित् मूंछिमुखानि पतितानि, क्वचित् केवलं शस्त्राणि शयितानि सन्ति।
ਕਹੂੰ ਖੋਲ ਖਗੰ ॥
कहूं खोल खगं ॥खड्गानां म्यानानि कुत्रचित् शयितानि सन्ति
ਕਹੂੰ ਪਰਮ ਪਗੰ ॥੪੭॥
कहूं परम पगं ॥४७॥क्वचित् स्कैबडाः खड्गाः च क्वचित् क्षेत्रे शयिताः अल्पाः एव।४७।
ਗਹੇ ਮੁਛ ਬੰਕੀ ॥
गहे मुछ बंकी ॥(कुत्रचित्) गर्विता योद्धा दीर्घश्मश्रुधारिणः (शस्त्राणि) ।
ਮੰਡੇ ਆਨ ਹੰਕੀ ॥
मंडे आन हंकी ॥धारयन्तः स्वस्य मनोहरं मूंछं कृत्वा गर्विताः योद्धाः कुत्रचित् युद्धे प्रवृत्ताः सन्ति।
ਢਕਾ ਢੁਕ ਢਾਲੰ ॥
ढका ढुक ढालं ॥कवचाः परस्परं प्रहरन्ति
ਉਠੇ ਹਾਲ ਚਾਲੰ ॥੪੮॥
उठे हाल चालं ॥४८॥क्वचित् कवचस्य महता ठोकनेन शस्त्राणि प्रहृतानि, महती कोलाहलः (क्षेत्रे) उत्पन्नः। ४८
ਭੁਜੰਗ ਪ੍ਰਯਾਤ ਛੰਦ ॥
भुजंग प्रयात छंद ॥भुजंग प्रयात स्तन्जा
ਖੁਲੇ ਖਗ ਖੂਨੀ ਮਹਾਬੀਰ ਖੇਤੰ ॥
खुले खग खूनी महाबीर खेतं ॥योद्धाः स्वम्यानात् रक्तानि खड्गानि आकृष्यन्ते।
ਨਚੇ ਬੀਰ ਬੈਤਾਲਯੰ ਭੂਤ ਪ੍ਰੇਤੰ ॥
नचे बीर बैतालयं भूत प्रेतं ॥शूराः योद्धाः नग्नखड्गैः सह युद्धक्षेत्रे गच्छन्ति, रक्तलिप्ताः, दुष्टात्मना, भूताः, पिशाचाः, पिशाचाः च नृत्यन्ति।
ਬਜੇ ਡੰਗ ਡਉਰੂ ਉਠੇ ਨਾਦ ਸੰਖੰ ॥
बजे डंग डउरू उठे नाद संखं ॥घण्टाः ध्वनिन्ते, संख्याः ध्वनिं कुर्वन्ति,
ਮਨੋ ਮਲ ਜੁਟੇ ਮਹਾ ਹਥ ਬਖੰ ॥੪੯॥
मनो मल जुटे महा हथ बखं ॥४९॥ताबोरं लघुदुन्दुभिश्च प्रतिध्वन्यते शङ्खध्वनिश्च जायते। प्रतीयते यत् मल्लाः हस्तेन प्रतिद्वन्द्वीनां कटिं धारयन्तः तान् अधः क्षिप्तुं प्रयतन्ते।४९।
ਛਪੈ ਛੰਦ ॥
छपै छंद ॥छपाई स्तन्जा
ਜਿਨਿ ਸੂਰਨ ਸੰਗ੍ਰਾਮ ਸਬਲ ਸਮੁਹਿ ਹ੍ਵੈ ਮੰਡਿਓ ॥
जिनि सूरन संग्राम सबल समुहि ह्वै मंडिओ ॥ये युद्धारम्भकाः योद्धाः सुबलेन प्रतिद्वन्द्वीनां सम्मुखीभवन्ति स्म ।
ਤਿਨ ਸੁਭਟਨ ਤੇ ਏਕ ਕਾਲ ਕੋਊ ਜੀਅਤ ਨ ਛਡਿਓ ॥
तिन सुभटन ते एक काल कोऊ जीअत न छडिओ ॥तेषु योद्धासु केल्-सङ्घः कञ्चित् जीवितं न त्यक्तवान् आसीत् ।
ਸਬ ਖਤ੍ਰੀ ਖਗ ਖੰਡਿ ਖੇਤਿ ਤੇ ਭੂ ਮੰਡਪ ਅਹੁਟੇ ॥
सब खत्री खग खंडि खेति ते भू मंडप अहुटे ॥सर्वे योधाः खड्गधारिणः युद्धक्षेत्रे समागताः आसन् ।
ਸਾਰ ਧਾਰਿ ਧਰਿ ਧੂਮ ਮੁਕਤਿ ਬੰਧਨ ਤੇ ਛੁਟੇ ॥
सार धारि धरि धूम मुकति बंधन ते छुटे ॥इस्पातधारस्य सोमोकहीनं अग्निं सहन्ते ते बन्धनात् आत्मानं तारितवन्तः।
ਹ੍ਵੈ ਟੂਕ ਟੂਕ ਜੁਝੇ ਸਬੈ ਪਾਵ ਨ ਪਾਛੇ ਡਾਰੀਯੰ ॥
ह्वै टूक टूक जुझे सबै पाव न पाछे डारीयं ॥ते सर्वे शहीदरूपेण च्छिन्नाः पतिताः च तेषु कश्चन अपि तस्य पदं न अनुसृतवान्।
ਜੈ ਕਾਰ ਅਪਾਰ ਸੁਧਾਰ ਹੂੰਅ ਬਾਸਵ ਲੋਕ ਸਿਧਾਰੀਯੰ ॥੫੦॥
जै कार अपार सुधार हूंअ बासव लोक सिधारीयं ॥५०॥ये एवम् इन्द्रस्य धाम गताः, ते लोके परम श्रद्धया प्रशंसन्ति। ५०.
ਚੌਪਈ ॥
चौपई ॥चौपाई
ਇਹ ਬਿਧਿ ਮਚਾ ਘੋਰ ਸੰਗ੍ਰਾਮਾ ॥
इह बिधि मचा घोर संग्रामा ॥एवं घोरं युद्धं प्रारब्धम्
ਸਿਧਏ ਸੂਰ ਸੂਰ ਕੇ ਧਾਮਾ ॥
सिधए सूर सूर के धामा ॥एतादृशं घोरं युद्धं प्रज्वलितं शूरा योद्धवः स्व(स्वर्गीय) निवासं प्रति प्रस्थिताः।
ਕਹਾ ਲਗੈ ਵਹ ਕਥੋ ਲਰਾਈ ॥
कहा लगै वह कथो लराई ॥कियत् दूरं तत् युद्धं कथयिष्यामि, .
ਆਪਨ ਪ੍ਰਭਾ ਨ ਬਰਨੀ ਜਾਈ ॥੫੧॥
आपन प्रभा न बरनी जाई ॥५१॥तत् युद्धं मया कस्मिन् सीमापर्यन्तं वर्णयितव्यम् ? स्वबोधेन वक्तुं न शक्नोमि ॥५१॥
ਭੁਜੰਗ ਪ੍ਰਯਾਤ ਛੰਦ ॥
भुजंग प्रयात छंद ॥भुजंग प्रयात स्तन्जा
ਲਵੀ ਸਰਬ ਜੀਤੇ ਕੁਸੀ ਸਰਬ ਹਾਰੇ ॥
लवी सरब जीते कुसी सरब हारे ॥प्रेमबनधारिणः सर्वे विजयं प्राप्तवन्तः सर्वे च हारिताः।
ਬਚੇ ਜੇ ਬਲੀ ਪ੍ਰਾਨ ਲੈ ਕੇ ਸਿਧਾਰੇ ॥
बचे जे बली प्रान लै के सिधारे ॥(लाववंशजाः) सर्वे विजयीभूता (कुशवंशजाः) सर्वे पराजिताः। कुशवंशजाः जीविताः, पलायनेन आत्मानं तारयन्ति स्म।
ਚਤੁਰ ਬੇਦ ਪਠਿਯੰ ਕੀਯੋ ਕਾਸਿ ਬਾਸੰ ॥
चतुर बेद पठियं कीयो कासि बासं ॥काशीनिवसन् चत्वारि वेदान् अधीतवान् ।
ਘਨੇ ਬਰਖ ਕੀਨੇ ਤਹਾ ਹੀ ਨਿਵਾਸੰ ॥੫੨॥
घने बरख कीने तहा ही निवासं ॥५२॥काशीं ययुः वास्तविकं च वेदं चत्वारि सर्वे | ते तत्र बहुवर्षं यावत् निवसन्ति स्म।52.
ਇਤਿ ਸ੍ਰੀ ਬਚਿਤ੍ਰ ਨਾਟਕ ਗ੍ਰੰਥੇ ਲਵੀ ਕੁਸੀ ਜੁਧ ਬਰਨਨੰ ਤ੍ਰਿਤੀਆ ਧਿਆਉ ਸਮਾਪਤਮ ਸਤੁ ਸੁਭਮ ਸਤੁ ॥੩॥੧੮੯॥
इति स्री बचित्र नाटक ग्रंथे लवी कुसी जुध बरननं त्रितीआ धिआउ समापतम सतु सुभम सतु ॥३॥१८९॥बचित्तर नाटकस्य तृतीयाध्यायस्य समाप्तिः यस्य शीर्षकं लवाकुशस्य वंशजयुद्धस्य वर्णनम्।३.१८९।
ਭੁਜੰਗ ਪ੍ਰਯਾਤ ਛੰਦ ॥
भुजंग प्रयात छंद ॥भुजंग प्रयात स्तन्जा
ਜਿਨੈ ਬੇਦ ਪਠਿਯੋ ਸੁ ਬੇਦੀ ਕਹਾਏ ॥
जिनै बेद पठियो सु बेदी कहाए ॥ये वेदपाठं कुर्वन्ति ते बेदि उच्यन्ते स्म;
ਤਿਨੈ ਧਰਮ ਕੈ ਕਰਮ ਨੀਕੇ ਚਲਾਏ ॥
तिनै धरम कै करम नीके चलाए ॥ये वेदान् अधीत्य वेदान् (बेदिः) सत्कर्मसु लीनाः अभवन् ।
ਪਠੇ ਕਾਗਦੰ ਮਦ੍ਰ ਰਾਜਾ ਸੁਧਾਰੰ ॥
पठे कागदं मद्र राजा सुधारं ॥(अत्र) मद्रदेसस्य राजा (लावाबन्सी) पत्रं लिखित्वा प्रेषितवान् (काशी)।
ਆਪੋ ਆਪ ਮੋ ਬੈਰ ਭਾਵੰ ਬਿਸਾਰੰ ॥੧॥
आपो आप मो बैर भावं बिसारं ॥१॥मद्रदेशस्य (पञ्जाबस्य) सोधिराजा तेभ्यः पत्राणि प्रेषितवान्, पूर्ववैरस्य विस्मरणार्थं प्रार्थयन्।१.
ਨ੍ਰਿਪੰ ਮੁਕਲਿਯੰ ਦੂਤ ਸੋ ਕਾਸਿ ਆਯੰ ॥
न्रिपं मुकलियं दूत सो कासि आयं ॥राज्ञः दूतः यः प्रेषितः (पत्रेण सह) काशीम् अगच्छत्
ਸਬੈ ਬੇਦਿਯੰ ਭੇਦ ਭਾਖੇ ਸੁਨਾਯੰ ॥
सबै बेदियं भेद भाखे सुनायं ॥राज्ञा प्रेषिताः दूताः काशीम् आगत्य सर्वेभ्यः बेदीभ्यः सन्देशं दत्तवन्तः।
ਸਬੈ ਬੇਦ ਪਾਠੀ ਚਲੇ ਮਦ੍ਰ ਦੇਸੰ ॥
सबै बेद पाठी चले मद्र देसं ॥(दूतस्य वचनं श्रुत्वा) सर्वे वेदशिक्षकाः मद्रदेसा (पञ्जाब) प्रति गतवन्तः।
ਪ੍ਰਨਾਮ ਕੀਯੋ ਆਨ ਕੈ ਕੈ ਨਰੇਸੰ ॥੨॥
प्रनाम कीयो आन कै कै नरेसं ॥२॥वेदपाठकाः सर्वे मद्रदेशमागत्य राजानं नमस्कृतवन्तः।।2।।
ਧੁਨੰ ਬੇਦ ਕੀ ਭੂਪ ਤਾ ਤੇ ਕਰਾਈ ॥
धुनं बेद की भूप ता ते कराई ॥राजा तान् वेदपाठं कृतवान् ।
ਸਬੈ ਪਾਸ ਬੈਠੇ ਸਭਾ ਬੀਚ ਭਾਈ ॥
सबै पास बैठे सभा बीच भाई ॥राजा तान् पारम्परिकरीत्या वेदपाठं कृतवान्, सर्वे भ्रातरः (सोधिः पेलिसः च) एकत्र उपविष्टाः।
ਪੜੇ ਸਾਮ ਬੇਦ ਜੁਜਰ ਬੇਦ ਕਥੰ ॥
पड़े साम बेद जुजर बेद कथं ॥(प्रथमं ते) सामवेदं पठितवन्तः, ततः यजुर्वेदं वर्णयन्ति स्म।
ਰਿਗੰ ਬੇਦ ਪਠਿਯੰ ਕਰੇ ਭਾਵ ਹਥੰ ॥੩॥
रिगं बेद पठियं करे भाव हथं ॥३॥सामवेदः यजुर्वेदः ऋग्वेदः च पठितः, उक्तानाम् सारः (राजा तस्य गोत्रेण च) आत्मनः कृतः।३.
ਰਸਾਵਲ ਛੰਦ ॥
रसावल छंद ॥रसावल स्तन्जा
ਅਥਰ੍ਵ ਬੇਦ ਪਠਿਯੰ ॥
अथर्व बेद पठियं ॥(यदा कुश-बाणाः) अथर्ववेदं पठन्ति स्म
ਸੁਨੈ ਪਾਪ ਨਠਿਯੰ ॥
सुनै पाप नठियं ॥पापहर्ता अथर्ववेदः पठितः।
ਰਹਾ ਰੀਝ ਰਾਜਾ ॥
रहा रीझ राजा ॥राजा प्रसन्नः अभवत्
ਦੀਆ ਸਰਬ ਸਾਜਾ ॥੪॥
दीआ सरब साजा ॥४॥राजा अतीव प्रसन्नः अभवत्, बेडिस् इत्यस्मै स्वराज्यं वसीयतम्।४।
ਲਯੋ ਬਨ ਬਾਸੰ ॥
लयो बन बासं ॥(राजा) बाणबं गृहीतवान्, .