श्री दसम् ग्रन्थः

पुटः - 1235


ਸੋਵਤ ਇਹਾ ਜਗਾਇ ਪਠਾਯੋ ॥
सोवत इहा जगाइ पठायो ॥

सुप्ताः प्रबुद्धाः अत्र प्रेषिताः।

ਤਾ ਤੇ ਮਾਨਿ ਸੰਭੁ ਕੋ ਕਹੋ ॥
ता ते मानि संभु को कहो ॥

अतः शिवशम्भुवचनं स्वीकृत्य

ਬਾਰਹ ਬਰਖ ਹਮਾਰੋ ਰਹੋ ॥੨੨॥
बारह बरख हमारो रहो ॥२२॥

द्वादशवर्षपर्यन्तं अस्माकं गृहे तिष्ठतु। २२.

ਸਿਵ ਕੀ ਸੁਨਤ ਭਯੋ ਜਬ ਬਾਨੀ ॥
सिव की सुनत भयो जब बानी ॥

शिवबनिविषये श्रुते

ਤਬ ਮੁਨਿ ਸਾਥ ਚਲਨ ਕੀ ਮਾਨੀ ॥
तब मुनि साथ चलन की मानी ॥

ततः सः मुनिना सह गन्तुं अङ्गीकृतवान्।

ਰਾਜਾ ਕੇ ਹ੍ਵੈ ਸੰਗ ਸਿਧਾਰਾ ॥
राजा के ह्वै संग सिधारा ॥

सः राज्ञा सह अगच्छत्

ਰਾਨੀ ਸਹਿਤ ਸਦਨ ਪਗ ਧਾਰਾ ॥੨੩॥
रानी सहित सदन पग धारा ॥२३॥

प्रविश्य च राज्ञ्या सह प्रासादम् | 23.

ਖਾਨ ਪਾਨ ਆਗੈ ਨ੍ਰਿਪ ਧਰਾ ॥
खान पान आगै न्रिप धरा ॥

राजा अन्नपानं (वस्तूनि) अग्रे स्थापयति स्म।

ਤਾਹਿ ਨਿਰਖਿ ਰਿਖਿ ਐਸ ਉਚਰਾ ॥
ताहि निरखि रिखि ऐस उचरा ॥

तान् दृष्ट्वा ऋखिः एवमुवाच ।

ਇਹ ਭੋਜਨ ਹਮਰੇ ਕਿਹ ਕਾਜਾ ॥
इह भोजन हमरे किह काजा ॥

अस्माकं कृते किम् एतत् भोजनम् ?

ਏ ਹੈ ਇਨ ਗ੍ਰਿਹਸਤਨ ਕੇ ਸਾਜਾ ॥੨੪॥
ए है इन ग्रिहसतन के साजा ॥२४॥

एषा सामग्री (गृहस्थानां भोजनस्य) । २४.

ਹਮ ਇਸਤ੍ਰਿਨ ਤਨ ਨੈਨ ਨ ਲਾਵਹਿ ॥
हम इसत्रिन तन नैन न लावहि ॥

वयं स्त्रियः न पश्यामः

ਇਨ ਰਸ ਕਸਨ ਭੂਲ ਨਹਿ ਖਾਵਹਿ ॥
इन रस कसन भूल नहि खावहि ॥

ते च एतान् रसान् अविस्मरन् न खादन्ति।

ਬਿਨ ਹਰਿ ਨਾਮ ਕਾਮ ਨਹਿ ਆਵੈ ॥
बिन हरि नाम काम नहि आवै ॥

ईश्वरस्य नाम विना (किमपि) कार्यं न करोति।

ਬੇਦ ਕਤੇਬ ਯੌ ਭੇਦ ਬਤਾਵੈ ॥੨੫॥
बेद कतेब यौ भेद बतावै ॥२५॥

एतत् भेदं वेदाः कथयन्ति। 25.

ਤਬ ਨ੍ਰਿਪ ਤਾਹਿ ਸਹੀ ਮੁਨਿ ਮਾਨਾ ॥
तब न्रिप ताहि सही मुनि माना ॥

ततो राजा तं सत्यमुनिं स्वीकृतवान् |

ਭੇਦ ਅਭੇਦ ਨ ਮੂੜ ਪਛਾਨਾ ॥
भेद अभेद न मूड़ पछाना ॥

(सः) मूर्खः किमपि अस्पष्टं न अवगच्छत्।

ਨਿਜੁ ਰਾਨੀ ਤਨ ਤਾਹਿ ਸੁਵਾਯੋ ॥
निजु रानी तन ताहि सुवायो ॥

स्वया तस्य राज्ञी तेन सह।

ਮੂਰਖ ਅਪਨੋ ਮੂੰਡ ਮੁਡਾਯੋ ॥੨੬॥
मूरख अपनो मूंड मुडायो ॥२६॥

(एवं) मूर्खः शिरः मुण्डितवान्। २६.

ਨਿਜੁ ਕਰ ਮੂਰਖ ਸੇਜ ਬਿਛਾਵੈ ॥
निजु कर मूरख सेज बिछावै ॥

मूढराजः हस्तेन सेड्जं प्रसारितवान्

ਤਾਹਿ ਤ੍ਰਿਯਾ ਕੇ ਸਾਥ ਸੁਵਾਵੈ ॥
ताहि त्रिया के साथ सुवावै ॥

(ततः) च तं स्त्रिया सह शयनम्।

ਅਧਿਕ ਜਤੀ ਤਾ ਕਹ ਪਹਿਚਾਨੈ ॥
अधिक जती ता कह पहिचानै ॥

तं अतिबृहत् इति मत्वा .

ਭੇਦ ਅਭੇਦ ਨ ਮੂਰਖ ਜਾਨੈ ॥੨੭॥
भेद अभेद न मूरख जानै ॥२७॥

मूर्खस्तु भेदं न अवगच्छति। 27.

ਜਬ ਪਤਿ ਨਹਿ ਹੇਰਤ ਤ੍ਰਿਯ ਜਾਨੈ ॥
जब पति नहि हेरत त्रिय जानै ॥

यदा नारी मन्यते यत् भर्तारं न पश्यति ।

ਕਾਮ ਭੋਗ ਤਾ ਸੋ ਦ੍ਰਿੜ ਠਾਨੈ ॥
काम भोग ता सो द्रिड़ ठानै ॥

ततः सा तस्य सह बहु विनोदं करोति स्म ।

ਭਾਗ ਅਫੀਮ ਅਧਿਕ ਤਿਹ ਖ੍ਵਾਰੀ ॥
भाग अफीम अधिक तिह ख्वारी ॥

सः बहु भाङ्गं, अफीमं च खादितवान्

ਚਾਰਿ ਪਹਰ ਰਤਿ ਕਰੀ ਪ੍ਯਾਰੀ ॥੨੮॥
चारि पहर रति करी प्यारी ॥२८॥

प्रिया च (स्त्री) तेन सह चतुर्घण्टां क्रीडति स्म। २८.

ਭੋਗ ਕਰਤ ਇਕ ਕ੍ਰਿਯਾ ਬਿਚਾਰੀ ॥
भोग करत इक क्रिया बिचारी ॥

सा (स्त्री) रममाणा कार्यं चिन्तितवती

ਊਪਰ ਏਕ ਤੁਲਾਈ ਡਾਰੀ ॥
ऊपर एक तुलाई डारी ॥

(स्वयं) च तराजूं स्थापयति।

ਨ੍ਰਿਪ ਬੈਠੋ ਮੂਕਿਯੈ ਲਗਾਵੈ ॥
न्रिप बैठो मूकियै लगावै ॥

उपविश्य राजा ताडयति स्म ।

ਸੋ ਅੰਤਰ ਰਾਨਿਯਹਿ ਬਜਾਵੈ ॥੨੯॥
सो अंतर रानियहि बजावै ॥२९॥

सः च अन्तः (मुनितुलायस्य) राज्ञ्या सह यौनसम्बन्धं करोति स्म। २९.

ਇਹ ਛਲ ਸੌ ਮਿਤ੍ਰਹਿ ਤਿਨ ਪਾਵਾ ॥
इह छल सौ मित्रहि तिन पावा ॥

अनेन युक्त्या राणी मित्रं लब्धवान्।

ਮੂਰਖ ਭੂਪ ਨ ਭੇਵ ਜਤਾਵਾ ॥
मूरख भूप न भेव जतावा ॥

मूर्खराजस्य रहस्यं प्राप्तुं न अनुमतः आसीत् ।

ਪਾਵਦ ਬੈਠਿ ਮੂਕਿਯਨ ਮਾਰੈ ॥
पावद बैठि मूकियन मारै ॥

(राजा) पादमार्गे उपविश्य कन्दुकं ताडयति स्म

ਉਤ ਰਾਨੀ ਸੰਗ ਜਾਰ ਬਿਹਾਰੈ ॥੩੦॥
उत रानी संग जार बिहारै ॥३०॥

तत्र च सः राज्ञ्या सह मित्रतां करोति स्म। ३०.

ਇਹ ਛਲ ਸੌ ਰਾਨੀ ਪਤਿ ਛਰਿਯੋ ॥
इह छल सौ रानी पति छरियो ॥

अनेन युक्त्या राज्ञी पतिं वञ्चितवती

ਜਾਰ ਗਵਨ ਤ੍ਰਿਯਿ ਦੇਖਤ ਕਰਿਯੋ ॥
जार गवन त्रियि देखत करियो ॥

पुरुषश्च (राज्ञः) दृष्टौ तया सह प्रेम्णा कृतवान्।

ਮੂਰਖਿ ਭੇਦ ਅਭੇਦ ਨ ਪਾਯੋ ॥
मूरखि भेद अभेद न पायो ॥

मूर्खः (राजा) भेदं न अवगच्छत्

ਸੋ ਇਸਤ੍ਰੀ ਤੇ ਮੂੰਡ ਮੁਡਾਯੋ ॥੩੧॥
सो इसत्री ते मूंड मुडायो ॥३१॥

तया च स्त्रिया वञ्चितः। ३१.

ਇਤਿ ਸ੍ਰੀ ਚਰਿਤ੍ਰ ਪਖ੍ਯਾਨੇ ਤ੍ਰਿਯਾ ਚਰਿਤ੍ਰੇ ਮੰਤ੍ਰੀ ਭੂਪ ਸੰਬਾਦੇ ਦੋਇ ਸੌ ਚੌਰਾਨਵੇ ਚਰਿਤ੍ਰ ਸਮਾਪਤਮ ਸਤੁ ਸੁਭਮ ਸਤੁ ॥੨੯੪॥੫੬੨੦॥ਅਫਜੂੰ॥
इति स्री चरित्र पख्याने त्रिया चरित्रे मंत्री भूप संबादे दोइ सौ चौरानवे चरित्र समापतम सतु सुभम सतु ॥२९४॥५६२०॥अफजूं॥

अत्र श्रीचरितोपख्यानस्य त्रिचरित्रस्य मन्त्री भूप साम्बदस्य २९४तमं चरित्रं समाप्तं, सर्वं शुभम्। २९४.५६२० इति । गच्छति

ਚੌਪਈ ॥
चौपई ॥

चतुर्विंशतिः : १.

ਚੰਚਲ ਸੈਨ ਨ੍ਰਿਪਤਿ ਇਕ ਨਰਵਰ ॥
चंचल सैन न्रिपति इक नरवर ॥

तत्र चञ्चलसेन् नाम महान् राजा आसीत्।

ਅਵਰ ਨ੍ਰਿਪਤਿ ਤਾ ਕੀ ਨਹਿ ਸਰਬਰ ॥
अवर न्रिपति ता की नहि सरबर ॥

तस्य समः अन्यः कोऽपि राजा नासीत् ।

ਚੰਚਲ ਦੇ ਤਾ ਕੇ ਘਰ ਦਾਰਾ ॥
चंचल दे ता के घर दारा ॥

तस्य गृहे चञ्चल दे (देई) नामिका महिला आसीत् ।

ਤਾ ਸਮ ਦੇਵ ਨ ਦੇਵ ਕੁਮਾਰਾ ॥੧॥
ता सम देव न देव कुमारा ॥१॥

यथा न देवी नारी न देवी कुमारी | १.

ਸੁੰਦਰਿਤਾ ਇਹ ਕਹੀ ਨ ਆਵੈ ॥
सुंदरिता इह कही न आवै ॥

अस्य सौन्दर्यं अतिशयोक्तुम् न शक्यते ।

ਜਾ ਕੋ ਮਦਨ ਹੇਰਿ ਲਲਚਾਵੈ ॥
जा को मदन हेरि ललचावै ॥

यं कामदेवोऽपि दृष्ट्वा प्रलोभितः |

ਜੋਬਨ ਜੇਬ ਅਧਿਕ ਤਿਹ ਧਰੀ ॥
जोबन जेब अधिक तिह धरी ॥

सः बहु वस्त्राणि, वस्त्राणि च धारयति स्म ।