ਪੰਜਾਬੀ 
English 
پنجابی 
Español 
Français 
Deutsch 
Português 
Bahasa Indonesia 
Türkçe 
Tiếng Việt 
Filipino 
Svenska हिंदी संस्कृत 
Nederlands 
Română 
Magyar 
Polski 
Čeština 
Afrikaans 
Italiano Català 
Shqip 
Gaeilge Cymraeg 
Slovenčina 
Slovenščina 
Dansk 
Eesti 
Latviešu 
Lietuvių 
Norsk 
Malti 
Íslenska Galego 
Kreyòl Ayisyen 
Latin 
Bahasa Melayu 
Kiswahili 
Hrvatski 
Suomi 
Русский मराठी ગુજરાતી తెలుగు ಕನ್ನಡ தமிழ் മലയാളം 
বাংলা 
Ελληνικά 
日本語 
中文 اردو سنڌي 
فارسی 
العربية 
עברית 
한국어 श्री दसम् ग्रन्थः
पुटः - 621
ਕੀਅ ਰਿਖਿ ਅਪਾਰ ॥੮੩॥
कीअ रिखि अपार ॥८३॥तव पुत्राः योद्धान् गृहीत्वा तं मुनिं पादैः।८३।
ਤਬ ਛੁਟਾ ਧ੍ਯਾਨ ॥
तब छुटा ध्यान ॥अथ महामनसा मुनिः |
ਮੁਨਿ ਮਨਿ ਮਹਾਨ ॥
मुनि मनि महान ॥विक्षिप्तः
ਨਿਕਸੀ ਸੁ ਜ੍ਵਾਲ ॥
निकसी सु ज्वाल ॥(तस्य नेत्रेभ्यः च) ज्वाला निर्गतवती
ਦਾਵਾ ਬਿਸਾਲ ॥੮੪॥
दावा बिसाल ॥८४॥अथ तस्य महामुनिस्य ध्यानं भग्नं तस्य नेत्रेभ्यः महती वह्निः निर्गतः।।84।।
ਤਰੰ ਜਰੇ ਪੂਤ ॥
तरं जरे पूत ॥(ततः) दूतः एवम् उक्तवान्
ਕਹਿ ਐਸੇ ਦੂਤ ॥
कहि ऐसे दूत ॥तत् तत्र (भवतः) पुत्रः
ਸੈਨਾ ਸਮੇਤ ॥
सैना समेत ॥सेना सह दह्यन्ते, २.
ਬਾਚਾ ਨ ਏਕ ॥੮੫॥
बाचा न एक ॥८५॥दूतः अवदत्, “हे राजा सागर! एवं तव पुत्राः सर्वे दग्धाः भस्मभूताः च सेनायाः सह न च तेषु एकः अपि जीवितः” इति ८५ ।
ਸੁਨਿ ਪੁਤ੍ਰ ਨਾਸ ॥
सुनि पुत्र नास ॥राजपुत्राणां मृत्युं श्रुत्वा
ਭਯੋ ਪੁਰਿ ਉਦਾਸ ॥
भयो पुरि उदास ॥समग्रं नगरं दुःखी अभवत् ।
ਜਹ ਤਹ ਸੁ ਲੋਗ ॥
जह तह सु लोग ॥जनाः कुत्र सन्ति
ਬੈਠੇ ਸੁ ਸੋਗ ॥੮੬॥
बैठे सु सोग ॥८६॥तस्य पुत्राणां विनाशं श्रुत्वा सर्वं नगरं शोकमग्नं सर्वं जनान् तत्र तत्र दुःखेन पूरितम्।८६।
ਸਿਵ ਸਿਮਰ ਬੈਣ ॥
सिव सिमर बैण ॥(अन्ते सागर राजा) 'शिव शिव' बचन सिमार के
ਜਲ ਥਾਪਿ ਨੈਣ ॥
जल थापि नैण ॥नेत्राश्रुनिरोधेन च
ਕਰਿ ਧੀਰਜ ਚਿਤਿ ॥
करि धीरज चिति ॥धैर्यं चित्
ਮੁਨਿ ਮਨਿ ਪਵਿਤ ॥੮੭॥
मुनि मनि पवित ॥८७॥सर्वे शिवस्मृत्वा अश्रुनिरुध्य धैर्यं मनसि ऋषीणां पुण्यवाक्येन।।८७।।
ਤਿਨ ਮ੍ਰਿਤਕ ਕਰਮ ॥
तिन म्रितक करम ॥(सः) तेषां (पुत्राणां) .
ਨ੍ਰਿਪ ਕਰਮ ਧਰਮ ॥
न्रिप करम धरम ॥मृत कर्म
ਬਹੁ ਬੇਦ ਰੀਤਿ ॥
बहु बेद रीति ॥वैदिकपरम्परानुसारं च
ਕਿਨੀ ਸੁ ਪ੍ਰੀਤਿ ॥੮੮॥
किनी सु प्रीति ॥८८॥अथ वैदिकनिषेधानुसारं सर्वेषां स्नेहेन अन्तिमं अन्त्येष्टिम् ॥८८॥
ਨ੍ਰਿਪ ਪੁਤ੍ਰ ਸੋਗ ॥
न्रिप पुत्र सोग ॥अथ पुत्रशोके
ਗਯੇ ਸੁਰਗ ਲੋਗਿ ॥
गये सुरग लोगि ॥राजा स्वर्गं गतः।
ਨ੍ਰਿਪ ਭੇ ਸੁ ਜੌਨ ॥
न्रिप भे सु जौन ॥(एवं प्रकारस्य) ये (अन्ये) राजानः अभवन्, २.
ਕਥਿ ਸਕੈ ਕੌਨ ॥੮੯॥
कथि सकै कौन ॥८९॥पुत्राणां निधनस्य अत्यन्तं दुःखेन राजा स्वर्गं प्रति प्रस्थितवान् तदनन्तरं च अन्ये कतिपये राजानः आसन्, ये तान् वर्णयितुं शक्नुवन्ति?८९।
ਇਤਿ ਰਾਜਾ ਸਾਗਰ ਕੋ ਰਾਜ ਸਮਾਪਤੰ ॥੪॥੫॥
इति राजा सागर को राज समापतं ॥४॥५॥बचित्तरनाटके व्यासवर्णनान्तः, ब्रह्माणः, पृथुराजराजस्य च शासनम्।
ਅਥ ਜੁਜਾਤਿ ਰਾਜਾ ਕੋ ਰਾਜ ਕਥਨੰ
अथ जुजाति राजा को राज कथनंअधुना राजा ययातिविषये वर्णनम् आरभ्यते
ਮਧੁਭਾਰ ਛੰਦ ॥
मधुभार छंद ॥मधुभर स्तन्जा
ਪੁਨਿ ਭਯੋ ਜੁਜਾਤਿ ॥
पुनि भयो जुजाति ॥अथ ययाति (जुजाति) राजा बभूव
ਸੋਭਾ ਅਭਾਤਿ ॥
सोभा अभाति ॥(यस्य) अलौकिकवैभवम् आसीत्।
ਦਸ ਚਾਰਵੰਤ ॥
दस चारवंत ॥चतुर्दश संकायानां
ਸੋਭਾ ਸੁਭੰਤ ॥੯੦॥
सोभा सुभंत ॥९०॥अथ चतुर्दशलोकेषु प्रसृतं यशो राजा ययातिः परममहिमाः।।90।
ਸੁੰਦਰ ਸੁ ਨੈਨ ॥
सुंदर सु नैन ॥तस्याः नानानि सुन्दराणि आसन्, .
ਜਨ ਰੂਪ ਮੈਨ ॥
जन रूप मैन ॥कामदेवरूप इव ।
ਸੋਭਾ ਅਪਾਰ ॥
सोभा अपार ॥(सः) अपारवैभवेन
ਸੋਭਤ ਸੁਧਾਰ ॥੯੧॥
सोभत सुधार ॥९१॥मनोहरं चक्षुः प्रीतिदेवसदृशं महतीं वैभवरूपम्।91।
ਸੁੰਦਰ ਸਰੂਪ ॥
सुंदर सरूप ॥(तत्) सुन्दरं सौन्दर्यम्
ਸੋਭੰਤ ਭੂਪ ॥
सोभंत भूप ॥रूपेण च राजा आसीत्।
ਦਸ ਚਾਰਵੰਤ ॥
दस चारवंत ॥(सः) चतुर्दशविद्यानां गायतः
ਆਭਾ ਅਭੰਤ ॥੯੨॥
आभा अभंत ॥९२॥चतुर्दशलोकाः तस्य मनोहरलाभायाः महिम्ना तेजः प्राप्तवन्तः आसन्।९२।
ਗੁਨ ਗਨ ਅਪਾਰ ॥
गुन गन अपार ॥(सः) अपारगुणानां, २.
ਸੁੰਦਰ ਉਦਾਰ ॥
सुंदर उदार ॥सुन्दरः उदारः च आसीत् ।
ਦਸ ਚਾਰਿਵੰਤ ॥
दस चारिवंत ॥चतुर्दशविज्ञानवित्
ਸੋਭਾ ਸੁਭੰਤ ॥੯੩॥
सोभा सुभंत ॥९३॥असंख्याता गुणाः स राजा चतुर्दश विज्ञानकौशलः।93।
ਧਨ ਗੁਨ ਪ੍ਰਬੀਨ ॥
धन गुन प्रबीन ॥धनं धनं (बहुविधैः) गुणैः तेजस्वी आसीत्,
ਪ੍ਰਭ ਕੋ ਅਧੀਨ ॥
प्रभ को अधीन ॥भगवतः वशीकरणम् (स्वीकृतम्) २.
ਸੋਭਾ ਅਪਾਰ ॥
सोभा अपार ॥स च राजपुत्रः अपारः
ਸੁੰਦਰ ਕੁਮਾਰ ॥੯੪॥
सुंदर कुमार ॥९४॥सः सुन्दरः राजा अत्यन्तं गौरवपूर्णः समर्थः, गुणनिपुणः, ईश्वरविश्वासः च आसीत् ।९४।
ਸਾਸਤ੍ਰਗ ਸੁਧ ॥
सासत्रग सुध ॥(सः) शास्त्राणां शुद्धविद्वान् आसीत्।
ਕ੍ਰੋਧੀ ਸੁ ਜੁਧ ॥
क्रोधी सु जुध ॥युद्धकाले क्रुद्धः आसीत् ।
ਨ੍ਰਿਪ ਭਯੋ ਬੇਨ ॥
न्रिप भयो बेन ॥(एवं) बेन् (नाम) राजा अभवत्,
ਜਨ ਕਾਮ ਧੇਨ ॥੯੫॥
जन काम धेन ॥९५॥राज्ञः शास्त्रज्ञानम् आसीत्, सः युद्धे अत्यन्तं क्रुद्धः आसीत्, सः कामधेनुः इव सर्वकामानां पूरकः आसीत्, कामधः गोः।।95।
ਖੂਨੀ ਸੁ ਖਗ ॥
खूनी सु खग ॥(सः) रक्तपिपासुः खड्गधारी आसीत्, २.
ਜੋਧਾ ਅਭਗ ॥
जोधा अभग ॥अविचलितः योद्धा आसीत्,
ਖਤ੍ਰੀ ਅਖੰਡ ॥
खत्री अखंड ॥अखण्डं छत्रम् आसीत्
ਕ੍ਰੋਧੀ ਪ੍ਰਚੰਡ ॥੯੬॥
क्रोधी प्रचंड ॥९६॥रक्तखड्गेन सह राजा दुर्जेयः पूर्णः क्रुद्धः प्रबलः च योद्धा आसीत्।९६।
ਸਤ੍ਰੂਨਿ ਕਾਲ ॥
सत्रूनि काल ॥(सः) शत्रुणां आह्वानम् आसीत्
ਕਾਢੀ ਕ੍ਰਵਾਲ ॥
काढी क्रवाल ॥खड्गं च (सदा) आकृष्य (तेषां वधार्थम्)।
ਸਮ ਤੇਜ ਭਾਨੁ ॥
सम तेज भानु ॥(तस्य) तेजः सूर्यवत् आसीत्,
ਜ੍ਵਾਲਾ ਸਮਾਨ ॥੯੭॥
ज्वाला समान ॥९७॥खड्गं आकृष्य शत्रुणां कृते काल (मृत्युः) इव आसीत्, तस्य भव्यता सूर्यस्य अग्नयः इव आसीत्।९७।
ਜਬ ਜੁਰਤ ਜੰਗ ॥
जब जुरत जंग ॥यदा सः युद्धे प्रवृत्तः आसीत्
ਨਹਿ ਮੁਰਤ ਅੰਗ ॥
नहि मुरत अंग ॥अतः (युद्धक्षेत्रात्) अङ्गं न व्यावर्तते।
ਅਰਿ ਭਜਤ ਨੇਕ ॥
अरि भजत नेक ॥बहवः शत्रवः पलायिताः, .
ਨਹਿ ਟਿਕਤ ਏਕ ॥੯੮॥
नहि टिकत एक ॥९८॥युद्धे तस्य कश्चित् अङ्गः न निवृत्तः, तस्य पुरतः कोऽपि शत्रुः स्थातुं न शक्नोति स्म, एवं पलायितवान्।98।
ਥਰਹਰਤ ਭਾਨੁ ॥
थरहरत भानु ॥सूर्यः कम्पितवान् (तस्य महिमातः), .
ਕੰਪਤ ਦਿਸਾਨ ॥
कंपत दिसान ॥दिशः उतार-चढावम् अकुर्वन् ।
ਮੰਡਤ ਮਵਾਸ ॥
मंडत मवास ॥निवासी
ਭਜਤ ਉਦਾਸ ॥੯੯॥
भजत उदास ॥९९॥तस्य पुरतः सूर्यः कम्पितः, दिक् कम्पितः, प्रतिद्वन्द्विनः प्रणताः स्थिताः, चिन्तायां पलायन्ते स्म।९९।
ਥਰਹਰਤ ਬੀਰ ॥
थरहरत बीर ॥बीरः कम्पमानः आसीत्, .
ਭੰਭਰਤ ਭੀਰ ॥
भंभरत भीर ॥कायराः पलायन्ते स्म, .
ਤਤਜਤ ਦੇਸ ॥
ततजत देस ॥देशः गच्छति स्म ।
ਨ੍ਰਿਪਮਨਿ ਨਰੇਸ ॥੧੦੦॥
न्रिपमनि नरेस ॥१००॥योधाः कम्पन्ते, कायराः पलायन्ते स्म, नानादेशराजाः सूत्रवत् तस्य पुरतः भग्नाः भवन्ति स्म।100।