श्री दसम् ग्रन्थः

पुटः - 1303


ਧੰਨਿ ਧੰਨਿ ਮੁਖ ਤੇ ਬਹੁਰਿ ਉਚਾਰਾ ॥
धंनि धंनि मुख ते बहुरि उचारा ॥

(सः) ततः 'धन धन' इति मुखं कृतवान्।

ਜਿਨ ਕਰਤੈ ਇਹ ਕੁਅਰ ਸਵਾਰਾ ॥੮॥
जिन करतै इह कुअर सवारा ॥८॥

प्रजापतिः यः एतत् राजकुमारं कृतवान्।8.

ਲੀਨਾ ਸਖੀ ਪਠਾਇ ਤਿਸੈ ਘਰਿ ॥
लीना सखी पठाइ तिसै घरि ॥

सखीं प्रेषयित्वा गृहम् आहूतवान्।

ਕਾਮ ਭੋਗ ਕਿਯ ਲਪਟਿ ਲਪਟਿ ਕਰਿ ॥
काम भोग किय लपटि लपटि करि ॥

सः तया सह प्रेमालापं कृतवान्।

ਏਕ ਤਰੁਨ ਅਰੁ ਭਾਗ ਚੜਾਈ ॥
एक तरुन अरु भाग चड़ाई ॥

एकः युवा आसीत् अपरः मत्तः आसीत् ।

ਚਾਰ ਪਹਰਿ ਨਿਸਿ ਨਾਰਿ ਬਜਾਈ ॥੯॥
चार पहरि निसि नारि बजाई ॥९॥

सः एकया स्त्रिया सह चतुर्घण्टां यावत् यौनसम्बन्धं कृतवान् । ९.

ਐਂਠੀ ਸੌ ਬਧਿ ਗਯੋ ਸਨੇਹਾ ॥
ऐंठी सौ बधि गयो सनेहा ॥

एथि राय प्रति (तस्य) प्रेम्णः वृद्धिः अभवत् ।

ਜੋ ਮੁਹਿ ਕਹੇ ਨ ਆਵਤ ਨੇਹਾ ॥
जो मुहि कहे न आवत नेहा ॥

(तत्) प्रेम मया वर्णयितुं न शक्यते।

ਭੇਦ ਸਿਖੈ ਤਿਹ ਧਾਮ ਪਠਾਯੋ ॥
भेद सिखै तिह धाम पठायो ॥

सः रहस्यं व्याख्याय तं गृहं प्रेषितवान्

ਆਧੀ ਰੈਨਿ ਨਰੇਸਹਿ ਘਾਯੋ ॥੧੦॥
आधी रैनि नरेसहि घायो ॥१०॥

मध्यरात्रौ च राजानं हत्वा | १०.

ਪ੍ਰਾਤਿ ਚਲੀ ਜਰਬੇ ਕੇ ਕਾਜਾ ॥
प्राति चली जरबे के काजा ॥

सा प्रातःकाले निर्लज्जा

ਦਰਬੁ ਲੁਟਾਵਤ ਨਾਰਿ ਨ੍ਰਿਲਾਜਾ ॥
दरबु लुटावत नारि न्रिलाजा ॥

सर्वं धनं लुण्ठयित्वा सा सती भवितुम् अगच्छत् ।

ਦ੍ਰਿਸਟ ਬੰਧੁ ਸਭ ਕੀ ਅਸਿ ਕਰੀ ॥
द्रिसट बंधु सभ की असि करी ॥

(सः) सर्वेषां नेत्राणि एवं निमीलितवान्

ਸਭਹੂੰ ਲਖਾ ਅਬਲਾ ਜਰਿ ਮਰੀ ॥੧੧॥
सभहूं लखा अबला जरि मरी ॥११॥

यत् सर्वे अवगच्छन् यत् स्त्री सड़्गः अस्ति। ११.

ਨਿਕਸਿ ਜਾਰਿ ਸੰਗ ਆਪੁ ਸਿਧਾਰੀ ॥
निकसि जारि संग आपु सिधारी ॥

सा स्वमित्रेण सह बहिः गता।

ਭੇਦ ਨ ਲਖੈ ਪੁਰਖ ਅਰੁ ਨਾਰੀ ॥
भेद न लखै पुरख अरु नारी ॥

न कश्चित् पुरुषः स्त्री वा एतत् भेदं अवगन्तुं शक्तवान् ।

ਦ੍ਰਿਸਟਿ ਬੰਦ ਕਰਤ ਅਸ ਭਈ ॥
द्रिसटि बंद करत अस भई ॥

एवं सः दर्शनं निमीलितवान्

ਮੂੰਡਿ ਮੂੰਡਿ ਸਭਹਿਨ ਕੋ ਗਈ ॥੧੨॥
मूंडि मूंडि सभहिन को गई ॥१२॥

सर्वान् च परिहरति स्म। १२.

ਇਤਿ ਸ੍ਰੀ ਚਰਿਤ੍ਰ ਪਖ੍ਯਾਨੇ ਤ੍ਰਿਯਾ ਚਰਿਤ੍ਰੇ ਮੰਤ੍ਰੀ ਭੂਪ ਸੰਬਾਦੇ ਤੀਨ ਸੌ ਪਚਾਸਵੋ ਚਰਿਤ੍ਰ ਸਮਾਪਤਮ ਸਤੁ ਸੁਭਮ ਸਤੁ ॥੩੫੦॥੬੪੭੦॥ਅਫਜੂੰ॥
इति स्री चरित्र पख्याने त्रिया चरित्रे मंत्री भूप संबादे तीन सौ पचासवो चरित्र समापतम सतु सुभम सतु ॥३५०॥६४७०॥अफजूं॥

अत्र श्रीचरितोपख्यानस्य त्रिचरितस्य मन्त्री भूप साम्बदस्य ३५० अध्यायस्य समाप्तिः, सर्वं शुभम्।३५०।६४७०। गच्छति

ਚੌਪਈ ॥
चौपई ॥

चतुर्विंशतिः : १.

ਸੁਨੋ ਭੂਪ ਇਕ ਕਹੌ ਕਹਾਨੀ ॥
सुनो भूप इक कहौ कहानी ॥

राजन ! शृणु, अहं कथां वदामि।

ਕਿਨਹੂੰ ਸੁਨੀ ਨ ਆਗੇ ਜਾਨੀ ॥
किनहूं सुनी न आगे जानी ॥

(एतादृशी कथा) न कश्चित् पूर्वं श्रुतः, न च ज्ञायते।

ਭੂਪ ਸੁ ਬਸਤ੍ਰ ਸੈਨ ਇਕ ਸੋਹੈ ॥
भूप सु बसत्र सैन इक सोहै ॥

तत्र बस्त्र सेन नाम राजा आसीत्

ਤਾ ਕੇ ਸਮ ਨ ਨਰਾਧਿਪ ਕੋ ਹੈ ॥੧॥
ता के सम न नराधिप को है ॥१॥

तस्य सदृशः राजा नासीत् । १.

ਧਾਮ ਸੁ ਬਸਤ੍ਰ ਮਤੀ ਤਿਹ ਨਾਰੀ ॥
धाम सु बसत्र मती तिह नारी ॥

तस्य गृहे बस्त्रमतिः नाम्ना आसीत् ।

ਬਸਤ੍ਰਾਵਤੀ ਨਗਰ ਉਜਿਯਾਰੀ ॥
बसत्रावती नगर उजियारी ॥

(तस्य) बस्त्रवती नाम पुरी अतीव सुन्दरम् आसीत्।

ਅਵਲ ਚੰਦ ਤਿਹ ਠਾ ਇਕ ਰਾਵਤ ॥
अवल चंद तिह ठा इक रावत ॥

अवलचन्दः नाम एकः रावतः (राजपूतः) आसीत् ।

ਰਾਨੀ ਸੁਨਾ ਏਕ ਦਿਨ ਗਾਵਤ ॥੨॥
रानी सुना एक दिन गावत ॥२॥

राज्ञी एकदा (तस्य) गायनं श्रुतवती। २.

ਬਧਿ ਗਯੋ ਤਾ ਸੌ ਐਸ ਸਨੇਹਾ ॥
बधि गयो ता सौ ऐस सनेहा ॥

(राज्ञ्याः) तस्य प्रति स्नेहः एतावत्पर्यन्तं वर्धितः,

ਜਸ ਸਾਵਨ ਕੋ ਬਰਸਤ ਮੇਹਾ ॥
जस सावन को बरसत मेहा ॥

यथा सवनमासे वर्षति।

ਏਕ ਜਤਨ ਤਿਨ ਨਾਰਿ ਬਨਾਯੋ ॥
एक जतन तिन नारि बनायो ॥

सा राज्ञी एकं पात्रं निर्वहति स्म।

ਪਠੈ ਸਖੀ ਤਿਹ ਬੋਲਿ ਪਠਾਯੋ ॥੩॥
पठै सखी तिह बोलि पठायो ॥३॥

सखीं प्रेषयित्वा आहूतवान्। ३.

ਕਾਮ ਭੋਗ ਤਾ ਸੌ ਦ੍ਰਿੜ ਕੀਨਾ ॥
काम भोग ता सौ द्रिड़ कीना ॥

तस्य सह उत्तमं मैथुनं कृतवान्

ਭਾਤਿ ਭਾਤਿ ਪਿਯ ਕੋ ਰਸ ਲੀਨਾ ॥
भाति भाति पिय को रस लीना ॥

नानाप्रकारेण च प्रियस्य रसं भुक्त्वा।

ਰਾਜ ਪਾਟ ਸਭ ਹੀ ਸੁ ਬਿਸਾਰਿਯੋ ॥
राज पाट सभ ही सु बिसारियो ॥

सः राज-पटस्य विषये सर्वं विस्मृतवान्

ਤਾ ਕੇ ਹਾਥ ਬੇਚਿ ਜੀਯ ਡਾਰਿਯੋ ॥੪॥
ता के हाथ बेचि जीय डारियो ॥४॥

तस्मै च स्वस्य हृदयं विक्रीतवान्। ४.

ਸਭ ਅਤੀਤ ਗ੍ਰਿਹਿ ਨਿਵਤਿ ਪਠਾਏ ॥
सभ अतीत ग्रिहि निवति पठाए ॥

(सः) सर्वान् साधुन् स्वगृहम् आगन्तुम् आज्ञापयत्।

ਬਸਤ੍ਰ ਭਗੌਹੈ ਤਿਸ ਪਹਿਰਾਏ ॥
बसत्र भगौहै तिस पहिराए ॥

तस्याः (कामिन्याः) केसरवस्त्राणि अपि दत्तानि आसन्।

ਆਪਹੁ ਬਸਤ੍ਰ ਭਗੌਹੇ ਧਰਿ ਕੈ ॥
आपहु बसत्र भगौहे धरि कै ॥

(सः) केसरकवचम् अपि धारयति स्म

ਜਾਤ ਭਈ ਤਿਹ ਸਾਥ ਨਿਕਰਿ ਕੈ ॥੫॥
जात भई तिह साथ निकरि कै ॥५॥

तेन सह च प्रस्थितवान्। ५.

ਚੋਬਦਾਰ ਕਿਨਹੂੰ ਨ ਹਟਾਈ ॥
चोबदार किनहूं न हटाई ॥

न चोबदारः (तस्य) निवारितः।

ਸਭਹਿਨ ਕਰਿ ਜੋਗੀ ਠਹਰਾਈ ॥
सभहिन करि जोगी ठहराई ॥

सर्वे (तं) केवलं जोगी इति चिन्तयन्ति स्म।

ਜਬ ਵਹੁ ਜਾਤ ਕੋਸ ਬਹੁ ਭਈ ॥
जब वहु जात कोस बहु भई ॥

यदा सा दूरं गता।

ਤਬ ਰਾਜੈ ਪਾਛੇ ਸੁਧ ਲਈ ॥੬॥
तब राजै पाछे सुध लई ॥६॥

अथ राजा पश्चात् ज्ञातवान्। ६.

ਇਤਿ ਸ੍ਰੀ ਚਰਿਤ੍ਰ ਪਖ੍ਯਾਨੇ ਤ੍ਰਿਯਾ ਚਰਿਤ੍ਰੇ ਮੰਤ੍ਰੀ ਭੂਪ ਸੰਬਾਦੇ ਤੀਨ ਸੌ ਇਕ੍ਰਯਾਵਨ ਚਰਿਤ੍ਰ ਸਮਾਪਤਮ ਸਤੁ ਸੁਭਮ ਸਤੁ ॥੩੫੧॥੬੪੭੬॥ਅਫਜੂੰ॥
इति स्री चरित्र पख्याने त्रिया चरित्रे मंत्री भूप संबादे तीन सौ इक्रयावन चरित्र समापतम सतु सुभम सतु ॥३५१॥६४७६॥अफजूं॥

अत्र श्रीचरितोपख्यानस्य त्रिचरित्रस्य मन्त्री भूप साम्बदस्य ३५१तमस्य चरितस्य समापनम्, सर्वं शुभम्।३५१।६४७६। गच्छति

ਚੌਪਈ ॥
चौपई ॥

चतुर्विंशतिः : १.

ਇਸਕ ਤੰਬੋਲ ਸਹਿਰ ਜਹ ਸੋਹੈ ॥
इसक तंबोल सहिर जह सोहै ॥

इस्क तम्बोल् इति नगरं पूर्वं प्रफुल्लितम् आसीत्

ਇਸਕ ਤੰਬੋਲ ਨਰਿਸ ਤਹ ਕੋ ਹੈ ॥
इसक तंबोल नरिस तह को है ॥

इस्क ताम्बोल् नामकः राजा तत्र शासनं कृतवान् ।