श्री दसम् ग्रन्थः

पुटः - 291


ਇੰਦ੍ਰ ਕੋ ਰਾਜਹਿ ਕੀ ਦਵੈਯਾ ਕਰਤਾ ਬਧ ਸੁੰਭ ਨਿਸੁੰਭਹਿ ਦੋਊ ॥
इंद्र को राजहि की दवैया करता बध सुंभ निसुंभहि दोऊ ॥

सुम्भनिसुम्भहत्या भारते राज्यप्रदाता या

ਜੋ ਜਪ ਕੈ ਇਹ ਸੇਵ ਕਰੈ ਬਰੁ ਕੋ ਸੁ ਲਹੈ ਮਨ ਇਛਤ ਸੋਊ ॥
जो जप कै इह सेव करै बरु को सु लहै मन इछत सोऊ ॥

यः तां स्मरति सेवते च, सः स्वहृदयस्य इच्छां प्रति फलं लभते,

ਲੋਕ ਬਿਖੈ ਉਹ ਕੀ ਸਮਤੁਲ ਗਰੀਬ ਨਿਵਾਜ ਨ ਦੂਸਰ ਕੋਊ ॥੮॥
लोक बिखै उह की समतुल गरीब निवाज न दूसर कोऊ ॥८॥

समग्रे च जगति तस्याः सदृशः कश्चित् दीनानां समर्थकः नास्ति।8.

ਇਤਿ ਸ੍ਰੀ ਦੇਵੀ ਜੂ ਕੀ ਉਸਤਤਿ ਸਮਾਪਤੰ ॥
इति स्री देवी जू की उसतति समापतं ॥

देवीस्तुतिसमाप्तिः, २.

ਅਥ ਪ੍ਰਿਥਮੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਪਹਿ ਪੁਕਾਰਤ ਭਈ ॥
अथ प्रिथमी ब्रहमा पहि पुकारत भई ॥

पृथिव्याः ब्रह्माम् प्रार्थना : १.

ਸਵੈਯਾ ॥
सवैया ॥

स्वय्या

ਦਈਤਨ ਕੇ ਭਰ ਤੇ ਡਰ ਤੇ ਜੁ ਭਈ ਪ੍ਰਿਥਮੀ ਬਹੁ ਭਾਰਹਿੰ ਭਾਰੀ ॥
दईतन के भर ते डर ते जु भई प्रिथमी बहु भारहिं भारी ॥

दैत्यानां भारेन भयेन च भूमौ गुरुभारेन गुरुः अभवत् ।

ਗਾਇ ਕੋ ਰੂਪੁ ਤਬੈ ਧਰ ਕੈ ਬ੍ਰਹਮਾ ਰਿਖਿ ਪੈ ਚਲਿ ਜਾਇ ਪੁਕਾਰੀ ॥
गाइ को रूपु तबै धर कै ब्रहमा रिखि पै चलि जाइ पुकारी ॥

असुरभारभयेन च भूमौ गोरूपं कृत्वा ब्रह्ममुनिं प्रति जगाम

ਬ੍ਰਹਮ ਕਹਿਯੋ ਤੁਮ ਹੂੰ ਹਮ ਹੂੰ ਮਿਲਿ ਜਾਹਿ ਤਹਾ ਜਹ ਹੈ ਬ੍ਰਤਿਧਾਰੀ ॥
ब्रहम कहियो तुम हूं हम हूं मिलि जाहि तहा जह है ब्रतिधारी ॥

ब्रह्मा (तमुवाच) त्वया अहं च मिलित्वा तत्र गच्छतु यत्र विष्णुः वसति।

ਜਾਇ ਕਰੈ ਬਿਨਤੀ ਤਿਹ ਕੀ ਰਘੁਨਾਥ ਸੁਨੋ ਇਹ ਬਾਤ ਹਮਾਰੀ ॥੯॥
जाइ करै बिनती तिह की रघुनाथ सुनो इह बात हमारी ॥९॥

ब्रह्मा उवाच वयं द्वौ परमविष्णुं गमिष्यामः यत् सः अस्माकं याचनां श्रोतुं प्रार्थयिष्यामः।9.

ਬ੍ਰਹਮ ਕੋ ਅਗ੍ਰ ਸਭੈ ਧਰ ਕੈ ਸੁ ਤਹਾ ਕੋ ਚਲੇ ਤਨ ਕੇ ਤਨੀਆ ॥
ब्रहम को अग्र सभै धर कै सु तहा को चले तन के तनीआ ॥

ब्रह्मणः नेतृत्वे सर्वे प्रबलाः जनाः तत्र गतवन्तः

ਤਬ ਜਾਇ ਪੁਕਾਰ ਕਰੀ ਤਿਹ ਸਾਮੁਹਿ ਰੋਵਤ ਤਾ ਮੁਨਿ ਜ੍ਯੋ ਹਨੀਆ ॥
तब जाइ पुकार करी तिह सामुहि रोवत ता मुनि ज्यो हनीआ ॥

ऋषयः अन्ये विष्णोः पुरतः कश्चित् ताडित इव रोदितुम् आरब्धवन्तः

ਤਾ ਛਬਿ ਕੀ ਅਤਿ ਹੀ ਉਪਮਾ ਕਬਿ ਨੇ ਮਨ ਭੀਤਰ ਯੌ ਗਨੀਆ ॥
ता छबि की अति ही उपमा कबि ने मन भीतर यौ गनीआ ॥

तस्य दृश्यस्य सौन्दर्यस्य उल्लेखं कुर्वन् कविः कथयति यत् ते जनाः प्रादुर्भूताः

ਜਿਮ ਲੂਟੇ ਤੈ ਅਗ੍ਰਜ ਚਉਧਰੀ ਕੈ ਕੁਟਵਾਰ ਪੈ ਕੂਕਤ ਹੈ ਬਨੀਆ ॥੧੦॥
जिम लूटे तै अग्रज चउधरी कै कुटवार पै कूकत है बनीआ ॥१०॥

यथा व्यापारी मुख्यस्य आग्रहेण लुण्ठितः पुलिस-अधिकारिणः पुरतः रोदिति।10.

ਲੈ ਬ੍ਰਹਮਾ ਸੁਰ ਸੈਨ ਸਭੈ ਤਹ ਦਉਰਿ ਗਏ ਜਹ ਸਾਗਰ ਭਾਰੀ ॥
लै ब्रहमा सुर सैन सभै तह दउरि गए जह सागर भारी ॥

ब्रह्मा सर्वान् देवगणान् आदाय यत्र गुरु (मथन) समुद्रः आसीत् तत्र पलायितवान्।

ਗਾਇ ਪ੍ਰਨਾਮ ਕਰੋ ਤਿਨ ਕੋ ਅਪੁਨੇ ਲਖਿ ਬਾਰ ਨਿਵਾਰ ਪਖਾਰੀ ॥
गाइ प्रनाम करो तिन को अपुने लखि बार निवार पखारी ॥

ब्रह्मा देवबलैः सह क्षीरोदं प्राप्य परमविष्णोः पादौ जलेन प्रक्षाल्य

ਪਾਇ ਪਰੇ ਚਤੁਰਾਨਨ ਤਾਹਿ ਕੇ ਦੇਖਿ ਬਿਮਾਨ ਤਹਾ ਬ੍ਰਤਿਧਾਰੀ ॥
पाइ परे चतुरानन ताहि के देखि बिमान तहा ब्रतिधारी ॥

तत्र विमाने विष्णुं दृष्ट्वा ब्रह्मा पादयोः पतितः |

ਬ੍ਰਹਮ ਕਹਿਯੋ ਬ੍ਰਹਮਾ ਕਹੁ ਜਾਹੁ ਅਵਤਾਰ ਲੈ ਮੈ ਜਰ ਦੈਤਨ ਮਾਰੀ ॥੧੧॥
ब्रहम कहियो ब्रहमा कहु जाहु अवतार लै मै जर दैतन मारी ॥११॥

तं परमं अप्रमत्तं भगवन्तं दृष्ट्वा चतुष्शिरो ब्रह्मा तस्य चरणयोः पतितः तदा भगवान् अवदत्, त्वं गच्छसि, अहं अवतारं कृत्वा राक्षसान् नाशयिष्यामि।११।

ਸ੍ਰਉਨਨ ਮੈ ਸੁਨਿ ਬ੍ਰਹਮ ਕੀ ਬਾਤ ਸਬੈ ਮਨ ਦੇਵਨ ਕੇ ਹਰਖਾਨੇ ॥
स्रउनन मै सुनि ब्रहम की बात सबै मन देवन के हरखाने ॥

ईश्वरस्य वचनं श्रुत्वा सर्वेषां देवानां हृदयानि प्रसन्नानि अभवन्।

ਕੈ ਕੈ ਪ੍ਰਨਾਮ ਚਲੇ ਗ੍ਰਿਹਿ ਆਪਨ ਲੋਕ ਸਭੈ ਅਪੁਨੇ ਕਰ ਮਾਨੇ ॥
कै कै प्रनाम चले ग्रिहि आपन लोक सभै अपुने कर माने ॥

भगवतः वचनं श्रुत्वा सर्वे देवाः प्रसन्नाः भूत्वा तस्मै नमस्कारं कृत्वा स्वस्थानं गतवन्तः

ਤਾ ਛਬਿ ਕੋ ਜਸੁ ਉਚ ਮਹਾ ਕਬਿ ਨੇ ਅਪੁਨੇ ਮਨ ਮੈ ਪਹਿਚਾਨੇ ॥
ता छबि को जसु उच महा कबि ने अपुने मन मै पहिचाने ॥

तस्य दृश्यस्य उपमा महाकविना मनसि (एवं) ज्ञातम्।

ਗੋਧਨ ਭਾਤਿ ਗਯੋ ਸਭ ਲੋਕ ਮਨੋ ਸੁਰ ਜਾਇ ਬਹੋਰ ਕੈ ਆਨੇ ॥੧੨॥
गोधन भाति गयो सभ लोक मनो सुर जाइ बहोर कै आने ॥१२॥

तत् दृश्यं कल्पयित्वा कविः अवदत् यत् ते गोयूथवत् गच्छन्ति।12.

ਬ੍ਰਹਮਾ ਬਾਚ ॥
ब्रहमा बाच ॥

भगवतः वाक् : १.

ਦੋਹਰਾ ॥
दोहरा ॥

दोहरा