ਪੰਜਾਬੀ 
English 
پنجابی 
Español 
Français 
Deutsch 
Português 
Bahasa Indonesia 
Türkçe 
Tiếng Việt 
Filipino 
Svenska हिंदी संस्कृत 
Nederlands 
Română 
Magyar 
Polski 
Čeština 
Afrikaans 
Italiano Català 
Shqip 
Gaeilge Cymraeg 
Slovenčina 
Slovenščina 
Dansk 
Eesti 
Latviešu 
Lietuvių 
Norsk 
Malti 
Íslenska Galego 
Kreyòl Ayisyen 
Latin 
Bahasa Melayu 
Kiswahili 
Hrvatski 
Suomi 
Русский मराठी ગુજરાતી తెలుగు ಕನ್ನಡ தமிழ் മലയാളം 
বাংলা 
Ελληνικά 
日本語 
中文 اردو سنڌي 
فارسی 
العربية 
עברית 
한국어 श्री दसम् ग्रन्थः
पुटः - 103
ਮਧੁਭਾਰ ਛੰਦ ॥
मधुभार छंद ॥मधुभर स्तन्जा
ਮੁਖਿ ਬਮਤ ਜੁਆਲ ॥
मुखि बमत जुआल ॥अग्निः (कलकस्य) मुखात् बहिः आगच्छति स्म।
ਨਿਕਸੀ ਕਪਾਲਿ ॥
निकसी कपालि ॥वह्निज्वाला मुखात् आगच्छन्ति सा स्वयं ललाटात् (दुर्गायाः) निर्गतवती।
ਮਾਰੇ ਗਜੇਸ ॥
मारे गजेस ॥(सः) गजसवारान् हतवान्
ਛੁਟੇ ਹੈਏਸ ॥੨੮॥
छुटे हैएस ॥२८॥महागजान् योद्धान् च हयाश्वास्तथा ॥२८॥
ਛੁਟੰਤ ਬਾਣ ॥
छुटंत बाण ॥(युद्धे) बाणाः उड्डीयन्ते स्म,
ਝਮਕਤ ਕ੍ਰਿਪਾਣ ॥
झमकत क्रिपाण ॥शराः प्रहृताः खड्गाः च स्फुरन्ति।
ਸਾਗੰ ਪ੍ਰਹਾਰ ॥
सागं प्रहार ॥शूलाः प्रहृताः आसन्, २.
ਖੇਲਤ ਧਮਾਰ ॥੨੯॥
खेलत धमार ॥२९॥खड्गाः प्रहृताः भवन्ति च होलीपर्वः आचर्यते इति भासते।२९।
ਬਾਹੈ ਨਿਸੰਗ ॥
बाहै निसंग ॥(दिग्गजाः) अव्यवस्थिताः (शस्त्राणि) धारयन्ति स्म ।
ਉਠੇ ਝੜੰਗ ॥
उठे झड़ंग ॥शस्त्राणि अविचलितरूपेण उपयुज्यन्ते, येन खड्गशब्दाः उत्पद्यन्ते ।
ਤੁਪਕ ਤੜਾਕ ॥
तुपक तड़ाक ॥बन्दुकेभ्यः क्रन्दनशब्दः अभवत्
ਉਠਤ ਕੜਾਕ ॥੩੦॥
उठत कड़ाक ॥३०॥बन्दूकाः बूमं कुर्वन्ति, गर्जनं च कुर्वन्ति । ३०
ਬਰਕੰਤ ਮਾਇ ॥
बरकंत माइ ॥देवी माता आव्हानं करोति स्म,
ਭਭਕੰਤ ਘਾਇ ॥
भभकंत घाइ ॥माता (देवी) आव्हानं करोति व्रणाः च बस्ट् कुर्वन्ति।
ਜੁਝੇ ਜੁਆਣ ॥
जुझे जुआण ॥योद्धवः युध्यन्ति स्म, २.
ਨਚੇ ਕਿਕਾਣ ॥੩੧॥
नचे किकाण ॥३१॥यौवनाः योद्धवः युध्यन्ति अश्वाः नृत्यन्ति च।३१
ਰੂਆਮਲ ਛੰਦ ॥
रूआमल छंद ॥ROOAAL STANZA इति
ਧਾਈਯੋ ਅਸੁਰੇਾਂਦ੍ਰ ਤਹਿ ਨਿਜ ਕੋਪ ਓਪ ਬਢਾਇ ॥
धाईयो असुरेांद्र तहि निज कोप ओप बढाइ ॥क्रोधवृद्ध्या दानवराजः अग्रे द्रुतं गतः |
ਸੰਗ ਲੈ ਚਤੁਰੰਗ ਸੈਨਾ ਸੁਧ ਸਸਤ੍ਰ ਨਚਾਇ ॥
संग लै चतुरंग सैना सुध ससत्र नचाइ ॥चतुर्विधं बलं तस्य तीक्ष्णशस्त्रनृत्यकारकम् ।
ਦੇਬਿ ਸਸਤ੍ਰ ਲਗੈ ਗਿਰੈ ਰਣਿ ਰੁਝਿ ਜੁਝਿ ਜੁਆਣ ॥
देबि ससत्र लगै गिरै रणि रुझि जुझि जुआण ॥देव्या शस्त्रैरभिहतः ये कश्चित्, ते योद्धवः क्षेत्रे पतन्ति स्म।
ਪੀਲਰਾਜ ਫਿਰੇ ਕਹੂੰ ਰਣ ਸੁਛ ਛੁਛ ਕਿਕਾਣ ॥੩੨॥
पीलराज फिरे कहूं रण सुछ छुछ किकाण ॥३२॥क्वचित् गजाः क्वचित् अश्वाः च रणस्थले विना सवाराः।३२।
ਚੀਰ ਚਾਮਰ ਪੁੰਜ ਕੁੰਜਰ ਬਾਜ ਰਾਜ ਅਨੇਕ ॥
चीर चामर पुंज कुंजर बाज राज अनेक ॥क्वचित् वस्त्रपगडमक्षिकाः विकीर्णाः क्वचित् गजाः, अश्वाः, प्रधानाः च मृताः शयिताः सन्ति।
ਸਸਤ੍ਰ ਅਸਤ੍ਰ ਸੁਭੇ ਕਹੂੰ ਸਰਦਾਰ ਸੁਆਰ ਅਨੇਕ ॥
ससत्र असत्र सुभे कहूं सरदार सुआर अनेक ॥क्वचित् सेनापतयः योद्धाश्च शस्त्रगन्धाः शयिताः सन्ति।
ਤੇਗੁ ਤੀਰ ਤੁਫੰਗ ਤਬਰ ਕੁਹੁਕ ਬਾਨ ਅਨੰਤ ॥
तेगु तीर तुफंग तबर कुहुक बान अनंत ॥कुत्रचित् बाण-खड्ग-बन्दूक-कुठार-विशेष-दण्ड-ध्वनिः श्रूयते ।
ਬੇਧਿ ਬੇਧਿ ਗਿਰੈ ਬਰਛਿਨ ਸੂਰ ਸੋਭਾਵੰਤ ॥੩੩॥
बेधि बेधि गिरै बरछिन सूर सोभावंत ॥३३॥क्वचित् खड्गविद्धाः वीराः ललितरूपेण पतिताः।।33।।
ਗ੍ਰਿਧ ਬ੍ਰਿਧ ਉਡੇ ਤਹਾ ਫਿਕਰੰਤ ਸੁਆਨ ਸ੍ਰਿੰਗਾਲ ॥
ग्रिध ब्रिध उडे तहा फिकरंत सुआन स्रिंगाल ॥तत्र बृहद्गृध्राः उड्डीयन्ते, श्वाः कूजन्ति, शृगालाः च कूजन्ति ।
ਮਤ ਦੰਤਿ ਸਪਛ ਪਬੈ ਕੰਕ ਬੰਕ ਰਸਾਲ ॥
मत दंति सपछ पबै कंक बंक रसाल ॥मत्तगजाः पक्षिणः पर्वताः काकाः इव मांसं खादितुम् अधः उड्डीयन्ते ।
ਛੁਦ੍ਰ ਮੀਨ ਛੁਰੁਧ੍ਰਕਾ ਅਰੁ ਚਰਮ ਕਛਪ ਅਨੰਤ ॥
छुद्र मीन छुरुध्रका अरु चरम कछप अनंत ॥राक्षसशरीरेषु खड्गाः लघुमत्स्याः कवचाः कूर्माः इव दृश्यन्ते ।
ਨਕ੍ਰ ਬਕ੍ਰ ਸੁ ਬਰਮ ਸੋਭਿਤ ਸ੍ਰੋਣ ਨੀਰ ਦੁਰੰਤ ॥੩੪॥
नक्र बक्र सु बरम सोभित स्रोण नीर दुरंत ॥३४॥तेषां शरीरेषु इस्पातकवचः सुरुचिपूर्णः दृश्यते, रक्तं च जलप्लावनवत् अधः प्रवहति।३४।
ਨਵ ਸੂਰ ਨਵਕਾ ਸੇ ਰਥੀ ਅਤਿਰਥੀ ਜਾਨੁ ਜਹਾਜ ॥
नव सूर नवका से रथी अतिरथी जानु जहाज ॥नवयुवकाः नौकाः इव दृश्यन्ते, रथाः च शिम्प इव दृश्यन्ते।
ਲਾਦਿ ਲਾਦਿ ਮਨੋ ਚਲੇ ਧਨ ਧੀਰ ਬੀਰ ਸਲਾਜ ॥
लादि लादि मनो चले धन धीर बीर सलाज ॥एतत् सर्वं स्ववस्तूनि भारयन्तः व्यापारिणः युद्धक्षेत्रात् बहिः धावन्ति इव दृश्यते ।
ਮੋਲੁ ਬੀਚ ਫਿਰੈ ਚੁਕਾਤ ਦਲਾਲ ਖੇਤ ਖਤੰਗ ॥
मोलु बीच फिरै चुकात दलाल खेत खतंग ॥रणक्षेत्रस्य बाणाः एजेण्ट् इव व्यवहारलेखानिर्धारणे व्यस्ताः ।
ਗਾਹਿ ਗਾਹਿ ਫਿਰੇ ਫਵਜਨਿ ਝਾਰਿ ਦਿਰਬ ਨਿਖੰਗ ॥੩੫॥
गाहि गाहि फिरे फवजनि झारि दिरब निखंग ॥३५॥सेनाः शीघ्रं क्षेत्रे निवेशार्थं गच्छन्ति, तेषां क्विवरनिधिं रिक्तं कुर्वन्ति।३५।
ਅੰਗ ਭੰਗ ਗਿਰੇ ਕਹੂੰ ਬਹੁਰੰਗ ਰੰਗਿਤ ਬਸਤ੍ਰ ॥
अंग भंग गिरे कहूं बहुरंग रंगित बसत्र ॥केचिद् यत्र बहुवर्णानि वस्त्राणि कटितानि च अङ्गानि शयितानि सन्ति।
ਚਰਮ ਬਰਮ ਸੁਭੰ ਕਹੂੰ ਰਣੰ ਸਸਤ੍ਰ ਰੁ ਅਸਤ੍ਰ ॥
चरम बरम सुभं कहूं रणं ससत्र रु असत्र ॥क्वचित् कवचानि कवचानि च क्वचित् केवलं शस्त्राणि च।
ਮੁੰਡ ਤੁੰਡ ਧੁਜਾ ਪਤਾਕਾ ਟੂਕ ਟਾਕ ਅਰੇਕ ॥
मुंड तुंड धुजा पताका टूक टाक अरेक ॥क्वचित् तत्र तत्र विकीर्णाः शिरःध्वजाः ध्वजाः च सन्ति ।
ਜੂਝ ਜੂਝ ਪਰੇ ਸਬੈ ਅਰਿ ਬਾਚਿਯੋ ਨਹੀ ਏਕ ॥੩੬॥
जूझ जूझ परे सबै अरि बाचियो नही एक ॥३६॥युद्धक्षेत्रे सर्वे शत्रवः पतिताः युद्धे न कश्चित् जीवितः अवशिष्टः।36।
ਕੋਪ ਕੈ ਮਹਿਖੇਸ ਦਾਨੋ ਧਾਈਯੋ ਤਿਹ ਕਾਲ ॥
कोप कै महिखेस दानो धाईयो तिह काल ॥अथ महाक्रोधः स महिषासुरः अग्रे गतः |
ਅਸਤ੍ਰ ਸਸਤ੍ਰ ਸੰਭਾਰ ਸੂਰੋ ਰੂਪ ਕੈ ਬਿਕਰਾਲ ॥
असत्र ससत्र संभार सूरो रूप कै बिकराल ॥आविर्भूतः भीमरूपः सर्वास्त्राणि बाहून् च उत्थापयन् ।
ਕਾਲ ਪਾਣਿ ਕ੍ਰਿਪਾਣ ਲੈ ਤਿਹ ਮਾਰਿਯੋ ਤਤਕਾਲ ॥
काल पाणि क्रिपाण लै तिह मारियो ततकाल ॥कल्का देवी खड्गं हस्ते गृहीत्वा जघान क्षणात् ।
ਜੋਤਿ ਜੋਤਿ ਬਿਖੈ ਮਿਲੀ ਤਜ ਬ੍ਰਹਮਰੰਧ੍ਰਿ ਉਤਾਲ ॥੩੭॥
जोति जोति बिखै मिली तज ब्रहमरंध्रि उताल ॥३७॥तस्य आत्मा ब्रह्मन्धिरं (दशम ड्यारस्य जीवनमार्गं) त्यक्त्वा दिव्यप्रकाशे विलीनः अभवत्।३७।
ਦੋਹਰਾ ॥
दोहरा ॥दोहरा
ਮਹਿਖਾਸੁਰ ਕਹ ਮਾਰ ਕਰਿ ਪ੍ਰਫੁਲਤ ਭੀ ਜਗ ਮਾਇ ॥
महिखासुर कह मार करि प्रफुलत भी जग माइ ॥महिषासुरं हत्वा प्रसृष्टा जगमाता ।
ਤਾ ਦਿਨ ਤੇ ਮਹਿਖੇ ਬਲੈ ਦੇਤ ਜਗਤ ਸੁਖ ਪਾਇ ॥੩੮॥
ता दिन ते महिखे बलै देत जगत सुख पाइ ॥३८॥ततः प्रभृति च सर्वं जगत् शान्तिप्राप्त्यर्थं पशुयज्ञं ददाति।।38।।
ਇਤਿ ਸ੍ਰੀ ਬਚਿਤ੍ਰ ਨਾਟਕੇ ਚੰਡੀ ਚਰਿਤ੍ਰੇ ਮਹਿਖਾਸੁਰ ਬਧਹ ਪ੍ਰਥਮ ਧਿਆਇ ਸੰਪੂਰਨੰਮ ਸਤੁ ਸੁਭਮ ਸਤੁ ॥੧॥
इति स्री बचित्र नाटके चंडी चरित्रे महिखासुर बधह प्रथम धिआइ संपूरनंम सतु सुभम सतु ॥१॥अत्र BACHITTAR NATAK.1 इत्यस्मिन् चण्डीचरितस्य महिषासुरस्य वधः इति प्रथमः अध्यायः समाप्तः ।
ਅਥ ਧੂਮਨੈਨ ਜੁਧ ਕਥਨ ॥
अथ धूमनैन जुध कथन ॥अत्र धूमर नैन इत्यनेन सह युद्धस्य वर्णनम् आरभ्यते : १.
ਕੁਲਕ ਛੰਦ ॥
कुलक छंद ॥कुलक स्तन्जा
ਦੇਵ ਸੁ ਤਬ ਗਾਜੀਯ ॥
देव सु तब गाजीय ॥ततः सा देवी गर्जनं प्रारभत।
ਅਨਹਦ ਬਾਜੀਯ ॥
अनहद बाजीय ॥अथ देवी गर्जति स्म निरन्तरस्वरम् |
ਭਈ ਬਧਾਈ ॥
भई बधाई ॥सर्वेषां कृते आनन्ददायकः
ਸਭ ਸੁਖਦਾਈ ॥੧॥੩੯॥
सभ सुखदाई ॥१॥३९॥सर्वे हृष्टाः आरामं च अनुभवन्ति स्म।१.३९।
ਦੁੰਦਭ ਬਾਜੇ ॥
दुंदभ बाजे ॥घण्टाः ध्वनितुं आरब्धाः
ਸਭ ਸੁਰ ਗਾਜੇ ॥
सभ सुर गाजे ॥तुरहीनादः सर्वे देवाः उद्घोषयन्ति स्म |
ਕਰਤ ਬਡਾਈ ॥
करत बडाई ॥(सर्वा देवीः) महिमाम् आरब्धाः
ਸੁਮਨ ਬ੍ਰਖਾਈ ॥੨॥੪੦॥
सुमन ब्रखाई ॥२॥४०॥देवीं स्तुवन्ति, तस्याः उपरि पुष्पवृष्टिं च कुर्वन्ति। २.४० इति ।
ਕੀਨੀ ਬਹੁ ਅਰਚਾ ॥
कीनी बहु अरचा ॥(ते देवीं पूजयन्ति स्म) बहु
ਜਸ ਧੁਨਿ ਚਰਚਾ ॥
जस धुनि चरचा ॥पूजयित्वा देव्यां नानाविधा पोरैसं च गायन्ति स्म ।
ਪਾਇਨ ਲਾਗੇ ॥
पाइन लागे ॥(देव्याः) पादयोः;
ਸਭ ਦੁਖ ਭਾਗੇ ॥੩॥੪੧॥
सभ दुख भागे ॥३॥४१॥तस्याः पादयोः स्पर्शं कृत्वा सर्वे दुःखाः समाप्ताः।।3.41।
ਗਾਏ ਜੈ ਕਰਖਾ ॥
गाए जै करखा ॥जितस्य श्लोकाः (कर्खा) गायितुं आरब्धाः
ਪੁਹਪਨਿ ਬਰਖਾ ॥
पुहपनि बरखा ॥विजयगीतानि गायन्ति पुष्पवृष्टिं च ।
ਸੀਸ ਨਿਵਾਏ ॥
सीस निवाए ॥(देवीं प्रणम्य) सिस्
ਸਭ ਸੁਖ ਪਾਏ ॥੪॥੪੨॥
सभ सुख पाए ॥४॥४२॥प्रणिपत्य शिरसा महतीं आरामं प्राप्तवन्तः।।4.42।।
ਦੋਹਰਾ ॥
दोहरा ॥दोहरा
ਲੋਪ ਚੰਡਿਕਾ ਜੂ ਭਈ ਦੈ ਦੇਵਨ ਕੋ ਰਾਜੁ ॥
लोप चंडिका जू भई दै देवन को राजु ॥देवी चण्डी देवेभ्यः राज्यं दत्त्वा अन्तर्धानं जातम्।
ਬਹੁਰ ਸੁੰਭ ਨੈਸੁੰਭ ਦੁਐ ਦੈਤ ਬੜੇ ਸਿਰਤਾਜ ॥੫॥੪੩॥
बहुर सुंभ नैसुंभ दुऐ दैत बड़े सिरताज ॥५॥४३॥ततः किञ्चित्कालानन्तरं तौ राक्षसौ राजानौ सत्तां प्राप्तौ।।5.43।।
ਚੌਪਈ ॥
चौपई ॥चौपाई
ਸੁੰਭ ਨਿਸੁੰਭ ਚੜੇ ਲੈ ਕੈ ਦਲ ॥
सुंभ निसुंभ चड़े लै कै दल ॥सुम्भौ निसुम्भौ च बलैः सह गतवन्तौ |
ਅਰਿ ਅਨੇਕ ਜੀਤੇ ਜਿਨ ਜਲਿ ਥਲਿ ॥
अरि अनेक जीते जिन जलि थलि ॥जले भूमौ च बहूनि शत्रून् जित्वा ।
ਦੇਵ ਰਾਜ ਕੋ ਰਾਜ ਛਿਨਾਵਾ ॥
देव राज को राज छिनावा ॥इन्द्रस्य राज्यं जग्राह देवराजस्य |
ਸੇਸਿ ਮੁਕਟ ਮਨਿ ਭੇਟ ਪਠਾਵਾ ॥੬॥੪੪॥
सेसि मुकट मनि भेट पठावा ॥६॥४४॥शेषनागः शिरःरत्नं दानं प्रेषितवान्।6.44।