ਪੰਜਾਬੀ 
English 
پنجابی 
Español 
Français 
Deutsch 
Português 
Bahasa Indonesia 
Türkçe 
Tiếng Việt 
Filipino 
Svenska हिंदी संस्कृत 
Nederlands 
Română 
Magyar 
Polski 
Čeština 
Afrikaans 
Italiano Català 
Shqip 
Gaeilge Cymraeg 
Slovenčina 
Slovenščina 
Dansk 
Eesti 
Latviešu 
Lietuvių 
Norsk 
Malti 
Íslenska Galego 
Kreyòl Ayisyen 
Latin 
Bahasa Melayu 
Kiswahili 
Hrvatski 
Suomi 
Русский मराठी ગુજરાતી తెలుగు ಕನ್ನಡ தமிழ் മലയാളം 
বাংলা 
Ελληνικά 
日本語 
中文 اردو سنڌي 
فارسی 
العربية 
עברית 
한국어 श्री दसम् ग्रन्थः
पुटः - 482
ਤਾ ਤੇ ਬੜੋ ਜਢ ਹੈ ਮ੍ਰਿਗ ਭੂਪਤਿ ਕੇਹਰਿ ਸੋ ਰਨ ਜੀਤਨਿ ਆਯੋ ॥੧੮੪੬॥
ता ते बड़ो जढ है म्रिग भूपति केहरि सो रन जीतनि आयो ॥१८४६॥सिंहस्य उपरि भवतः विजयस्य विषये एव स्वप्नं पश्यन्ति।1846.
ਦੋਹਰਾ ॥
दोहरा ॥दोहरा
ਜਿਹ ਸੁਭਟਨ ਬਲਿ ਲਰਤ ਹੈ ਤੇ ਸਭ ਗਏ ਪਰਾਇ ॥
जिह सुभटन बलि लरत है ते सभ गए पराइ ॥“यस्य बलेन युध्यसे ये योद्धा ते सर्वे पलायिताः
ਕੈ ਲਰ ਮਰਿ ਕੈ ਭਾਗ ਸਠਿ ਕੈ ਪਗ ਹਰਿ ਕੇ ਪਾਇ ॥੧੮੪੭॥
कै लर मरि कै भाग सठि कै पग हरि के पाइ ॥१८४७॥अतः हे मूर्ख ! युद्धं कुर्वन् पलायनं वा कृष्णपादयोः पतनं वा” १८४७ ।
ਜਰਾਸੰਧਿ ਨ੍ਰਿਪ ਬਾਚ ਹਲੀ ਸੋ ॥
जरासंधि न्रिप बाच हली सो ॥बलरामं सम्बोधितं जरासन्धस्य भाषणम्- १.
ਦੋਹਰਾ ॥
दोहरा ॥दोहरा
ਕਹਾ ਭਯੋ ਮਮ ਓਰ ਕੇ ਸੂਰ ਹਨੇ ਸੰਗ੍ਰਾਮਿ ॥
कहा भयो मम ओर के सूर हने संग्रामि ॥किं जातम्, मम पक्षे सर्वे वीराः युद्धे मृताः।
ਲਰਬੋ ਮਰਬੋ ਜੀਤਬੋ ਇਹ ਸੁਭਟਨ ਕੇ ਕਾਮਿ ॥੧੮੪੮॥
लरबो मरबो जीतबो इह सुभटन के कामि ॥१८४८॥“किं यदि मम पक्षस्य योद्धाः हताः, योद्धानां कार्याणि युद्धं कुर्वन्ति, म्रियन्ते, विजयं प्राप्नुवन्ति वा”1848.
ਸਵੈਯਾ ॥
सवैया ॥स्वय्या
ਯੌ ਕਹਿ ਕੈ ਮਨਿ ਕੋਪ ਭਰਿਯੋ ਤਬ ਭੂਪ ਹਲੀ ਕਹੁ ਬਾਨ ਚਲਾਯੋ ॥
यौ कहि कै मनि कोप भरियो तब भूप हली कहु बान चलायो ॥इत्युक्त्वा महाक्रोधः स राजा बलरामं प्रति बाणम् |
ਲਾਗਤਿ ਹੀ ਨਟ ਸਾਲ ਭਯੋ ਤਨ ਮੈ ਬਲਿਭਦ੍ਰ ਮਹਾ ਦੁਖੁ ਪਾਯੋ ॥
लागति ही नट साल भयो तन मै बलिभद्र महा दुखु पायो ॥यत् तस्य आहतस्य समये अत्यन्तं पीडां दत्तवान्
ਮੂਰਛ ਹ੍ਵੈ ਕਰਿ ਸ੍ਯੰਦਨ ਬੀਚ ਗਿਰਿਯੋ ਤਿਹ ਕੋ ਕਬਿ ਨੈ ਜਸੁ ਗਾਯੋ ॥
मूरछ ह्वै करि स्यंदन बीच गिरियो तिह को कबि नै जसु गायो ॥मूर्च्छितः सन् रथे पतितः | कविः (श्याम) एवम् उपमाम् अकरोत् ।
ਮਾਨਹੁ ਬਾਨ ਭੁਜੰਗ ਡਸਿਯੋ ਧਨ ਧਾਮ ਸਬੈ ਮਨ ਤੇ ਬਿਸਰਾਯੋ ॥੧੮੪੯॥
मानहु बान भुजंग डसियो धन धाम सबै मन ते बिसरायो ॥१८४९॥अचेतनः भूत्वा रथे पतितः सर्पसदृशः बाणः दंष्टवान् इव धनं गृहं च विस्मृत्य पतितः।१८४९।
ਬਹੁਰੋ ਚਿਤ ਚੇਤ ਭਯੋ ਬਲਦੇਵ ਚਿਤੇ ਅਰਿ ਕੇ ਅਤਿ ਕੋਪ ਬਢਾਯੋ ॥
बहुरो चित चेत भयो बलदेव चिते अरि के अति कोप बढायो ॥बलरामः चेतनां प्राप्य सः अत्यन्तं क्रुद्धः अभवत्
ਭਾਰੀ ਗਦਾ ਗਹਿ ਕੈ ਕਰਿ ਮੈ ਨ੍ਰਿਪ ਕੇ ਬਧ ਕਾਰਨ ਤਾਰਨ ਆਯੋ ॥
भारी गदा गहि कै करि मै न्रिप के बध कारन तारन आयो ॥सः स्वस्य महतीं गदां गृहीत्वा शत्रुवधार्थं पुनः युद्धक्षेत्रे सज्जः अभवत्
ਪਾਉ ਪਿਆਦੇ ਹੁਇ ਸ੍ਯੰਦਨ ਤੇ ਕਬਿ ਸ੍ਯਾਮ ਕਹੈ ਇਤ ਭਾਤਿ ਸਿਧਾਯੋ ॥
पाउ पिआदे हुइ स्यंदन ते कबि स्याम कहै इत भाति सिधायो ॥कविः श्यामः कथयति, रथात् अवतरित्वा पदातिम् अगच्छत् एवं गतः।
ਅਉਰ ਕਿਸੀ ਭਟ ਜਾਨਿਯੋ ਨਹੀ ਕਬਿ ਦਉਰ ਪਰਿਯੋ ਨ੍ਰਿਪ ਨੇ ਲਖਿ ਪਾਯੋ ॥੧੮੫੦॥
अउर किसी भट जानियो नही कबि दउर परियो न्रिप ने लखि पायो ॥१८५०॥रथं त्यक्त्वा पदातिरपि पलायितवान् न च राजानं विहाय कोऽपि दृष्टवान् ।१८५० ।
ਆਵਤ ਦੇਖਿ ਹਲਾਯੁਧ ਕੋ ਸੁ ਭਯੋ ਤਬ ਹੀ ਨ੍ਰਿਪ ਕੋਪਮਈ ਹੈ ॥
आवत देखि हलायुध को सु भयो तब ही न्रिप कोपमई है ॥आगच्छन्तं बलरामं दृष्ट्वा तदा राजा क्रुद्धः |
ਜੁਧ ਹੀ ਕਉ ਸਮੁਹਾਇ ਭਯੋ ਨਿਜ ਪਾਨਿ ਕਮਾਨ ਸੁ ਤਾਨਿ ਲਈ ਹੈ ॥
जुध ही कउ समुहाइ भयो निज पानि कमान सु तानि लई है ॥बलरामम् आगच्छन्तं दृष्ट्वा राजा क्रुद्धः भूत्वा हस्तेन धनुषः आकृष्य युद्धाय सज्जः अभवत्
ਲ੍ਰਯਾਇਓ ਹੁਤੇ ਚਪਲਾ ਸੀ ਗਦਾ ਸਰ ਏਕ ਹੀ ਸਿਉ ਸੋਊ ਕਾਟ ਦਈ ਹੈ ॥
ल्रयाइओ हुते चपला सी गदा सर एक ही सिउ सोऊ काट दई है ॥(बलरामः यः) विद्युत् इव गदाम् आनयत्, एकेन बाणेन तं छिनत्ति।
ਸਤ੍ਰੁ ਕੋ ਮਾਰਨ ਕੀ ਬਲਿਭਦ੍ਰਹਿ ਮਾਨਹੁ ਆਸ ਦੁਟੂਕ ਭਈ ਹੈ ॥੧੮੫੧॥
सत्रु को मारन की बलिभद्रहि मानहु आस दुटूक भई है ॥१८५१॥सः विद्युत् इव आगच्छन्तं गदां अवरुद्धवान् तथा च बलरामस्य शत्रुवधस्य आशा भग्नवती।१८५१।
ਕਾਟ ਗਦਾ ਜਬ ਐਸੇ ਦਈ ਤਬ ਹੀ ਬਲਿ ਢਾਲ ਕ੍ਰਿਪਾਨ ਸੰਭਾਰੀ ॥
काट गदा जब ऐसे दई तब ही बलि ढाल क्रिपान संभारी ॥यदा राजा गदां अवरुद्धवान् तदा बलरामः खड्गं कवचं च गृहीतवान्
ਧਾਇ ਚਲਿਯੋ ਅਰਿ ਮਾਰਨਿ ਕਾਰਨਿ ਸੰਕ ਕਛੂ ਚਿਤ ਮੈ ਨ ਬਿਚਾਰੀ ॥
धाइ चलियो अरि मारनि कारनि संक कछू चित मै न बिचारी ॥सः शत्रून् हन्तुं निर्भयेन अग्रे गतः |
ਭੂਪ ਨਿਹਾਰ ਕੈ ਆਵਤ ਕੋ ਗਰਜਿਯੋ ਬਰਖਾ ਕਰਿ ਬਾਨਨਿ ਭਾਰੀ ॥
भूप निहार कै आवत को गरजियो बरखा करि बाननि भारी ॥आगच्छन्तं दृष्ट्वा राजा बाणवृष्टिं गर्जति च |
ਢਾਲ ਦਈ ਸਤ ਧਾ ਕਰਿ ਕੈ ਕਰ ਕੀ ਕਰਵਾਰਿ ਤ੍ਰਿਧਾ ਕਰ ਡਾਰੀ ॥੧੮੫੨॥
ढाल दई सत धा करि कै कर की करवारि त्रिधा कर डारी ॥१८५२॥बलरामस्य कवचं शतधा छिनत्ति खड्गं च त्रिधा ॥१८५२॥
ਢਾਲ ਕਟੀ ਤਰਵਾਰਿ ਗਈ ਕਟਿ ਐਸੇ ਹਲਾਯੁਧ ਸ੍ਯਾਮ ਨਿਹਾਰਿਯੋ ॥
ढाल कटी तरवारि गई कटि ऐसे हलायुध स्याम निहारियो ॥(यदा) कवचं छिन्नं खड्गं च छिन्नम्, (तदा) श्रीकृष्णः तादृशावस्थां बलरामं दृष्टवान्।
ਮਾਰਤ ਹੈ ਬਲਿ ਕੋ ਅਬ ਹੀ ਨ੍ਰਿਪ ਯੌ ਅਪੁਨੇ ਮਨ ਮਾਝਿ ਬਿਚਾਰਿਯੋ ॥
मारत है बलि को अब ही न्रिप यौ अपुने मन माझि बिचारियो ॥कृष्णः बलरामं भग्नकवचं खड्गं च दृष्ट्वा अस्मिन् पार्श्वे राजा जरसन्धः तस्मिन् एव क्षणे तं मारयितुम् अचिन्तयत्
ਚਕ੍ਰ ਸੰਭਾਰਿ ਮੁਰਾਰਿ ਤਬੈ ਕਰਿ ਜੁਧ ਕੇ ਹੇਤ ਚਲਿਯੋ ਬਲ ਧਾਰਿਯੋ ॥
चक्र संभारि मुरारि तबै करि जुध के हेत चलियो बल धारियो ॥ततः कृष्णः चक्रं धारयन् युद्धाय अग्रे गतः |
ਰੇ ਨ੍ਰਿਪ ਤੂ ਭਿਰ ਮੋ ਸੰਗ ਆਇ ਕੈ ਰਾਮ ਭਨੈ ਇਮ ਸ੍ਯਾਮ ਪੁਕਾਰਿਯੋ ॥੧੮੫੩॥
रे न्रिप तू भिर मो संग आइ कै राम भनै इम स्याम पुकारियो ॥१८५३॥कविरामस्य मते सः राजानं युद्धाय आव्हानं कर्तुं आरब्धवान् ।१८५३ ।
ਯੌ ਬਤੀਯਾ ਰਨ ਮੈ ਸੁਨਿ ਭੂਪਤਿ ਜੂਝ ਮਚਾਵਨ ਸ੍ਯਾਮ ਸਿਉ ਆਯੋ ॥
यौ बतीया रन मै सुनि भूपति जूझ मचावन स्याम सिउ आयो ॥कृष्णस्य आव्हानं श्रुत्वा राजा युद्धाय अग्रे गतः |
ਰੋਸਿ ਬਢਾਇ ਘਨੋ ਚਿਤ ਮੈ ਕਰ ਕੇ ਬਰ ਸੋ ਧਨੁ ਤਾਨਿ ਚਢਾਯੋ ॥
रोसि बढाइ घनो चित मै कर के बर सो धनु तानि चढायो ॥सः क्रुद्धः सन् धनुषे स्वस्य बाणं स्थापयति स्म
ਦੀਰਘ ਕਉਚ ਸਜੇ ਤਨ ਮੋ ਕਬਿ ਕੇ ਮਨ ਮੈ ਜਸੁ ਇਉ ਉਪਜਾਯੋ ॥
दीरघ कउच सजे तन मो कबि के मन मै जसु इउ उपजायो ॥(तस्य) शरीरे गुरुं कवचम् अलङ्कृतम् आसीत्, तादृशी इच्छा कविस्य मनसि उत्पन्ना।
ਮਾਨਹੁ ਜੁਧ ਸਮੇ ਰਿਸ ਕੈ ਰਘੁਨਾਥ ਕੇ ਊਪਰਿ ਰਾਵਨ ਆਯੋ ॥੧੮੫੪॥
मानहु जुध समे रिस कै रघुनाथ के ऊपरि रावन आयो ॥१८५४॥शरीरे स्थूलकवचस्य कारणात् राजा जरासन्धः युद्धे अत्यन्तं क्रुद्धः रामस्य उपरि पतन् रावण इव आविर्भूतः।१८५४।
ਆਵਤ ਭਯੋ ਨ੍ਰਿਪ ਸ੍ਯਾਮ ਕੇ ਸਾਮੁਹੇ ਤਉ ਧਨੁ ਸ੍ਰੀ ਬ੍ਰਿਜਨਾਥ ਸੰਭਾਰਿਯੋ ॥
आवत भयो न्रिप स्याम के सामुहे तउ धनु स्री ब्रिजनाथ संभारियो ॥(यदा) राजा श्रीकृष्णस्य समक्षं प्रादुर्भूतः, तदा श्याम जी धनुषं गृहीतवान्।
ਧਾਵਤ ਭਯੋ ਹਿਤ ਤੇ ਹਰਿ ਸਾਮੁਹੇ ਤ੍ਰਾਸ ਕਛੂ ਚਿਤ ਮੈ ਨ ਬਿਚਾਰਿਯੋ ॥
धावत भयो हित ते हरि सामुहे त्रास कछू चित मै न बिचारियो ॥पुरतः आगच्छन्तं राजानं दृष्ट्वा कृष्णः धनुषः उत्थाप्य निर्भयेन राज्ञः पुरतः आगतः
ਕਾਨ ਪ੍ਰਮਾਨ ਲਉ ਤਾਨਿ ਕਮਾਨ ਸੁ ਬਾਨ ਲੈ ਸਤ੍ਰ ਕੇ ਛਤ੍ਰ ਪੈ ਮਾਰਿਯੋ ॥
कान प्रमान लउ तानि कमान सु बान लै सत्र के छत्र पै मारियो ॥धनुः कर्णं यावत् आकृष्य शत्रुविताने बाणं निपातितवान् क्षणमात्रेण वितानं पतित्वा खण्डखण्डं कृतवान्
ਖੰਡ ਹੁਇ ਖੰਡ ਗਿਰਿਯੋ ਛਿਤ ਮੈ ਮਨੋ ਚੰਦ ਕੋ ਰਾਹੁ ਨੇ ਮਾਰਿ ਬਿਦਾਰਿਯੋ ॥੧੮੫੫॥
खंड हुइ खंड गिरियो छित मै मनो चंद को राहु ने मारि बिदारियो ॥१८५५॥राहुः चन्द्रं खण्डखण्डं कृतवान् इव आसीत्।१८५५।
ਛਤ੍ਰ ਕਟਿਓ ਨ੍ਰਿਪ ਕੋ ਜਬ ਹੀ ਤਬ ਹੀ ਮਨ ਭੂਪਤਿ ਕੋਪ ਭਯੋ ਹੈ ॥
छत्र कटिओ न्रिप को जब ही तब ही मन भूपति कोप भयो है ॥वितानस्य च्छेदनेन राजा अतीव क्रुद्धः अभवत्
ਸ੍ਯਾਮ ਕੀ ਓਰ ਕੁਦ੍ਰਿਸਟਿ ਚਿਤੈ ਕਰਿ ਉਗ੍ਰ ਸਰਾਸਨ ਹਾਥਿ ਲਯੋ ਹੈ ॥
स्याम की ओर कुद्रिसटि चितै करि उग्र सरासन हाथि लयो है ॥स च कुदृष्ट्या कृष्णं प्रति पश्यन् घोरं धनुः हस्ते गृहीतवान्
ਜੋਰ ਸੋ ਖੈਚਨ ਲਾਗਿਯੋ ਤਹਾ ਨਹਿ ਐਚ ਸਕੇ ਕਰ ਕੰਪ ਭਯੋ ਹੈ ॥
जोर सो खैचन लागियो तहा नहि ऐच सके कर कंप भयो है ॥सः बलेन धनुषः कर्षितुं आरब्धवान्, परन्तु तस्य हस्तः कम्पितः, धनुः कर्षितुं न शक्नोति स्म
ਲੈ ਧਨੁ ਬਾਨ ਮੁਰਾਰਿ ਤਬੈ ਤਿਹ ਚਾਪ ਚਟਾਕ ਦੈ ਕਾਟਿ ਦਯੋ ਹੈ ॥੧੮੫੬॥
लै धनु बान मुरारि तबै तिह चाप चटाक दै काटि दयो है ॥१८५६॥तस्मिन् एव काले कृष्णः धनुः बाणैः सह जरासन्धस्य धनुषः झटकाभिः अवरुद्धवान्।१८५६।
ਬ੍ਰਿਜਰਾਜ ਸਰਾਸਨ ਕਾਟਿ ਦਯੋ ਤਬ ਭੂਪਤਿ ਕੋਪੁ ਕੀਯੋ ਮਨ ਮੈ ॥
ब्रिजराज सरासन काटि दयो तब भूपति कोपु कीयो मन मै ॥(यदा) श्रीकृष्णः धनुषं (जरासन्धस्य) छिनत्ति तदा राजा हृदये क्रुद्धः अभवत्।
ਕਰਵਾਰਿ ਸੰਭਾਰਿ ਮਹਾ ਬਲ ਧਾਰਿ ਹਕਾਰਿ ਪਰਿਯੋ ਰਿਪੁ ਕੇ ਗਨ ਮੈ ॥
करवारि संभारि महा बल धारि हकारि परियो रिपु के गन मै ॥यदा कृष्णः धनुः जरसन्धं वा अवरुद्धवान् तदा सः प्राप्य क्रुद्धः आह्वानं च कृत्वा खड्गं हस्ते गृहीत्वा शत्रुसेनायाः उपरि पतितः
ਤਹਾ ਢਾਲ ਸੋ ਢਾਲ ਕ੍ਰਿਪਾਨ ਕ੍ਰਿਪਾਨ ਸੋ ਯੌ ਅਟਕੇ ਖਟਕੇ ਰਨ ਮੈ ॥
तहा ढाल सो ढाल क्रिपान क्रिपान सो यौ अटके खटके रन मै ॥(ततः) कवचं कवचं च किर्पानं च किर्पानं च एवं उलझितं क्रन्दितं च रणक्षेत्रे।
ਮਨੋ ਜ੍ਵਾਲ ਦਵਾਨਲ ਕੀ ਲਪਟੈ ਚਟਕੈ ਪਟਕੈ ਤ੍ਰਿਨ ਜਿਉ ਬਨ ਮੈ ॥੧੮੫੭॥
मनो ज्वाल दवानल की लपटै चटकै पटकै त्रिन जिउ बन मै ॥१८५७॥कवचः कवचेन खड्गेन च यथा वने अग्निना दग्धः तृणः दाहसमये स्फुरणशब्दं जनयति इव संघातं कृतवान्।१८५७।
ਘੂਮਤ ਘਾਇਲ ਹੁਇ ਇਕ ਬੀਰ ਫਿਰੈ ਇਕ ਸ੍ਰਉਨ ਭਰੇ ਭਭਕਾਤੇ ॥
घूमत घाइल हुइ इक बीर फिरै इक स्रउन भरे भभकाते ॥कश्चित् क्षतम् भूत्वा भ्रमन् रक्तं क्षिपन् कश्चित् शिरःहीनः भ्रमन् केवलं शिरःहीनः कूपः एव भवति स्म
ਏਕ ਕਬੰਧ ਫਿਰੈ ਬਿਨੁ ਸੀਸ ਲਖੈ ਤਿਨ ਕਾਇਰ ਹੈ ਬਿਲਲਾਤੇ ॥
एक कबंध फिरै बिनु सीस लखै तिन काइर है बिललाते ॥यं दृष्ट्वा कायराः भीताः भवन्ति
ਤ੍ਯਾਗਿ ਚਲੇ ਇਕ ਆਹਵ ਕੌ ਇਕ ਡੋਲਤ ਜੁਧਹਿ ਕੇ ਰੰਗਿ ਰਾਤੇ ॥
त्यागि चले इक आहव कौ इक डोलत जुधहि के रंगि राते ॥केचन योद्धा युद्धक्षेत्रं त्यक्त्वा पलायन्ते