श्री दसम् ग्रन्थः

पुटः - 846


ਕਬਹੂੰ ਤਰਿ ਤਾ ਕੋ ਤ੍ਰਿਯ ਆਵੈ ॥
कबहूं तरि ता को त्रिय आवै ॥

कदाचित् राजा पारं गता कदाचित् तरति स्म,

ਆਪੁ ਬਿਖੈ ਅਤਿ ਹਿਤ ਉਪਜਾਵੈ ॥
आपु बिखै अति हित उपजावै ॥

सा स्वयमेव (राज्ञः कृते) बहु रुचिं सृजति स्म ।

ਭਾਤਿ ਭਾਤਿ ਸੋ ਭੋਗ ਕਮਾਵੈ ॥੫॥
भाति भाति सो भोग कमावै ॥५॥

परस्परं रमन्ते स्म, भिन्न-भिन्न-आसनैः मैथुनम् ।(५) ।

ਕੋਕ ਸਾਸਤ੍ਰ ਕੀ ਰੀਤਿ ਉਚਰੈ ॥
कोक सासत्र की रीति उचरै ॥

(सा) कोक शास्त्रस्य संस्कारं कथयति स्म

ਭਾਤਿ ਅਨਿਕ ਰਸਿ ਰਸਿ ਰਤਿ ਕਰੈ ॥
भाति अनिक रसि रसि रति करै ॥

कोकशास्त्रान् अनुसृत्य ते भिन्न-भिन्न-अवस्थासु प्रवृत्ताः ।

ਲਪਟਿ ਲਪਟਿ ਕਰਿ ਕੇਲ ਕਮਾਵੈ ॥
लपटि लपटि करि केल कमावै ॥

सा परस्परं सम्भाषणं करोति स्म

ਵੈਸੇ ਹੀ ਪੈਰਿ ਨਦੀ ਘਰਿ ਆਵੈ ॥੬॥
वैसे ही पैरि नदी घरि आवै ॥६॥

विलासं कृत्वा आलिंगनं कृत्वा ततः पुनः आगच्छति स्म।(6)

ਐਸੀ ਬਿਧਿ ਦੋਊ ਨਿਤ ਬਿਹਾਰੈ ॥
ऐसी बिधि दोऊ नित बिहारै ॥

एवं तौ नित्यं अभ्यासं कृतवन्तौ

ਤਾਪ ਚਿਤ ਕੇ ਸਕਲ ਨਿਵਾਰੈ ॥
ताप चित के सकल निवारै ॥

प्रायः एवं प्रस्थिताः, दुःखानि च मुक्तवन्तः।

ਕਾਮ ਕੇਲ ਬਹੁ ਬਿਧਿ ਉਪਜਾਵੈ ॥
काम केल बहु बिधि उपजावै ॥

काम-केल् बहुधा निर्मितम् आसीत्

ਵੈਸੇ ਹੀ ਪੈਰਿ ਨਦੀ ਘਰ ਆਵੈ ॥੭॥
वैसे ही पैरि नदी घर आवै ॥७॥

मैथुनक्रीडासु लाडनं कृत्वा सा नदीं तरति स्म ।(७) ।

ਦੋਹਰਾ ॥
दोहरा ॥

दोहिरा

ਤਰੀ ਤਰੁਨਿ ਆਵਤ ਹੁਤੀ ਹ੍ਰਿਦੈ ਹਰਖ ਉਪਜਾਇ ॥
तरी तरुनि आवत हुती ह्रिदै हरख उपजाइ ॥

(एकदा सा) स्त्री मनसि आनन्देन आगच्छति स्म।

ਤਬ ਲੋ ਲਹਿਰ ਸਮੁੰਦ੍ਰ ਸੀ ਨਿਕਟ ਪਹੂੰਚੀ ਆਇ ॥੮॥
तब लो लहिर समुंद्र सी निकट पहूंची आइ ॥८॥

अथ समुद्रस्य तरङ्ग इव (नद्याः तरङ्गः) तस्य समीपम् आगतः।8।

ਅਪਨੋ ਸੋ ਬਲ ਕਰਿ ਥਕੀ ਪਾਰ ਨ ਭਈ ਬਨਾਇ ॥
अपनो सो बल करि थकी पार न भई बनाइ ॥

एकदा पूर्णतया सन्तुष्टा पुनः तरन्ती ।

ਲਹਰਿ ਨਦੀ ਕੀ ਆਇ ਤਹ ਲੈ ਗਈ ਕਹੂੰ ਬਹਾਇ ॥੯॥
लहरि नदी की आइ तह लै गई कहूं बहाइ ॥९॥

अतीव उच्चतरङ्गः m the कदापि तां न वाहयति स्म।(9)

ਚੌਪਈ ॥
चौपई ॥

चौपाई

ਬਹਤ ਬਹਤ ਕੋਸਨ ਬਹੁ ਗਈ ॥
बहत बहत कोसन बहु गई ॥

सा अनेककोणेषु गता

ਲਾਗਤ ਏਕ ਕਿਨਾਰੇ ਭਈ ॥
लागत एक किनारे भई ॥

तथैव माइलसङ्ख्यां यावत् भ्रमिता सा तटं स्पृशति स्म ।

ਏਕ ਅਹੀਰ ਦ੍ਰਿਸਟਿ ਤਿਹ ਆਯੋ ॥
एक अहीर द्रिसटि तिह आयो ॥

तस्य क्षणिकदृष्टिः आसीत् ।

ਹਾਕ ਮਾਰ ਤ੍ਰਿਯ ਤਾਹਿ ਬੁਲਾਯੋ ॥੧੦॥
हाक मार त्रिय ताहि बुलायो ॥१०॥

कश्चित् क्षीरपुरुषः तत्र आगत्य तां आह्वयितुं क्रन्दितवान्।(10)

ਦੋਹਰਾ ॥
दोहरा ॥

दोहिरा

ਹੇ ਅਹੀਰ ਹੌ ਜਾਤ ਹੌ ਬਹਤ ਨਦੀ ਕੇ ਮਾਹਿ ॥
हे अहीर हौ जात हौ बहत नदी के माहि ॥

(सा अवदत्) 'अहो दुग्धकर्त्ता, अहम् अत्र मज्जामि, .

ਜੋ ਹ੍ਯਾਂ ਤੇ ਕਾਢੈ ਮੁਝੈ ਵਹੈ ਹਮਾਰੋ ਨਾਹਿ ॥੧੧॥
जो ह्यां ते काढै मुझै वहै हमारो नाहि ॥११॥

'यः-तथा, मम उद्धारे साहाय्यं करोति, सः मम पतिः भविष्यति।'(11)

ਚੌਪਈ ॥
चौपई ॥

चौपाई

ਧਾਵਤ ਸੁਨਿ ਅਹੀਰ ਬਚ ਆਯੋ ॥
धावत सुनि अहीर बच आयो ॥

गुजरः (एते) वचनं श्रुत्वा धावन् आगतः

ਐਚਿ ਤ੍ਰਿਯਾ ਕਹ ਤੀਰ ਲਗਾਯੋ ॥
ऐचि त्रिया कह तीर लगायो ॥

इति श्रुत्वा दुग्धकर्ता अग्रे आगत्य तां स्त्रियं बहिः आकृष्य ।

ਬਹੁਰਿ ਭੋਗ ਤਿਹ ਸੌ ਤਿਨ ਕਰਿਯੋ ॥
बहुरि भोग तिह सौ तिन करियो ॥

ततः सः तया सह सम्मिलितः

ਘਰ ਲੈ ਜਾਇ ਘਰਨਿ ਤਿਹ ਕਰਿਯੋ ॥੧੨॥
घर लै जाइ घरनि तिह करियो ॥१२॥

सः यौनप्रसादं कृत्वा तां गृहम् आनयत्, तां भार्यारूपेण च गृहीतवान् । (१२) ९.

ਦੋਹਰਾ ॥
दोहरा ॥

दोहिरा

ਪ੍ਰਾਨ ਬਚਾਯੋ ਆਪਨੋ ਰਤਿ ਅਹੀਰ ਸੌ ਠਾਨਿ ॥
प्रान बचायो आपनो रति अहीर सौ ठानि ॥

क्षीरकर्तृणा सह प्रेम्णा सा स्वप्राणान् रक्षितवती न संशयः ।

ਬਹੁਰ ਰਾਵ ਕੀ ਰੁਚਿ ਬਢੀ ਅਧਿਕ ਤਰੁਨਿ ਕੀ ਆਨ ॥੧੩॥
बहुर राव की रुचि बढी अधिक तरुनि की आन ॥१३॥

किन्तु सा कन्या बहुदुःखिता राजेन सह न मिलित्वा।(l3)

ਚੌਪਈ ॥
चौपई ॥

चौपाई

ਸੁਨੁ ਅਹੀਰ ਮੈ ਤ੍ਰਿਯਾ ਤਿਹਾਰੀ ॥
सुनु अहीर मै त्रिया तिहारी ॥

हे राहगीर ! शृणु अहं तव स्त्री।

ਤੁਮ ਪ੍ਯਾਰੋ ਮੁਹਿ ਮੈ ਤੁਹਿ ਪ੍ਯਾਰੀ ॥
तुम प्यारो मुहि मै तुहि प्यारी ॥

'शृणु दुग्धकरी, अहं तव स्त्री।' त्वं मां प्रेम करोषि अहं च त्वां प्रेम करोमि।

ਰਾਇ ਨਗਰ ਮੈ ਨਹਿਨ ਨਿਹਾਰੋ ॥
राइ नगर मै नहिन निहारो ॥

अहं नगरराजं न दृष्टवान्।

ਤਿਹ ਦੇਖਨ ਕਹ ਹਿਯਾ ਹਮਾਰੋ ॥੧੪॥
तिह देखन कह हिया हमारो ॥१४॥

'पुरस्य राजं न मया मिलितम्।' तं द्रष्टुं तृष्णां करोमि।'(I4)

ਦੋਹਰਾ ॥
दोहरा ॥

दोहिरा

ਚਲਹੁ ਅਬੈ ਉਠਿ ਕੈ ਦੋਊ ਤਵਨ ਨਗਰ ਮੈ ਜਾਇ ॥
चलहु अबै उठि कै दोऊ तवन नगर मै जाइ ॥

'आगच्छ, उत्तिष्ठ नगरं गच्छामः, .

ਭਾਤਿ ਭਾਤਿ ਕੇ ਸੁਖ ਕਰੈ ਹ੍ਰਿਦੈ ਹਰਖ ਉਪਜਾਇ ॥੧੫॥
भाति भाति के सुख करै ह्रिदै हरख उपजाइ ॥१५॥

'हृदयप्रीत्यर्थं विविधासु उपहारेषु प्रवृत्ताः भविष्यामः।'(l5)

ਤਵਨ ਨਗਰ ਆਵਤ ਭਈ ਲੈ ਗੂਜਰ ਕੋ ਸਾਥ ॥
तवन नगर आवत भई लै गूजर को साथ ॥

क्षीरपुरुषं स्वेन सह नीत्वा सा नगरं प्राप्तवती ।

ਤਿਵਹੀ ਤਰਿ ਭੇਟਤ ਭਈ ਉਹੀ ਨ੍ਰਿਪਤਿ ਕੇ ਸਾਥ ॥੧੬॥
तिवही तरि भेटत भई उही न्रिपति के साथ ॥१६॥

तथैव सा रजं लङ्घयन्तीं गता आसीत्।(l6)

ਚੌਪਈ ॥
चौपई ॥

चौपाई

ਤੈਸਿਯ ਭਾਤਿ ਨਦੀ ਤਰਿ ਗਈ ॥
तैसिय भाति नदी तरि गई ॥

तथैव सा नदीं लङ्घितवती

ਵੈਸਿਯ ਭੇਟ ਨ੍ਰਿਪਤਿ ਸੌ ਭਈ ॥
वैसिय भेट न्रिपति सौ भई ॥

यथा सा नदीं लङ्घ्य राजं मिलितवती ।

ਭੂਪ ਕਹਿਯੋ ਬਹੁਤੇ ਦਿਨ ਆਈ ॥
भूप कहियो बहुते दिन आई ॥

राजा बहुदिनानन्तरम् आगतः इति अवदत्।

ਆਜੁ ਹਮਾਰੀ ਸੇਜ ਸੁਹਾਈ ॥੧੭॥
आजु हमारी सेज सुहाई ॥१७॥

रजः उक्तवान् यथा त्वं एतावता दिवसानन्तरम् आगतः, मम शयनं अलङ्कृतं भविष्यति।'(l7)

ਦੋਹਰਾ ॥
दोहरा ॥

दोहिरा