श्री दसम् ग्रन्थः

पुटः - 1294


ਚਤੁਰਿ ਜਾਨਿ ਤਹ ਸਖੀ ਪਠਾਈ ॥
चतुरि जानि तह सखी पठाई ॥

तस्य समीपं धीमान् मुनिं प्रेषितवान्।

ਜ੍ਯੋਂ ਤ੍ਯੋਂ ਤਹਾ ਤਾਹਿ ਲੈ ਆਈ ॥
ज्यों त्यों तहा ताहि लै आई ॥

(सा) यथा सा तं तत्र आनयत्।

ਰਾਜ ਸੁਤਾ ਤਾ ਸੌ ਰਤਿ ਮਾਨੀ ॥
राज सुता ता सौ रति मानी ॥

राज कुमारी तेन सह क्रीडति स्म।

ਕੇਲ ਕਰਤ ਸਭ ਰਾਤਿ ਬਿਹਾਨੀ ॥੪॥
केल करत सभ राति बिहानी ॥४॥

सः सर्वाम् रात्रौ कार्यं कुर्वन् व्यतीतवान् । ४.

ਬਾਢਾ ਬਿਰਹ ਦੁਹਨ ਕੋ ਐਸਾ ॥
बाढा बिरह दुहन को ऐसा ॥

(तेषां) उभयोः तादृशः बिराः (प्रेम) वर्धितः

ਹਮ ਤੇ ਭਾਖਿ ਨ ਜਾਈ ਕੈਸਾ ॥
हम ते भाखि न जाई कैसा ॥

यत् (सः) कीदृशः आसीत् इति वर्णयितुं न शक्नोमि इति।

ਏਕ ਛੋਰਿ ਇਕ ਅਨਤ ਨ ਜਾਵੈ ॥
एक छोरि इक अनत न जावै ॥

एकं त्यक्त्वा अन्यः कुत्रापि न गतः।

ਪਲਕ ਓਟ ਜੁਗ ਕੋਟਿ ਬਿਹਾਵੈ ॥੫॥
पलक ओट जुग कोटि बिहावै ॥५॥

नेत्रनिमिषः कोटियुगस्य व्यतीतः इव आसीत् । ५.

ਕਾਮ ਭੋਗ ਕਰਿ ਬਦਾ ਸੰਕੇਤਾ ॥
काम भोग करि बदा संकेता ॥

सः यौनसम्बन्धं कृत्वा सूचितवान्।

ਲਾਗਿਯੋ ਸਾਹ ਪੁਤ੍ਰ ਸੋ ਹੇਤਾ ॥
लागियो साह पुत्र सो हेता ॥

(सा) शाहपुत्रेण प्रेम्णा पतिता।

ਮੁਹਿ ਅਪਨੇ ਲੈ ਸੰਗ ਸਿਧਾਰੋ ॥
मुहि अपने लै संग सिधारो ॥

(उवाच यदि (त्वं) मां सह नयसि

ਤਬ ਜਾਨੌ ਤੈ ਯਾਰ ਹਮਾਰੋ ॥੬॥
तब जानौ तै यार हमारो ॥६॥

अहं त्वां तदा एव मम मित्रं मन्ये। ६.

ਤਾ ਸੌ ਰਤਿ ਕਰਿ ਧਾਮ ਸਿਧਾਯੋ ॥
ता सौ रति करि धाम सिधायो ॥

सः क्रीडन् (तया सह) गृहं गतः।

ਕੀਯਾ ਜਤਨ ਜੋ ਹਿਤੂ ਸਿਖਾਯੋ ॥
कीया जतन जो हितू सिखायो ॥

(सः) तथैव प्रयत्नम् अकरोत् यथा हितुः (महिला) उपदिष्टः आसीत्।

ਬਸਤ੍ਰ ਬਹੁਤ ਬਹੁ ਮੋਲ ਪਠਾਏ ॥
बसत्र बहुत बहु मोल पठाए ॥

सः महता मूल्यवान् वस्त्राणि प्रेषितवान् (क्रीतवान्)।

ਪ੍ਰਥਮ ਨ੍ਰਿਪਤਿ ਕਹ ਸਕਲ ਦਿਖਾਏ ॥੭॥
प्रथम न्रिपति कह सकल दिखाए ॥७॥

प्रथमं राजानं सर्वं दर्शयतु। ७.

ਪੁਨਿ ਰਨਿਵਾਸਹਿ ਪਠੈ ਬਨਾਏ ॥
पुनि रनिवासहि पठै बनाए ॥

अथ ते (कवचम्) रणवासं प्रति प्रेषिताः

ਰਾਜ ਸੁਤਹਿ ਅਸ ਗਯੋ ਜਤਾਏ ॥
राज सुतहि अस गयो जताए ॥

तथा राज कुमारी इत्यपि एवं कथितम्।

ਜੋ ਪਸੰਦ ਇਨ ਮੈ ਤੇ ਕੀਜੈ ॥
जो पसंद इन मै ते कीजै ॥

यद् भवद्भ्यः रोचते, .

ਸੋ ਦੇ ਬਸਤ੍ਰ ਮੋਲਿ ਮੁਰਿ ਲੀਜੈ ॥੮॥
सो दे बसत्र मोलि मुरि लीजै ॥८॥

मूल्यं दत्त्वा गृहाण। ८.

ਅੜਿਲ ॥
अड़िल ॥

अडिगः : १.

ਰਾਨੀ ਮਾਲੁ ਦਿਖਾਇ ਬਹੁਰਿ ਲੈ ਕੁਅਰਿ ਦਿਖਾਯੋ ॥
रानी मालु दिखाइ बहुरि लै कुअरि दिखायो ॥

(सर्वं) मालम् (कवचम्) दृष्ट्वा ततः रानी राजकुमारीं दर्शयति स्म।

ਲਪਟਿ ਤਰੁਨਿ ਤਿਹ ਮਾਹਿ ਆਪਨੋ ਅੰਗ ਦੁਰਾਯੋ ॥
लपटि तरुनि तिह माहि आपनो अंग दुरायो ॥

राजकुमारी तेषु वस्त्रेषु स्वशरीरं वेष्टयित्वा तस्याः शरीरं निगूहति स्म ।

ਗਈ ਮਿਤ੍ਰ ਕੇ ਧਾਮ ਨ ਭੂਪ ਬਿਚਾਰਿਯੋ ॥
गई मित्र के धाम न भूप बिचारियो ॥

(ततः) सा मित्रस्य गृहं गता, परन्तु राजा न विचारं कृतवान्।

ਹੋ ਇਹ ਛਲ ਤਿਹ ਲੈ ਸਾਥ ਹਰੀਫ ਸਿਧਾਰਿਯੋ ॥੯॥
हो इह छल तिह लै साथ हरीफ सिधारियो ॥९॥

अनेन युक्त्या (सः) 'प्रतिद्वन्द्वी' (मित्रः) तं अपहृतवान्। ९.

ਦੋਹਰਾ ॥
दोहरा ॥

द्वयम् : १.

ਭਾਗ ਨ ਭੌਦੂ ਪਿਯਤ ਥੋ ਰਾਹਤ ਭਯੌ ਪਰਬੀਨ ॥
भाग न भौदू पियत थो राहत भयौ परबीन ॥

(आत्मानं राजा मत्वा) बुद्धिमान्, न तु सः मूर्खः भङ्गं पिबति स्म।

ਦੁਹਿਤਾ ਹਰੀ ਹਰੀਫ ਯੌ ਸਕਾ ਨ ਜੜ ਛਲ ਚੀਨ ॥੧੦॥
दुहिता हरी हरीफ यौ सका न जड़ छल चीन ॥१०॥

मित्रं कन्याम् एवम् आदाय, सः मूर्खस्य युक्तिं अवगन्तुं न शक्तवान्। १०.

ਇਤਿ ਸ੍ਰੀ ਚਰਿਤ੍ਰ ਪਖ੍ਯਾਨੇ ਤ੍ਰਿਯਾ ਚਰਿਤ੍ਰੇ ਮੰਤ੍ਰੀ ਭੂਪ ਸੰਬਾਦੇ ਤੀਨ ਸੌ ਇਕਤਾਲੀਸ ਚਰਿਤ੍ਰ ਸਮਾਪਤਮ ਸਤੁ ਸੁਭਮ ਸਤੁ ॥੩੪੧॥੬੩੬੨॥ਅਫਜੂੰ॥
इति स्री चरित्र पख्याने त्रिया चरित्रे मंत्री भूप संबादे तीन सौ इकतालीस चरित्र समापतम सतु सुभम सतु ॥३४१॥६३६२॥अफजूं॥

अत्र श्रीचरितोपख्यानस्य त्रियाचरितस्य मन्त्री भूपसाम्बदस्य ३४१तमस्य चरित्रस्य समापनम्, सर्वं शुभम्। ३४१.६३६२ इति । गच्छति

ਚੌਪਈ ॥
चौपई ॥

चतुर्विंशतिः : १.

ਉਤਰ ਦਿਸਾ ਪ੍ਰਗਟ ਇਕ ਨਗਰੀ ॥
उतर दिसा प्रगट इक नगरी ॥

उत्तरदिशि महत्त्वपूर्णं प्रसिद्धं च नगरम् आसीत्

ਸ੍ਰੀ ਬ੍ਰਿਜਰਾਜਵਤੀ ਸੁ ਉਜਗਰੀ ॥
स्री ब्रिजराजवती सु उजगरी ॥

बृजराजवती नाम।

ਸ੍ਰੀ ਬ੍ਰਿਜਰਾਜ ਸੈਨ ਤਹ ਰਾਜਾ ॥
स्री ब्रिजराज सैन तह राजा ॥

बृजराज सेन तत्र राजा आसीत्

ਜਾ ਕਹ ਨਿਰਖਿ ਇੰਦ੍ਰ ਅਤਿ ਲਾਜਾ ॥੧॥
जा कह निरखि इंद्र अति लाजा ॥१॥

यं दृष्ट्वा शक्रोऽपि लज्जितः भवति स्म | १.

ਸ੍ਰੀ ਬ੍ਰਿਜਰਾਜ ਮਤੀ ਤਿਹ ਰਾਨੀ ॥
स्री ब्रिजराज मती तिह रानी ॥

तस्य राज्ञी बृजराज मति, 1999।

ਸੁੰਦਰਿ ਭਵਨ ਚਤਰਦਸ ਜਾਨੀ ॥
सुंदरि भवन चतरदस जानी ॥

चतुर्दशजनेषु यः सुन्दरः मतः आसीत्।

ਸ੍ਰੀ ਬਰੰਗਨਾ ਦੇ ਤਿਹ ਬਾਲਾ ॥
स्री बरंगना दे तिह बाला ॥

तेषां बरागना (देई) नाम कन्या आसीत्,

ਜਨੁ ਨਿਰਧੂਮ ਅਗਨਿ ਕੀ ਜ੍ਵਾਲਾ ॥੨॥
जनु निरधूम अगनि की ज्वाला ॥२॥

यथा ज्वाला विना धूमः। २.

ਚਤੁਰਿ ਸਖੀ ਜਬ ਤਾਹਿ ਨਿਹਾਰੈ ॥
चतुरि सखी जब ताहि निहारै ॥

यदा तां प्रेक्षमाणाः सुहृद्भिः बुद्धिमान् ।

ਮਧੁਰ ਬਚਨ ਮਿਲਿ ਐਸ ਉਚਾਰੈ ॥
मधुर बचन मिलि ऐस उचारै ॥

अतः ते मिलित्वा एतादृशं मधुरं वचनं वदन्ति स्म।

ਜੈਸੀ ਇਹ ਹੈ ਦੁਤਿਯ ਨ ਜਈ ॥
जैसी इह है दुतिय न जई ॥

यथावत्, अन्यो न जायते।

ਆਗੇ ਹੋਇ ਨ ਪਾਛੇ ਭਈ ॥੩॥
आगे होइ न पाछे भई ॥३॥

पूर्वं न जातम्, न च पश्चात् भविष्यति। ३.

ਜਬ ਬਰੰਗਨਾ ਦੇਇ ਤਰੁਨਿ ਭੀ ॥
जब बरंगना देइ तरुनि भी ॥

यदा बरङ्गना देई युवा अभवत्

ਲਰਿਕਾਪਨ ਕੀ ਬਾਤ ਬਿਸਰਿਗੀ ॥
लरिकापन की बात बिसरिगी ॥

बाल्यकालः च विस्मृतः (अर्थात् युवा अभवत्)।

ਰਾਜ ਕੁਅਰ ਤਬ ਤਾਹਿ ਨਿਹਾਰਿਯੋ ॥
राज कुअर तब ताहि निहारियो ॥

ततः सः (एकं) राजकुमारं दृष्टवान्

ਤਾ ਪਰ ਤਰੁਨਿ ਪ੍ਰਾਨ ਕਹ ਵਾਰਿਯੋ ॥੪॥
ता पर तरुनि प्रान कह वारियो ॥४॥

राज कुमारी च तस्मै प्राणप्रहारं दत्तवान् (मुग्धः अभवत्) ४.

ਤਾ ਸੌ ਕਾਮ ਭੋਗ ਨਿਤ ਮਾਨੈ ॥
ता सौ काम भोग नित मानै ॥

सा प्रतिदिनं तस्य (राजकुमारस्य) सह क्रीडति स्म

ਦ੍ਵੈ ਤੈ ਏਕ ਦੇਹ ਕਰਿ ਜਾਨੈ ॥
द्वै तै एक देह करि जानै ॥

उभौ च (आत्मानं) एकं शरीरं प्रतीयन्ते।